3 ปีที่ไม่มีวันได้คืน: “วุฒิ” ผู้ต้องขัง ม.112 ที่ถูกจองจำนานที่สุด กับโทษ 18 ปีที่ยังนับต่อไป

ตัวเลข 3 ปี อาจฟังดูเป็นเพียงช่วงเวลาหนึ่งในชีวิต แต่สำหรับ “วุฒิ” อดีต รปภ. ชาวเพชรบูรณ์วัย 53 ปี ตัวเลขนี้ คือทุกสิ่งที่เขาสูญเสียไป นับตั้งแต่วันที่ 27 มี.ค. 2566 ที่อัยการมีคำสั่งฟ้องคดีมาตรา 112 ของเขาและศาลอาญามีนบุรีมีคำสั่งไม่ให้ประกันตัว นับตั้งแต่วันนั้น เขาก็ไม่ได้กลับบ้านอีกเลย

วันที่ 27 มี.ค. 2569 จะเป็นวันที่เขาถูกคุมขังมาครบ 3 ปีเต็ม แต่ทว่าประตูเรือนจำกลางคลองเปรม แดน 6 ก็ยังไม่มีวี่แววว่าจะเปิดออกเพื่ออิสรภาพของเขา

วุฒิไม่ได้เป็นนักการเมือง ไม่ได้เป็นแกนนำ ไม่ได้เป็นใครที่คนส่วนใหญ่รู้จัก เป็นเพียงคนธรรมดาที่ทำงานหาเช้ากินค่ำ แต่แล้วการพิมพ์ข้อความจำนวน 12 โพสต์ บนหน้าจอมือถือในช่วงปี 2564 กลับกลายเป็นสิ่งที่พรากอิสรภาพชีวิตเขามาอยู่ที่หลังกำแพงเรือนจำ หลังศาลตัดสินให้รับโทษสูงถึง 36 ปี ก่อนลดโทษจากการรับสารภาพ คงเหลือโทษจำคุก 12 ปี 72 เดือน (หรือราว 18 ปี)

ถึงวันนี้ “วุฒิ” กลายมาเป็นผู้ต้องขังคดีมาตรา 112 ที่ทราบว่าถูกคุมขังอยู่ยาวนานที่สุดในปัจจุบัน แม้จะเหลือโทษอีกกว่า 15 ปี เขาก็ยังคงรอคอยอิสรภาพที่จะมาถึงในสักวันหนึ่ง

ชีวิตในห้องเช่าก่อนเข้าสู่เรือนจำ

ก่อนวันที่ชีวิตจะพลิกผัน วุฒิเป็นเพียงชายธรรมดาที่เติบโตมาจากจังหวัดเพชรบูรณ์ก่อนเข้ามาทำงานในกรุงเทพฯ ผ่านงานหลายอย่างตลอดชีวิต ทั้งช่างเชื่อมในโรงงาน, ช่างเชื่อมอิสระ และสุดท้ายลงเอยกับงานยามรักษาความปลอดภัยในโรงงานย่านปทุมธานี วุฒิเป็นคนใช้ชีวิตเรียบง่าย ไม่มีอะไรไปมากกว่าการดูแลตัวเองและภรรยาที่อยู่ร่วมกัน

ความฝันของวุฒิไม่ได้สูงส่งมากนัก เขาเพียงอยากเห็นสังคมที่คนเท่ากัน ฝันเห็นประชาธิปไตยที่แท้จริง เขาออกไปชุมนุมกับคนเสื้อแดง และแสดงออกทางความคิดบนโลกออนไลน์ในแบบที่คิดว่าตัวเองมีสิทธิทำได้ในฐานะพลเมืองธรรมดาคนหนึ่ง

เมื่อวันที่ 20 ธ.ค. 2564 วุฒิเดินทางไป สน.นิมิตรใหม่ ตามหมายเรียกเพื่อรับทราบข้อกล่าวหาคดีมาตรา 112 ซึ่งมี สุรวัชร สังขฤกษ์ ประชาชนทั่วไป เป็นผู้กล่าวหา จากโพสต์เฟซบุ๊กจำนวน 10 ข้อความ ต่อมาตำรวจยังได้ติดต่อให้วุฒิไปรับทราบข้อกล่าวหาเพิ่ม จากโพสต์ข้อความอีก 2 ข้อความ

และแล้ววันที่ 27 มี.ค. 2566 อัยการยื่นฟ้องคดีต่อศาลอาญามีนบุรี รวมแล้วเขาถูกฟ้องในคดีนี้รวม 12 กระทง หลังยื่นขอประกันตัวด้วยหลักทรัพย์ 150,000 บาท แต่ศาลมีคำสั่งไม่อนุญาต เห็นว่าการกระทำที่ถูกฟ้องเกิดขึ้นหลายครั้งต่อเนื่อง ไม่เกรงกลัวต่อกฎหมาย และเกรงว่าจำเลยจะหลบหนี ทั้งที่เขาไม่เคยหลบหนี และมาตามนัดหมายตลอด แต่นับจากวันนั้นเขาก็ไม่ได้กลับบ้านอีกเลย

วุฒิใช้ชีวิตช่วงแรกในเรือนจำพิเศษมีนบุรี และมันลำบากกว่าที่คิด เขาเป็นผู้ต้องขังทางการเมืองเพียงคนเดียวในที่แห่งนั้น ความโดดเดี่ยวมาพร้อมกับการถูกกลั่นแกล้งและถูกเรียกค่าคุ้มครองความปลอดภัยในรูปแบบของอาหารสำเร็จรูปและของใช้

ทนายความยื่นประกันตัวและอุทธรณ์คำสั่งไม่ให้ประกันตัวหลายครั้ง แต่ศาลก็ปฏิเสธคำสั่งประกันตัวทุกครั้ง วุฒิถูกขังอยู่อย่างนั้นโดยที่คดียังไม่มีคำพิพากษา

ในช่วงการสืบพยานเดือน พ.ย. 2566 ศาลแจ้งสิทธิแก่เขาว่าหากรับสารภาพจะสามารถใช้ดุลยพินิจลงโทษสถานเบาได้ วุฒิจึงตัดสินใจเปลี่ยนคำให้การเป็นรับสารภาพ แต่เมื่อถึงวันนัดฟังคำพิพากษาในเดือน ธ.ค. ศาลแจ้งว่าคดีนี้ไม่สามารถลงโทษสถานเบาได้ เนื่องจากข้อความเกี่ยวข้องกับระบอบการปกครอง

ต่อมา ศาลอาญามีนบุรีนัดอ่านคำพิพากษา ในวันที่ 14 ก.พ. 2567 ลงโทษจำคุก 36 ปี ก่อนลดโทษจากเหตุรับสารภาพ คงเหลือโทษจำคุก 12 ปี 72 เดือน วุฒิที่ถูกคุมขังระหว่างพิจารณาคดีที่เรือนจำพิเศษมีนบุรีในขณะนั้น ถูกย้ายมามาคุมขังที่เรือนจำกลางคลองเปรม สถานที่สำหรับผู้ต้องโทษจำคุกเกิน 15 ปีขึ้นไป ซึ่งภายหลังเขาตัดสินใจไม่ยื่นอุทธรณ์คดีต่อ ทำให้กลายเป็นผู้ต้องขังคดีสิ้นสุด

ร่างกายที่สึกหรอ ใต้จิตใจที่ยั่งยืน

ตลอด 3 ปีในเรือนจำ ร่างกายของวุฒิเผชิญกับความท้าทายที่ซ้อนทับกันหลายชั้น เขาตรวจพบไวรัสตับอักเสบซีในเลือด แต่เขายังคงความเรียบเฉย “ไม่กังวล เพราะยังไม่เห็นอาการ และไม่เคยเสพยาเสพติด” เขาเคยบอกกับทนายความที่เข้าเยี่ยม

ปัญหาที่กระทบชีวิตประจำวันของเขามากกว่าคือต้อกระจกที่บดบังการมองเห็นไปทีละน้อย หลังจากทำเรื่องติดต่อขอรักษาอยู่นานหลายเดือน ในที่สุดเขาก็ได้เข้ารับการผ่าตัดที่โรงพยาบาลราชทัณฑ์ในช่วงปลายเดือน มี.ค. 2568 แต่เส้นทางการฟื้นตัวไม่ได้ราบรื่นอย่างที่ควรจะเป็น

วุฒิถูกส่งตัวกลับแดนก่อนกำหนดนัดหมายกับแพทย์โดยไม่ได้มีการแจ้งไว้ล่วงหน้า ยาหยอดตาหมดลงในขณะที่ยังรอนัดพบแพทย์ครั้งถัดไป และสภาพแวดล้อมในแดนที่มีฝุ่น แสง และผู้ต้องขังจำนวนมากอยู่รวมกันในพื้นที่จำกัด ส่งผลให้ดวงตาที่เพิ่งผ่านการผ่าตัดมาระคายเคืองอยู่เป็นระยะ

“อาจจะเพราะผมไม่ได้ใส่แว่นและแว่นกรองแสงตลอดเวลา เพราะบางช่วงเวลาการใส่แว่นก็ไม่สะดวก” เขาพยายามอธิบาย ในขณะที่ดวงตาข้างซ้ายยังคงมีอาการระคายเคือง การมองเห็นพร่ามัวในบางช่วง และต้องสลับใช้แว่นสองอันที่มีค่าสายตาต่างกันไปตามกิจกรรม เพราะโรงพยาบาลราชทัณฑ์ไม่มีวัสดุเพียงพอสำหรับทำเลนส์แว่นสายตาชนิดโปรเกรสซีฟ (Progressive lens) แบบที่เขาต้องการ

ท่ามกลางความเจ็บป่วยในห้วงแห่งการไร้อิสรภาพ สิ่งที่น่าสนใจคือวุฒิไม่ได้จมอยู่กับความทุกข์ จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นเมื่อเขาได้เข้าร่วมอบรมพัชรธรรม รุ่นที่ 6 โครงการที่มุ่งฟื้นฟูจิตใจของผู้ต้องขัง เขาเรียนรู้การสวดมนต์ นั่งสมาธิ และเดินจงกรมทีละก้าวอย่างมีสติ

ตลอดช่วงเวลาที่ผ่านมา สิ่งที่วุฒิแสดงออกมาชัดเจนที่สุดคือความเห็นทางการเมืองที่ยังคงชัดเจนและไม่สั่นคลอน เมื่อมีการพูดถึงการนิรโทษกรรมที่ไม่รวมมาตรา 112 เขามักกล่าวอย่างตรงไปตรงมาว่า นิรโทษกรรมที่ไม่รวมคดีข้อหานี้ ไม่ใช่การแก้ปัญหาอย่างแท้จริง ท้ายที่สุดแล้วคนจะยังพูดถึง และตั้งคำถามต่อสิ่งนั้นต่อไป ผู้ต้องขังคดีมาตรา 112 ไม่ได้ร้ายแรง แค่เป็นกลุ่มผู้มีความเห็นต่างทางความคิด

ชีวิตที่ถูกแช่แข็ง แต่ยังแบ่งปันความปรารถนาดี

3 ปีที่ผ่านไปไม่ได้เป็นแค่เวลาที่วุฒิสูญเสียอิสรภาพ แต่คือเวลาที่ชีวิตของชายคนหนึ่งถูกแช่แข็งไว้ในสถานะที่ไม่มีใครเลือก วุฒิอายุมากขึ้นทุกปีในเรือนจำ ในขณะที่ด้านนอกกำแพง โลกก็เดินต่อไปโดยไม่ได้รอเขา

ถึงอย่างนั้น ก่อนถึงช่วงเทศกาลปีใหม่ไทย หรือสงกรานต์ปี 2569 ซึ่งเป็นเทศกาลที่คนข้างนอกได้หยุดยาวและเป็นช่วงเวลาของครอบครัว ชายผู้ไร้อิสรภาพ ไม่มีโอกาสเดินทางกลับบ้าน ไม่มีโอกาสรวมญาติในวันหยุดยาว วุฒิได้ฝากคำอวยพรออกมาจากแดน 6 เรือนจำกลางคลองเปรม ถึงโลกภายนอก

“สวัสดีชาวฟรีดอมบริดจ์ รวมถึงเจ้าหน้าที่ศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน และเพื่อนร่วมอุดมการณ์ประชาธิปไตย เพื่อสิทธิเสรีภาพ อิสรภาพ ภราดรภาพ ทุกท่านครับ เนื่องในวันสงกรานต์ซึ่งเป็นวันหยุดยาวหลายวันและเป็นอีกวันหนึ่งของการรวมญาติของทุกครอบครัว ผมวุฒิ ขออนุญาตขอพรพระคุณรัตนตรัยและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั่วสากลภพ โปรดรักษาคุ้มครองเพื่อน ๆ พี่น้องทุกท่านรวมถึงครอบครัวให้มีสุขภาพพลานามัยสมบูรณ์ แข็งแรงปราศจากโรคภัยไข้เจ็บ อยู่ร่มเย็นเป็นสุขมีแต่ความสุขความเจริญ”

“ขออวยพรให้ผู้มีพระคุณทุกท่านเดินทางปลอดภัย ขึ้นรถลงเรือ ไปเหนือล่องใต้ เดินทางใกล้ไกล ขอให้แคล้วคลาดปลอดภัย เดินทางสู่อ้อมกอดอ้อมใจของครอบครัวอย่างมีความสุขทุกครัวเรือนทุกท่านครับ สวัสดีปีใหม่ 2569 ทุกท่าน”

“วุฒิ”

เรือนจำกลางคลองเปรม แดน 6

__________________________________

📩 สามารถเขียนจดหมายออนไลน์ถึงวุฒิผ่านโครงการ Free Ratsadon โดยแอมเนสตี้อินเตอร์เนชั่นแนล

อ่านเนื้อหาที่เกี่ยวข้อง

2 ปีแห่งการต้องขัง ของ “วุฒิ” ในคดี ม.112 ไม่ว่าจะผ่านไปกี่นาที การไร้อิสรภาพก็เป็นเรื่องยาวนาน

1 ปีที่ถูกขังในเรือนจำ ‘วุฒิ’ จาก รปภ. สู่ผู้ถูกจองจำคดี ม.112 และผู้ถูกขังระหว่างสู้คดีนานที่สุดในรอบ 2 ปี