อาวุธสุดท้ายคือร่างกายของฉัน: บันทึกการประท้วงอดอาหาร 5 ครั้ง ของ “ฟ้า พรหมศร” ผู้ต้องขังคดี ม.112

“ฟ้า พรหมศร” ไม่ได้เพิ่งอดอาหารประท้วงครั้งแรก ในปี 2569

จนถึงวันนี้ (15 ส.ค. 2569) “ฟ้า” พรหมศร วีระธรรมจารี อดีตนักกิจกรรมกลุ่มราษฎรมูเตลู ซึ่งถูกคุมขังในคดีมาตรา 112 ระหว่างฎีกาที่เรือนจำอำเภอธัญบุรี อดอาหารในเรือนจำมาเป็นครั้งที่ 5 และยังคงดำเนินมาเป็นระยะเวลากว่า 46 วันแล้ว

เมื่อย้อนดูในประวัติการประท้วงอดอาหารของฟ้า พบว่า ในทุก ๆ ครั้ง เขาไม่ได้มีข้อเรียกร้องที่ใหญ่โตหรือยากเกินกว่ากระบวนการยุติธรรมนี้จะไม่สามารถจัดหาให้ได้ “อยากขอใช้สิทธิ์ไปดูแลบิดามารดา อยากขอใช้สิทธิ์ในการต่อสู้ตามหลักกระบวนการยุติธรรม อยากขอใช้สิทธิ์การประกันตัว เพื่อขอออกไปบรรเทาโทษ” ฟ้าเอ่ยถึงเป้าประสงค์ของการอดอาหารในครั้งล่าสุดของตัวเอง

ศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน ชวนอ่านเส้นทางการประท้วงด้วยวิธีการอดอาหารของฟ้าในเรือนจำตั้งแต่ปี 2564 จนถึงปัจจุบัน ที่การเรียกร้องสิทธิขั้นพื้นฐาน ยังถูกตะโกนผ่านความเจ็บปวดของร่างกายอีกครั้ง

อดอาหารครั้งแรก

การอดอาหารครั้งแรกของฟ้าเกิดขึ้น เนื่องจากถูกคุมขังในระหว่างสอบสวน เมื่อวันที่ 17 มี.ค. 2564 ที่พนักงานสอบสวน สภ.ธัญบุรี ออกหมายเรียกให้เข้ารับทราบข้อกล่าวหาตาม ม.112 จากการรวมตัวเรียกร้องให้ปล่อยตัว “นิว” สิริชัย นาถึง ที่บริเวณหน้า สภ.คลองหลวง

ในช่วงเวลาดังกล่าว ฟ้าเพิ่งประสบอุบัติเหตุรถจักรยานต์ล้ม โดยถูกเย็บ 15 เข็มและได้รับบาดเจ็บหนัก ทำให้เขามีบาดแผลตามร่างกายจำนวนมาก ขณะเดินทางไปรับทราบข้อหา

แม้จะอยู่ระหว่างการรักษาบาดแผลจากอุบัติเหตุ แต่ฟ้าก็แสดงเจตจำนงว่าไม่มีพฤติการณ์หลบหนี แต่กลับถูกพนักงานสอบสวนนำตัวไปขอฝากขังกับศาลจังหวัดธัญบุรี ก่อนที่จะไม่ได้รับการประกันและถูกส่งตัวเข้าเรือนจำอำเภอธัญบุรีตั้งแต่วันที่ 17 มี.ค. 2564

ต่อมา เพียง 1 วันของการคุมขัง ฟ้าตัดสินใจประท้วงอดอาหาร ในวันที่ 18 มี.ค. 2564 ภายหลังจากที่เขาถูกคุมขังอยู่ที่เรือนจำอำเภอธัญบุรี

ฟ้าเปิดเผยว่าเขาทำการประท้วงอดอาหารพร้อม ๆ กับ “เพนกวิน” พริษฐ์ ชิวารักษ์ ที่ถูกคุมขังอยู่ในช่วงเวลาเดียวกันอยู่ที่เรือนจำพิเศษกรุงเทพฯ ในคดีจากการชุมนุม #19กันยาทวงอำนาจคืนราษฎร

รูปแบบการอดอาหารของฟ้าเป็นไปด้วยวิธีการดื่มนมวันละ 1 กล่อง โดยมื้ออื่น ๆ จะดื่มเฉพาะน้ำเปล่าเท่านั้น เขามองว่าวิธีการอดอาหารประท้วงเป็นวิธีการต่อสู้แบบสันติวิธี ไม่ได้เป็นพิษภัยต่อใคร เป็นการอารยะขัดขืน โดยมีจุดประสงค์เพื่อเรียกร้องสิทธิประกันตัว

ตลอดการประท้วงอดอาหารครั้งแรก ฟ้าถูกกดดันจากเพื่อนผู้ต้องขังและเจ้าหน้าที่ผู้คุมอย่างหนัก โดยทุกคนล้วนขอให้เขายุติการอดอาหาร จึงทำให้เขาตัดสินใจยุติการประท้วงดังกล่าวในวันที่ 5 เม.ย. 2564 รวมระยะเวลาอดอาหาร 19 วัน

อดอาหารครั้งที่ 2

การอดอาหารประท้วงครั้งที่ 2 เริ่มต้นขึ้นในวันที่ 26 เม.ย. 2564 ฟ้าตัดสินใจอดอาหารอีกครั้ง หลังจากยังไม่ได้รับสิทธิประกันตัว ขณะถูกคุมขังในคดีเดิมมาเป็นระยะเวลา 40 วัน ในช่วงเวลานั้น การอดอาหารเริ่มเกิดขึ้นในกลุ่มผู้ต้องขังการเมืองหลายคนที่ไม่ได้สิทธิประกันตัว

รูปแบบการอดอาหารในครั้งที่ 2 ของฟ้าช่วง 5 วันแรก เขาดื่มนมวันละ 1 กล่องทุกวัน และหลังจากนั้นก็ดื่มเพียงน้ำเปล่า

“แม้นว่าตัวข้าพเจ้าจะถูกจองจำ แต่ตัวข้าพเจ้าก็จะดำรงตนไว้ซึ่งธรรม คือความถูกต้องและความจริงอันสูงสุด เพราะฝ่ายอำนาจเผด็จการกล่าวว่าตัวข้าพเจ้าและบรรดาสหายร่วมอุดมการณ์เป็นนักโทษ ข้าพเจ้าก็จะสวมเสื้อผ้านักโทษ ตามที่นักโทษควรจะสวมใส่ และจะอดอาหาร และจะดื่มนมเพียงวันละ 1 กล่อง ก็น่าจะเพียงพอต่อการเป็นนักโทษของข้าพเจ้าแล้ว” ฟ้าฝากข้อความไว้ในการอดอาหารครั้งที่ 2

จนกระทั่งในวันที่ 8 พ.ค. 2564 หลังทนายความยื่นคำร้องอุทธรณ์คำสั่งไม่ให้ประกันของศาลชั้นต้น

ศาลอุทธรณ์ภาค 1 ก็มีคำสั่งให้ประกันตัวฟ้า พร้อมเงื่อนไขประกันให้ติดกำไล EM รวมต้องยื่นประกันตัวรวม 5 ครั้ง และอุทธรณ์คำสั่งอีก 3 ครั้ง

ขณะนั้น ฟ้าไม่ได้รับการปล่อยตัวในทันที เนื่องจากติดวันหยุดราชการ และศาลจะต้องเบิกตัวมาทำสัญญาประกัน พร้อมติดกำไล EM ในวันทำการ เขาจึงอดอาหารต่อไปจนถึงวันที่ 10 พ.ค. 2564 และได้รับการปล่อยตัวในวันที่ 11 พ.ค. 2564 รวมอดอาหารในครั้งที่ 2 ทั้งหมด 15 วัน และสิ้นสุดการคุมขังกว่า 55 วัน (17 มี.ค. – 11 พ.ค. 2564)

อดอาหารครั้งที่ 3

ช่วงเดือนสิงหาคม 2564 ฟ้า พรหมศร ถูกจับกุมพร้อมนักกิจกรรมรวม 9 คน จากกรณีชุมนุมเรียกร้องให้ปล่อยตัวกลุ่มทะลุฟ้าที่หน้า บก.ตชด. ภาค 1 จากกรณีนี้ มีผู้ถูกดำเนินคดีที่ สภ.คลองห้า ทั้งหมด 9 ราย และตำรวจไปขอศาลจังหวัดธัญบุรีออกหมายจับ โดยฟ้าได้เดินทางไปเข้ารับทราบข้อกล่าวหาเมื่อวันที่ 8 ส.ค. 2564

ต่อมา 9 ส.ค. 2564 ศาลจังหวัดธัญบุรีมีคำสั่งไม่ให้ประกันตัวฟ้าและเพื่อนนักกิจกรรมทั้งหมดในระหว่างสอบสวน ทำให้พวกเขาถูกส่งตัวเข้าไปคุมขังในเรือนจำชั่วคราวรังสิต

ต่อมา 15 ส.ค. 2564 การอดอาหารครั้งที่ 3 เกิดขึ้น หลังจากที่ฟ้าและเพื่อนผู้ต้องขังการเมืองอีก 3 ราย ได้แก่ นิว สิริชัย, แซม สาแมท และเพนกวิน ต้องเผชิญกับการแพร่ระบาดของโรคโควิด – 19 พวกเขาถูกย้ายตัวมารักษาโรคที่โรงพยาบาลราชทัณฑ์

ในช่วงเวลานั้น ฟ้าได้ทำการอดอาหารไปพร้อมกับนิว และแซม โดยดื่มเพียงน้ำเปล่า นม และลูกอมรสเปรี้ยว ข้อเรียกร้องในครั้งนี้คือ ให้ส่งตัวพวกเขาไปรักษาที่โรงพยาบาลข้างนอก และเรียกร้องสิทธิประกันตัว เนื่องจากคุณภาพการรักษาในโรงพยาบาลราชทัณฑ์นั้นค่อนข้างย่ำแย่

“กะเทยกำลังจะตายแล้วแม่” ฟ้าที่กำลังอดอาหารอยู่ในตอนนั้น ฝากข้อความถึงคนข้างนอกว่าการสื่อสารของพวกเขาในช่วงที่ติดโควิดนั้นลำบากมาก การถูกแยกตัวมาควบคุมที่โรงพยาบาลราชทัณฑ์ ทำให้ไม่สามารถติดต่อใครได้เลย นอกจากให้ทางเรือนจำแจ้งว่าพวกเขาถูกย้ายตัวมาอยู่ที่นี่

“ความเป็นอยู่ควรจะดีกว่านี้ ที่นี่ไม่มีอุปกรณ์อะไรเลย อาบน้ำ สบู่หนึ่งก้อนใช้กันทั้งห้อง ตอนฟ้ามาวันแรกต้องอาบน้ำเปล่า และใช้ซันไลต์สระผม ผู้ต้องขังบางคนต้องเอาผงซักฟอกหรือน้ำยาล้างจานมาใช้อาบน้ำ สบู่ยาสีฟันก็ต้องแย่งกัน เพราะผู้ต้องขังไม่สามารถติดต่อโลกภายนอกได้ สุขลักษณะแย่มาก ของใช้ในห้องมีอย่างจำกัด” ฟ้ากล่าวถึงสภาพโรงพยาบาลราชทัณฑ์ในช่วงปี 2564

ในการอดอาหารครั้งนี้ ฟ้าและพวกรวม 3 คน ได้ยุติการประท้วงลงในวันที่ 23 ส.ค. 2564 เนื่องจากต้องการรักษาสุขภาพในขณะที่ติดโควิดอยู่ก่อน รวมระยะเวลาอดอาหาร 9 วัน ก่อนได้รับการประกันตัวในวันที่ 15 ก.ย. 2564

อดอาหารครั้งที่ 4

การอดอาหารครั้งที่ 4 เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 10 มี.ค. 2569 หลังจากหนึ่งวันก่อนหน้านั้นศาลอุทธรณ์ภาค 1 มีคำพิพากษายืนจำคุก 2 ปี 10 เดือน ในคดีข้อหาหลักตาม ม.112 กรณีทำกิจกรรมเรียกร้องให้ปล่อยตัว “นิว” สิริชัย นาถึง ที่บริเวณหน้า สภ.คลองหลวง เมื่อวันที่ 14 ม.ค. 2564 และเขาถูกส่งตัวเข้าเรือนจำอำเภอธัญบุรี ก่อนไม่ได้รับการประกันตัวระหว่างฎีกา

ในการอดอาหารครั้งนี้ ฟ้ามีข้อเรียกร้องให้มีการนิรโทษกรรม “นักโทษทางความคิด” ซึ่งหมายรวมถึงคดีมาตรา 112 ทุกคน โดยมีรูปแบบการอดอาหารคือดื่มแต่น้ำเปล่า

“ไม่ว่าคุณจะคิดเห็นทางการเมืองอย่างไร ทุกคนมีชุดความหวัง ความเชื่อที่แตกต่างกันได้ การที่คนเรามีความเชื่อ ความหวังที่แตกต่างกัน ทำให้เราคิดต่างกัน พอเราคิดต่างกัน ก็กลายเป็นความขัดแย้ง เกิดเป็นข้อพิพาททางความคิด ถ้าสังคมจะก้าวต่อไปได้โดยที่เราไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง เราต้องโอบอุ้มทุกความคิดต่าง…

“สุดท้ายแล้วเราจะอยู่กันไปแบบนี้จริง ๆ เหรอ เราจะมองข้ามเรื่องมาตรา 112 ไปจริง ๆ เหรอ เมื่อเรื่องนี้คือคดีทางการเมืองอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้” ฟ้าระบายความคิดของเขา

ในการอดอาหารครั้งนี้ มีการยื่นขอประกันตัวไป 2 ครั้ง ซึ่งศาลฎีกายังคงมีคำสั่งไม่อนุญาตให้ประกันตัวเขาในระหว่างฎีกา โดยระบุเรื่องเกรงว่าเขาจะหลบหนี แม้ฟ้ายืนยันว่าเขาไม่ได้คิดจะหลบหนี เนื่องจากยังต้องรับผิดชอบต่อครอบครัว เขาต้องดูแลพ่อที่ป่วยเป็นโรคอัลไซเมอร์ และแม่ที่มีปัญหาซึมเศร้า

“หนูอยากออกไปจัดการสิ่งต่าง ๆ ก่อน หนูตั้งใจเก็บเงิน ทำงานอย่างหนัก เพื่อรักษาป๊า ดูแลครอบครัว เราจะหนีทำไม”

ในวันที่ 19 มี.ค. 2569 เขาได้ยุติการอดอาหาร เนื่องจากร่างกายทรุดตัวเร็ว และต้องการกลับมาดูแลตัวเองก่อน ทำให้การประท้วงอดอาหาร ซึ่งดำเนินมาตั้งแต่เย็นวันที่ 9 มี.ค. 2569 เพื่อเรียกร้องให้มีการนิรโทษกรรมนักโทษทางความคิดยุติลง รวมเป็นระยะเวลา 10 วัน

อดอาหารครั้งที่ 5

การอดอาหารครั้งที่ 5 ในครั้งล่าสุดนี้ เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 1 ก.ค. 2569 สืบเนื่องจากในช่วงสามเดือนที่ผ่านมา (เม.ย. – มิ.ย. 2569) มีความพยายามยื่นประกันฟ้า ไปทั้งหมด 4 ครั้ง แต่ศาลฎีกายังคงไม่อนุญาต เขาตัดสินใจอดอาหารอีกครั้ง โดยในครั้งนี้มีข้อเรียกร้องสิทธิในการประกันตัวของตัวเอง และสิทธิในความเป็นลูก ที่อยากออกไปดูแลคุณพ่อ เขาย้ำเรื่องที่พ่อเป็นโรคพาร์กินสัน และนำไปสู่อาการอัลไซเมอร์ ภาวะต่าง ๆ เริ่มหลุดลอยไปเรื่อย ๆ ขณะที่คุณแม่ก็มีอาการซึมเศร้า

สถานการณ์ของการอดอาหารในครั้งนี้ ฟ้าเล่าว่าเขาพยายามเตรียมตัวมา รูปแบบการอดอาหารในครั้งนี้ ไม่ได้แตกต่างจากครั้งก่อน ๆ เขาไม่กินอาหาร แต่ยังดื่มนมและน้ำหวาน ต่อมาได้เริ่มไม่ดื่มนม แต่ยังดื่มน้ำหวานและรับเกลือแร่อยู่ จนถึงปัจจุบัน

“ชีวิตฟ้าตอนนี้คล้ายดั่งเพลง when you believe เลย เป็นเพลงที่ขับร้องด้วยนักร้องดีว่าแห่งยุค คือ Mariah Carey และ Whitney Houston … จะเกิดสิ่งอัศจรรย์ขึ้น มืดมนเท่าไหร่ หากเพียงเรามีศรัทธาจริงใจ ย่อมเป็นไปได้ … ฟ้าประกอบไปด้วยใจบริสุทธิ์ เรามาสู้ไปด้วยกัน” ฟ้ากล่าวในการอดอาหารเข้าวันที่ 36

ปัจจุบัน การอดอาหารของเขาดำเนินเข้าสู่เดือนที่ 2 และฟ้ายังคงยืนยันที่จะอดอาหารประท้วงต่อไปเพื่อสิทธิการประกันตัว โดยกำลังกลายเป็นการอดอาหารครั้งที่ยาวนานกว่าครั้งอื่น ๆ ของฟ้าแล้ว

ร่วมเขียนจดหมายออนไลน์ถึงฟ้า และผู้ต้องขังทางการเมือง ผ่านโครงการ Free Ratsadon โดยแอมเนสตี้อินเตอร์เนชั่นแนล

ย้อนอ่านเรื่องที่เกี่ยวข้อง

การอดอาหารประท้วง กับ 5 ความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนในสังคมไทย

การอดอาหารประท้วง : พลังของความหิวโหย กลไกการทำงานในฐานะปฏิบัติการทางการเมือง ผลลัพธ์และการตอบสนองจากรัฐ

การอดอาหารประท้วง (Hunger Strike) ในเรือนจำ ของผู้ต้องขังทางการเมือง 2557-2569