การอดอาหารประท้วง (Hunger Strike) ในเรือนจำ ของผู้ต้องขังทางการเมือง 2557-2569

*อัปเดตข้อมูลวันที่ 14 พ.ค. 2569

จากการติดตามของศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน พบว่าตั้งแต่ภายหลังการรัฐประหาร 2557 จนถึงปัจจุบัน มีผู้ต้องขังในคดีทางการเมืองที่ถูกคุมขังในเรือนจำหยิบเครื่องมือ “การอดอาหาร” มาใช้เพื่อเรียกร้องความเป็นธรรมต่อรัฐและกระบวนการยุติธรรม โดยเฉพาะวัตถุประสงค์หลักในการเรียกร้องสิทธิในการประกันตัวแล้ว อย่างน้อย 25 คน ในจำนวน 35 ครั้ง (บางคนอดอาหารมากกว่า 1 ครั้ง)

ปี 2559 – 2 คน ได้แก่ “ไผ่” จตุภัทร์ บุญภัทรรักษา, วิชาญ ภูวิหาร

ปี 2560 – 1 คน ได้แก่ ประเวศ ประภานุกูล

ปี 2564 – 8 คน ได้แก่ “เพนกวิน” พริษฐ์ ชิวารักษ์, “ฟ้า” พรหมศร วีระธรรมจารี (ครั้งที่ 1-3), พรชัย วิมลศุภวงศ์, “รุ้ง” ปนัสยา สิทธิจิรวัฒนกุล, “แฟรงค์” ณัฐนนท์ ไชยมหาบุตร, แซม สาแมท (2 ครั้ง), สิริชัย นาถึง, “ตี้” วรรณวลี ธรรมสัตยา

ปี 2565 – 7 คน ได้แก่ “ตะวัน” ทานตะวัน ตัวตุลานนท์, “เก็ท” โสภณ สุรฤทธิ์ธำรง, “คิม” ธีรวิทย์, “บุ้ง” เนติพร, “ใบปอ”, “ภูมิ” ศศลักษณ์, “โอม” ใบบุญ

ปี 2566 –  6 คน ได้แก่ “ตะวัน” ทานตะวัน ตัวตุลานนท์ (ครั้งที่ 2), “แบม” อรวรรณ, สิทธิโชค, วารุณี, เวหา แสนชนชนะศึก, “ภูมิ” ศศลักษณ์ (ครั้งที่ 2), “ต๊ะ” คทาธร

ปี 2567 –  4 คน ได้แก่ “บุ้ง” เนติพร (ครั้งที่ 2), “ตะวัน” ทานตะวัน ตัวตุลานนท์ (ครั้งที่ 3), “แฟรงค์” ณัฐนนท์ ไชยมหาบุตร (ครั้งที่ 2), “บัสบาส” มงคล ถิระโคตร

ปี 2568 –  2 คน ได้แก่ “ขนุน” สิรภพ พุ่มพึ่งพุทธ, “บัสบาส” มงคล ถิระโคตร (ครั้งที่ 2)

ปี 2569 – 1 คน ได้แก่  “ฟ้า” พรหมศร วีระธรรมจารี (ครั้งที่ 4)

สถิติการอดอาหารประท้วงของผู้ต้องขังทางการเมือง

การประท้วงรูปแบบอื่น ๆ ของผู้ต้องขังทางการเมือง

อ่านเรื่องที่เกี่ยวข้อง เกี่ยวกับการอดอาหารประท้วง

การอดอาหารประท้วง : พลังของความหิวโหย กลไกการทำงานในฐานะปฏิบัติการทางการเมือง ผลลัพธ์และการตอบสนองจากรัฐ

การอดน้ำประท้วง : การอดอาหารประท้วงอย่างหิวกระหาย เดิมพันขั้นสุดท้ายของผู้เรียกร้องทางการเมือง

การอดอาหารประท้วง กับ 5 ความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนในสังคมไทย

กรพินธุ์ พัวพันสวัสดิ์: เมื่อถูกรัฐกักขัง การทรมานร่างกายด้วยการ “อดอาหาร” จึงเป็นอาวุธอย่างสุดท้ายของประชาชน

ฝืนตื่นประท้วง: วงจรแห่งความทรมาน การต่อต้านด้วยความทนทุกข์

อ้างอิง

1. จตุภัทร์ยุติอดอาหารเนื่องจากศาลจังหวัดภูเขียวมีคำสั่งอนุญาตให้ประกันตัว ↩︎
2. ระหว่างอดอาหาร พริษฐ์ระบุว่าตนเองขับถ่ายเป็นชิ้นเนื้อและลิ่มเลือด ต่อมาถูกส่งตัวไปตรวจที่ รพ.รามาธิบดี เมื่อวันที่ 30 เม.ย. 2564 จนยุติอดอาหารในวันที่ได้รับประกันตัว (11 พ.ค. 2564) ↩︎
3.  ตลอดการอดอาหารครั้งที่ 1 พรหมศรถูกกดดันจากคนรอบข้าง ร้องขอให้ยุติการอดอาหาร จนเขายุติการอดอาหารครั้งแรกในวันที่ 5 เม.ย. 2564 ↩︎
4. พรชัยยุติอดอาหารเนื่องจากมีอาการปวดท้องและมีอาการหายใจไม่ออก ต่อมาได้รับการประกันตัวเมื่อวันที่ 23 เม.ย. 2564 ↩︎
5.  ปนัสยายุติอดอาหารในวันที่ได้รับประกันตัว 6 พ.ค. 2564 ↩︎
6.  ณัฐนนท์ยุติอดอาหารประท้วง 15 พ.ค. 2564 ต่อมาได้รับสิทธิประกันตัว 18 พ.ค. 2564 ↩︎
7. พรหมศรยุติการอดอาหารเป็นครั้งที่ 2 ขณะถูกขังอยู่ในคดีเดิมและยังไม่ได้การประกันตัว โดยตั้งใจอดอาหารร่วมกับ “เพนกวิน” พริษฐ์ และคนอื่น ๆ ที่ทำการอดอาหารอยู่ในขณะนั้น จนกระทั่งวันที่ 8 พ.ค. 2564 ศาลจังหวัดธัญบุรีมีคำสั่งอนุญาตให้ประกันตัว จึงยุติการอดอาหารในวันที่ 10 พ.ค. 2564 ↩︎
8.  วรรณวลียุติอดอาหารในวันที่ได้รับประกันตัว (7 พ.ค. 2564) ↩︎
9. แซมได้ยุติการอดอาหารในวันที่ 22 มิ.ย. 2564 เพราะได้รับแจ้งว่าจะได้รับการประกันตัว จากนั้น เขาได้รับการประกันตัวเมื่อวันที่ 5 ก.ค. 2564 ↩︎
10.  หลังพรหมศรยุติอดอาหารวันที่ 23 ส.ค. 2564 ต่อมาเขาได้รับการประกันตัวในวันที่ 15 ก.ย. 2564 ↩︎
11. แซม สาแมท ถูกขังครั้งที่สอง-อดอาหารประท้วงเป็นครั้งที่ 2 อยู่ที่เรือนจำชั่วคราวรังสิตและถูกย้ายไปรักษาโควิด-19 ที่โรงพยาบาลราชทัณฑ์ หลังยุติอดอาหารได้สามวัน (ยุติวันที่ 23 ส.ค. 2564) เมื่อวันที่ 26 ส.ค. 2564 ศาลอุทธรณ์ภาค 1 มีคำสั่งอนุญาตให้ประกันตัว ↩︎
12. สิริชัยยุติอดอาหารในวันที่ 23 ส.ค. 2564 เนื่องจากได้รับจดหมายจากเพื่อนและคนใกล้ชิดนอกเรือนจำเกี่ยวกับการขอร้องให้ยุติการอาหารและให้ดูแลสุขภาพเพื่อให้มีชีวิตอยู่สู้ต่อไป ก่อนได้รับประกันตัว 26 ส.ค. 2564 ↩︎
13.  ทานตะวัน ยุติอดอาหารในวันที่ได้รับการประกันตัว 26 พ.ค. 2565 โดยศาลอาญามีการไต่สวนการประกันตัว โดยใช้ตำแหน่งผู้แทนราษฎร (ส.ส.) ของ พิธา ลิ้มเจริญรัตน์ หัวหน้าพรรคก้าวไกล (ในขณะนั้น) เป็นผู้ร้องขอปล่อยชั่วคราวเป็นผู้กำกับดูแลความประพฤติ ↩︎
14. โสภณยุติการอดอาหารและได้ปล่อยตัวในวันที่ 31 พ.ค. 2565 เนื่องจากได้รับสิทธิประกันตัว ↩︎
15. บุ้งและใบปอถูกส่งตัวไปรักษาที่ รพ.ราชทัณฑ์ เพื่อรักษาตัวจากผลข้างเคียงจากการอดอาหาร จากนั้นถูกส่งตัวกลับมาที่สถานพยาบาลในเรือนจำสลับกันไปมา โดยเมื่อวันที่ 18 ก.ค. 2565 ทั้งสองคนถูกเบิกตัวไปศาลอาญากรุงเทพใต้ ในนัดตรวจพยานหลักฐาน คดี ม.112 กรณีทำโพลสำรวจความเดือดร้อนจากขวนเสด็จ ทั้งสองมีอาการปวดท้องรุนแรงกะทันหัน จึงถูกส่งตัวไปโรงพยาบาลเลิดสิน ก่อนส่งกลับไปที่ รพ.ราชทัณฑ์ตามเดิม จนได้รับสิทธิประกันตัวและยุติอดอาหารประท้วงในวันที่ 4 ส.ค. 2565 (อ่านลำดับเหตุการณ์ที่นี่) ↩︎
16. เนื้อหาเหมือนอ้างอิงข้อ 15 ↩︎
17. ธีรวิทย์ตรวจพบว่าติดโควิด-19 ในเรือนจำเมื่อวันที่ 27 มิ.ย. 2565 จึงถูกส่งตัวไปรักษาที่ รพ.ราชทัณฑ์ ระหว่างรักษาตัวมีความจำเป็นต้องกินข้าวมื้อเช้าและเย็น มื้อละ 3 คำ เพื่อให้ยาฟาวิพิราเวียร์ทำงาน ↩︎
18.  สิทธิโชคเริ่มอดอาหารประท้วงตั้งแต่วันแรกที่ถูกคุมขัง (17 ม.ค. 2566) และยกระดับเป็นอดน้ำด้วย ตั้งแต่ 26 ม.ค. 2566 จากนั้นถูกส่งตัวไปที่โรงพยาบาลราชทัณฑ์เมื่อวันที่ 31 ม.ค. 2566 และถูกส่งตัวไป รพ.ธรรมศาสตร์ ในวันที่ 1 ก.พ. 2566 จากนั้นสิทธิโชคยกระดับร่วมฝืนตื่นประท้วงร่วมกับอดอาหารและอดน้ำในวันที่ 8 ก.พ. 2566 และได้รับสิทธิประกันตัวในวันที่ 10 ก.พ. 2566 ↩︎
19. หลังตะวันและแบมถอนแสดงเจตจำนงขอถอนประกันของตนเองเพื่อประท้วงความอยุติธรรมของศาลเมื่อวันที่ 11 ม.ค. 2566 และยกระดับประท้วงในวันที่ 18 ม.ค. 2566 โดยการอดน้ำและอาหาร ต่อมากว่าหนึ่งเดือน ศาลอาญาและศาลอาญากรุงเทพใต้มีคำสั่งถอนหมายขังของตะวัน-แบม ตามคำร้องของ ผอ.รพ.ธรรมศาสตร์ฯ ที่ไปยื่นต่อศาล ส่งผลให้ตะวันและแบมได้รับการปล่อยชั่วคราวโดยไม่มีหลักประกันหรือเงื่อนไข โดยทนายความ ครอบครัว และจำเลยทั้งสองไม่ทราบ ภายหลังการได้รับการปล่อยตัว ทั้งสองได้ตัดสินใจเดินทางออกจาก รพ.ธรรมศาสตร์ ไปประท้วงอดอาหารอย่างต่อเนื่องที่บริเวณหน้าศาลฎีกา เมื่อวันที่ 24 ก.พ. 2566 เพื่อเรียกร้องให้คืนสิทธิประกันตัวของผู้ต้องขังคดีการเมืองที่ยังเหลืออยู่ในเรือนจำ ↩︎
20.  เนื้อหาเหมือนอ้างอิงข้อ 19 ↩︎
21.  วารุณีเริ่มอดอาหารประท้วงในวันที่ 21 ส.ค. 2566 จากนั้นเพียง 2 วันถัดมา ในวันที่ 23 ส.ค. 2566 วารุณียกระดับการประท้วง ‘จำกัดการดื่มน้ำ’ ร่วมด้วย ต่อมาถูกส่งตัวไป รพ.ราชทัณฑ์ นาน 1 สัปดาห์ (30 ส.ค. – 5 ก.ย. 2566) ก่อนถูกส่งตัวไปยัง รพ.ธรรมศาสตร์ฯ เป็นเวลา 8 วัน (5 ก.ย. – 12 ก.ย. 2566) จากนั้นจึงถูกส่งตัวกลับมาอยู่ยัง รพ.ราชทัณฑ์ ดังเดิมตั้งแต่วันที่ 12 ก.ย. 2566 และยุติประท้วงในวันที่ 6 ต.ค. 2566 ต่อมาหลังไม่ได้ประกันตัว วารุณีตัดสินใจถอนอุทธรณ์คดีของตนเอง เพื่อให้คดีสิ้นสุดลง จนได้ปล่อยตัวเมื่อวันที่ 27 พ.ย. 2567 เนื่องจากเข้าเกณฑ์อภัยโทษ ↩︎
22. เวหายุติอดอาหารประท้วงหลังศาลมีคำสั่งไม่อนุญาตประกันตัว และเริ่มเข้าสู่การรับมือกับภาวะ Re-feeding เพื่อฟื้นฟูร่างกายจากการอดอาหารประท้วงเป็นเวลายาวนาน และขอยุติการต่อสู้คดีมาตรา 112 ที่กำลังถูกคุมขังอยู่ในขณะนี้ โดยจะไม่ขออุทธรณ์และฎีกาคำพิพากษา รวมถึงจะขอปฏิเสธอำนาจตุลาการทั้งหมด โดยจะยอมติดคุกเพื่อ ‘ประจาน’ กระบวนการยุติธรรม ↩︎
23. “ภูมิ” ระบุว่า หากได้รับการฝึกอบรมตามที่ศาลสั่งได้สำเร็จ ก็จะมีโอกาสร้องขอให้ศาลเปลี่ยนแปลงคำสั่งการควบคุมตัวของได้ และไม่จำเป็นต้องควบคุมตัวจนครบ 1 ปี ↩︎
24. หลังเนติพรอดอาหาร เธอถูกส่งตัวไปรักษาที่ รพ.ราชทัณฑ์ ในวันที่ 6 ก.พ. 2567 ก่อนที่จะถูกส่งตัวกลับมาที่สถานพยาบาล ทัณฑสถานหญิงกลางในวันที 22 ก.พ. 2567 และส่งตัวไปที่ รพ.ราชทัณฑ์ อีกครั้งในวันที่ 26 ก.พ. 2567 จากนั้นถูกส่งตัวไป รพ.ธรรมศาสตร์ ในวันที่ 8 มี.ค. 2567 และถูกส่งตัวกลับมาที่ รพ.ราชทัณฑ์ ในวันที่ 4 เม.ย. 2567 ต่อมาหยุดอดอาหาร ก่อนเสียชีวิตในวันที่ 14 พ.ค. 2567 ↩︎
25. ทานตะวันถูกส่งตัวไป รพ.ราชทัณฑ์ ในวันที่ 16 ก.พ. 2567 ก่อนถูกส่งตัวไปรักษาต่อที่ รพ.ธรรมศาตร์ ระบุเหตุผลในการส่งต่อว่า “เกินศักยภาพ” ในระหว่างนั้นศาลอาญาอนุญาตให้ฝากขังทานตะวันและณัฐนนท์ระหว่างสอบสวน และยกคำร้องประกันตัวเรื่อยมา ในขณะที่ประชาชนหลายกลุ่มก็ได้ยื่นคำร้องขอให้ศาลไม่อนุญาตฝากขังทั้งสองคน จนเมื่อวันที่ 5 เม.ย. 2567 ถูกส่งตัวกลับมาที่ รพ.ราชทัณฑ์ และยุติการประท้วงในเวลาต่อมา และได้สิทธิประกันตัวในวันที่ 27 พ.ค. 2567 ↩︎
26. ณัฐนนท์ถูกส่งตัวรักษาไป รพ.ราชทัณฑ์ ในระหว่างนั้นศาลอาญาอนุญาตให้ฝากขังทานตะวันและณัฐนนท์ระหว่างสอบสวนและยกคำร้องประกันตัวเรื่อยมา ขณะที่ประชาชนหลายกลุ่มก็ได้ยื่นคำร้องขอให้ศาลไม่อนุญาตฝากขังทั้งสองคน และได้สิทธิประกันตัวในวันที่ 28 พ.ค. 2567 ↩︎
27.  ภายหลัง “บัสบาส” มงคลเริ่มอดอาหาร ต่อมาวันที่ 10 มี.ค. 2567 เริ่มอดน้ำร่วมด้วย จนตัดสินใจกลับมาดื่มน้ำในวันที่ 21 มี.ค. 2567 ต่อมาในวันที่ 24 เม.ย. 2567 ตัดสินใจยุติการประท้วง เนื่องจากมีสภาพร่างกายอ่อนเพลียมาก ประกอบกับเรือนจำมีสภาพอากาศที่ร้อนจัด ↩︎
28. ระหว่าง “ขนุน” สิรภพ อดอาหารประท้วง ถูกส่งตัวไปรักษาที่ รพ.ธรรมศาสตร์ฯ ในวันที่ 14 มี.ค. 2568 จากนั้นถูกส่งตัวกลับมารักษาต่อที่ รพ.ราชทัณฑ์ ในวันที่ 1 เม.ย. 2568 หลังยุติอดอาหารและเริ่มเข้ากระบวนการ Re-feeding โดยเริ่มรับอาหารเหลวและเกลือแร่ ตั้งแต่ช่วงเย็นวันที่ 16 มี.ค. 2568 เพื่อรักษาภาวะขาดสารอาหาร ภาวะโพแทสเซียมที่ต่ำมาก และน้ำหนักตัวที่ลดลงไปราว 9 กิโลกรัม ↩︎
29. ระหว่างที่ “บัสบาส” อดอาหารประท้วง เขาถูกย้ายไปเรือนจำกลางเชียงใหม่ช่วงวันที่ 16-19 มิ.ย. 2568 โดยไม่ทราบสาเหตุแน่ชัด เจ้าหน้าที่กักตัวเขาไว้แดนพยาบาล จึงไม่สามารถทาน นม กาแฟและโยเกิร์ตได้ ทำให้อาการทรุดลงอย่างรวดเร็ว และไม่ได้รับยาโรคซึมเศร้าซึ่งจำเป็นต้องกินเป็นประจำ หลังจากถูกย้ายกลับมาเรือนจำกลางเชียงราย ช่วงปลายเดือน มิ.ย. 2568 บัสบาสจึงตัดสินใจกลับมาทานอาหารอ่อน เช่น โจ๊ก และขนม สลับกับพยายามอดอาหารต่อ ทำให้ช่วงเดือน ก.ค. 2568 มีน้ำหนักขึ้นและลงอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะช่วงที่กลับมาทานอาหารอ่อน คาดว่าเป็นภาวะโยโย่ เอฟเฟค (Yo-Yo Effect) เนื่องจากร่างกายเสียสมดุลในการเผาผลาญพลังงาน ก่อนยุติการอดอาหารในวันที่ 31 ก.ค. 2568 ↩︎

• Facebook
• X
• Line

ข่าวหรือบทความที่เกี่ยวข้อง

การอดอาหารประท้วง กับ 5 ความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนในสังคมไทย

18/03/256818/03/2025 ไฮไลท์, บทความ/บันทึกเยี่ยม

เสกสิทธิ์ แย้มสงวนศักดิ์ . ‘การอดอาหารประท้วง’ (Hunger […]

admin010

18/03/2568

จากไผ่ถึงตะวัน: ทบทวนปฏิบัติการ “อดอาหาร” เพื่อประท้วง-เรียกร้อง-ต่อต้าน ให้รัฐและตุลาการมอบความยุติธรรมกลับคืน

30/04/256508/04/2026 บทความ/บันทึกเยี่ยม, รายงาน/ประมวลคดี/ประมวลสถานการณ์, เรื่องเด่น

*แก้ไขข้อมูลเมื่อวันที่ 8 เม.ย. 2569 หลังการรัฐประหาร ป […]

Admin28

30/04/2565

การอดอาหารประท้วง : พลังของความหิวโหย กลไกการทำงานในฐานะปฏิบัติการทางการเมือง ผลลัพธ์และการตอบสนองจากรัฐ

01/06/256518/03/2025 บทความ/บันทึกเยี่ยม, เรื่องเด่น

เสกสิทธิ์ แย้มสงวนศักดิ์ . ความหิวโหยเป็นประสบการณ์ร่วม […]

admin010

01/06/2565

ชวนติดตาม ‘ขนุน’ สิรภพ ไปศาลแขวงปทุมวันพรุ่งนี้ หลังอดอาหาร 12 วัน น้ำหนักลด 7 กก. แพทย์ประเมินเริ่มเสี่ยง พร้อมจับตาศาลอุทธรณ์ให้ประกันหรือไม่ 

04/03/256804/03/2025 ข่าวสาร

4 มี.ค. 2568 ที่ศาลแขวงปทุมวัน “ขนุน” สิรภพ พุ่มพึ่งพุท […]

admin03

04/03/2568

การประท้วงของผู้ต้องขัง การอดอาหารประท้วง ประท้วงอดอาหาร ประท้วงในเรือนจำ อดอาหารและน้ำ