2 ปีในคุกที่ไกลบ้าน: วันที่ศาลฎีกาตอกย้ำโทษคดี ม.112 และชีวิตที่ยังคงต่อสู้ของ “กัลยา”

ย้อนไปสองปีก่อนหน้านี้ “กัลยา” เป็นเพียงพนักงานบริษัทเอกชนธรรมดาคนหนึ่งในย่านนนทบุรี ที่ชีวิตต้องมาเกี่ยวข้องคดีมาตรา 112 ที่ศาลจังหวัดนราธิวาส ซึ่งมี พสิษฐ์ จันทร์หัวโทน เป็นผู้กล่าวหาคดีจำนวนมากไว้ที่ สภ.สุไหงโก-ลก

กัลยาถูกกล่าวหาจากการโพสต์เฟซบุ๊กรวม 4 ข้อความ โดยกล่าวหาเป็น 2 กระทง ข้อกล่าวหาถูกระบุว่าโพสต์เมื่อวันที่ 28 ม.ค. 2564 มาจากคอมเมนต์ในเพจแนะนำหนังเกี่ยวกับกษัตริย์ในอดีตของเกาหลี, จากข้อความที่โพสต์ภาพถ่ายจากการชุมนุมทางการเมืองในช่วงปี 2563, จากการเขียนข้อความประกอบการแชร์โพสต์ของสมศักดิ์ เจียมธีรสกุล และการแชร์โพสต์จาก ธนวัฒน์ วงค์ไชย แล้วเขียนประกอบว่า “แน่จริงยกเลิกม.112 #แล้วจะเล่าให้ฟัง”

หลังต่อสู้คดี เมื่อเดือนสิงหาคม 2565 ศาลจังหวัดนราธิวาสพิพากษาว่ากัลยามีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112 ลงโทษกระทงละ 3 ปี สองกระทง รวมลงโทษจำคุก 6 ปี โดยไม่รอลงอาญา ก่อนได้ประกันตัวออกมาต่อสู้คดีในชั้นอุทธรณ์

ต่อมาวันที่ 20 ต.ค. 2566 ศาลอุทธรณ์ภาค 9 มีคำพิพากษายืนตามศาลชั้นต้น หนำซ้ำกัลยาที่ประสงค์จะต่อสู้คดีต่อในชั้นฎีกากลับไม่ได้รับสิทธิการประกันตัว เธอต้องถูกจองจำในเรือนจำที่ห่างไกลจากบ้านกว่าหนึ่งพันกิโลเมตรนับตั้งแต่นั้น

อีกปีผ่านไป จากเรื่องราวของกัลยาที่ครบ 1 ปีแห่งการถูกจองจำในเรือนจำจังหวัดนราธิวาส เธอต้องเผชิญกับ “คุกที่ซ้อนคุก” มาถึงวันที่ 20 ต.ค. 2568 ครบ 2 ปีที่เธอยังถูกคุมขังอยู่ และชีวิตของเธอก็ยังคงต่อสู้อยู่เช่นกัน

เมื่อ 8 เดือนที่แล้ว วันที่ 13 ก.พ. 2568 ศาลจังหวัดนราธิวาสได้เบิกตัวกัลยาไปฟังคำพิพากษาของศาลฎีกา โดยที่เธอไม่ทราบนัดล่วงหน้าและไม่ได้ส่งหมายนัดมายังทนายจำเลยเพื่อมาฟังคำพิพากษา ก่อนทราบว่าศาลฎีกาพิพากษายืนตามศาลอุทธรณ์ ลงโทษจำคุก 6 ปี ไม่รอลงอาญา และคดีของกัลยาถึงที่สุดลงแล้ว

ศาลฎีการะบุ เจ้าของเฟซบุ๊กมีหน้าที่สำรวจโพสต์ ป้องกันความผิด ม.112

ในภายหลังเมื่อทนายความได้คัดถ่ายคำพิพากษาฎีกา โดยสรุปเห็นว่า ศาลฎีกาตรวจสำนวนประชุมปรึกษาแล้ว จากข้อกล่าวหาระบุว่า เมื่อวันที่ 28 ม.ค. 2564 กัลยาได้แชร์โพสต์จากบัญชี Somsak Jeamteerasakul พร้อมแสดงความเห็นโดยมีหนึ่งในข้อความนั้นว่า “แน่จริงยกเลิก ม.112 แล้วจะเล่าให้ฟัง” จำเลยต่อสู้โดยชี้ว่าพนักงานสอบสวนไม่ได้ตรวจสอบเฟซบุ๊กจริง ภาพหลักฐานมีการตัดต่อ และวันเวลาที่อ้างว่ากระทำความผิดมีข้อสงสัย เพราะพยานโจทก์อ้างว่าพบเห็นโพสต์วันที่ 28 ม.ค. 2564 แต่เหตุการณ์ในโพสต์ที่ระบุเกิดวันที่ 13 ก.พ. 2564

แต่ศาลฎีกามีคำวินิจฉัยว่า ความคลาดเคลื่อนเรื่องวันที่ เกิดจากความสับสนในการรวบรวมพยานหลายคน โดยพยานโจทก์ใช้เวลารวบรวมพยานตั้งแต่ 28 ม.ค. ถึง 12 เม.ย. 2564 และดำเนินคดี 9 ราย แต่พนักงานสอบสวนไม่รับแจ้งความ 3 ราย เนื่องจากข้อมูลไม่เพียงพอ แสดงว่ามีการพิจารณาอย่างรอบคอบ

เอกสารหลักฐานมีเครื่องหมาย # (แฮชแท็ก) ทำให้สามารถจัดกลุ่มเนื้อหาที่เกี่ยวข้อง ทำให้เห็นโพสต์ต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องได้ง่ายขึ้นและรวดเร็วขึ้น ทำให้บุคคลอื่นที่ไม่ใช่เพื่อนเห็นโพสต์และเข้าร่วมเหตุการณ์ตามกระแสนิยมอันเป็นการเพิ่มการเข้าถึง และพบถ้อยคำที่เกินเลย คำว่า ‘ให้’ ในประโยค “แล้วจะให้เล่าให้ฟัง” แสดงว่าไม่ได้ตัดแต่งแก้ไข เพราะหากมีการปลอมแปลงจะไม่มีข้อผิดพลาดดังกล่าว แม้จำเลยมีพยานเบิกความว่าเอกสารผ่านการตัดแต่งได้ง่าย แต่ไม่มีพยานหลักฐานแสดงมูลเหตุจูงใจที่โจทก์ต้องการกลั่นแกล้งจำเลย

ที่สำคัญศาลฎีกาเห็นว่า จำเลยในฐานะเจ้าของบัญชีเฟซบุ๊กมีหน้าที่ต้องสำรวจข้อความที่ปรากฏในหน้าเพจของตนว่ามีความเสี่ยงต่อการผิดกฎหมายหรือไม่ และสามารถลบหรือยกเลิกข้อความได้ ตามแนวทางการใช้สื่อสังคมออนไลน์สากล ผู้ใช้บริการต้องรักษาความปลอดภัยของบัญชี ตั้งรหัสผ่านที่ซับซ้อน และเปิดใช้งานการยืนยันตัวตนสองชั้น ขณะที่ความหมายของข้อความต้องตีความตามบริบทและสถานการณ์แวดล้อม

โดยเฉพาะในช่วงที่มีการชุมนุมเรียกร้องทางการเมือง ทำให้เห็นความประสงค์และเจตนาของการใช้ข้อความได้ชัดเจนยิ่งขึ้น ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ภาค 9 วินิจฉัยพยานหลักฐานโดยละเอียดแล้วว่า จำเลยเป็นผู้ที่สามารถเข้าถึงและใช้เฟซบุ๊กนี้เพียงคนเดียว ตามที่ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ภาค 9 วินิจฉัยมาโดยละเอียดแล้ว ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 9 พิพากษายืนยามศาลชั้นต้นและลงโทษจำเลยมานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย พิพากษายืน

องค์คณะผู้พิพากษาของศาลฎีกาในคดีนี้ ได้แก่ พงษ์เดช วานิชกิตติกูล, อำนาจ โชติชะวารานนท์, สุรพงษ์ ชิดเชื้อ

—————————————

ชีวิตสองปีในเรือนจำ

ทุกวันนี้ในเรือนจำจังหวัดนราธิวาส กัลยายังได้พบกับทนายความที่เข้าไปพบเธอเพื่อติดตามชีวิตและความเป็นไปข้างในนั้น รวมถึงคอยส่งข่าวสถานการณ์จากโลกภายนอกให้กัลยารับทราบ ขณะเดียวกันที่ จ.นราธิวาส ยังมี “อุดม” พนักงานโรงงานจากปราจีนบุรี เป็นผู้ต้องขังในคดีมาตรา 112 อีก 1 ราย ที่ถูกคุมขังด้วย แต่คดีของเขายังรอคำพิพากษาของศาลฎีกาอยู่

จากบันทึกการเยี่ยมตั้งแต่เดือนเมษายนถึงตุลาคม 2568 สะท้อนชีวิตของกัลยาที่ต้องต่อสู้ทั้งกับสุขภาพที่ทรุดโทรมจากโรคลิ่มเลือด เธอยังคงพยายามประพฤติตัวให้ดีผ่านการเข้าร่วมอบรม เพื่อส่งผลต่อการเลื่อนชั้นนักโทษ ท่ามกลางความทุกข์ยากนั้น ช่วงเวลาที่ได้พบครอบครัว จดหมายจากเพื่อน ๆ และการสื่อสารกับแฟนกลายเป็นกำลังใจสำคัญในเวลาเช่นนี้

ขณะที่ข่าวที่เอกชัย หงส์กังวาน กลายเป็นผู้ต้องขังอีกครั้งทำให้ทั้งเธอและอุดมเศร้า แต่ก็ยังคงให้กำลังใจกันและกัน พร้อมรอคอยวันที่จะได้เป็นอิสระอีกครั้ง

แม้ในปีนี้จะมี พ.ร.ฎ.อภัยโทษ ออกมา แต่เธอไม่ได้รับประโยชน์ใด และไม่ได้รับการลดหย่อนโทษลง เนื่องจากถูกจำคุกมายังไม่ถึง 1 ใน 3 ของโทษ ในวันที่ พ.ร.ฎ. มีผลใช้บังคับ จนถึงวันนี้กัลยายังเหลือโทษอีกถึง 4 ปีจากคำพิพากษาของศาล

วันที่ 29 เม.ย. 2568

ในการเยี่ยมครั้งแรกหลังคำพิพากษาฎีกา สุขภาพของเธอยังเป็นปัญหาใหญ่ เมื่อสัปดาห์ก่อนทางเรือนจำได้จัดตรวจสุขภาพประจำปี โดยได้นำรถเอกซ์เรย์เคลื่อนที่จากโรงพยาบาลมา เธอมีอาการไอและเสมหะมานานพอสมควร จึงได้เอกซเรย์ปอด แต่ตอนนั้นยังไม่ทราบผลการตรวจ

หลังจากคดีถึงที่สุดแล้ว กัลยาได้เข้าอบรมภาษาอังกฤษและอบรมการออมเงิน การเข้าอบรมครั้งนี้เพื่อต้องการใบประกาศที่จะนำมาประกอบการเลื่อนขั้นผู้ต้องขัง ซึ่งจะส่งผลต่อการได้รับอภัยโทษในอนาคต

เธอยังแจ้งว่าได้รับจดหมายจาก เอกชัย หงส์กังวาน และกลุ่มที่ชื่อว่า ‘แสงดี’ โดยจดหมายที่ได้รับมา ผู้ต้องขังสามารถอ่านได้ทุกฉบับ แต่ไม่สามารถเก็บจดหมายไว้กับตัวเองได้ เว้นแต่คนที่เธอแจ้งชื่อไว้แล้ว

ในช่วงนั้น เรือนจำยังมีปัญหาระบบการสั่งของออนไลน์ ครอบครัวไม่สามารถสั่งของหรืออาหารออนไลน์ให้ได้ ถ้าจะต้องสั่งต้องสั่งหน้าเรือนจำอย่างเดียว

วันที่ 30 พ.ค. 2568

กัลยาต้องออกไปที่โรงพยาบาลในช่วงบ่าย เพื่อฟังผลเลือด หลังจากในช่วงเช้ามีการเจาะเลือดเพื่อส่งไปตรวจที่โรงพยาบาล จากนั้นกลับมาต้องกักตัวที่ห้องอีกเป็นเวลานาน 5 วัน

กัลยาพบว่าเธอเป็นโรคลิ่มเลือดอุดตันบริเวณขาซ้ายก่อนถูกคุมขังเมื่อปี 2566 ซึ่งต้องใส่อุปกรณ์เข้าเส้นเลือด ทำให้ไม่สามารถกระโดดหรือนั่งอยู่นาน ๆ ได้ ก่อให้เกิดความผิดปกติกับร่างกาย เช่น อาการชาตามร่างกาย มีเลือดออกมากผิดปกติ เลือดไหลง่ายและหยุดยาก ซึ่งเป็นโรคที่รักษาไม่หาย ทำให้เธอต้องรักษาประคับประคองโรคไปในระหว่างถูกคุมขังอยู่นี้ การเข้ารับการรักษาที่โรงพยาบาลไม่ได้ถูกแอดมิท แต่เป็นการไปตรวจเลือดและรอฟังผลเลือดเท่านั้น เมื่อเสร็จสิ้นก็ถูกนำตัวกลับมาที่เรือนจำเช่นเดิม

กัลยาแจ้งว่าได้รับจดหมายจากเอกชัยอีกครั้ง รวมทั้งจากแอมเนสตี้ (AI) และโครงการ Freedom Bridge ในครั้งนี้เธออยากทราบประเด็นเรื่องการได้รับอภัยโทษว่า ปีนี้จะมีการอภัยโทษไหม และจะมีช่วงเวลาไหนบ้างเพื่อคำนวณเวลา

วันที่ 25 ก.ค. 2568

ในการเข้าเยี่ยมครั้งนี้ ต้องรอค่อนข้างนาน เจ้าหน้าที่แจ้งว่าไม่แน่ใจว่าจะเยี่ยมได้ไหม เนื่องจากไม่แน่ใจว่าทางครอบครัวของกัลยามาเยี่ยมหรือเปล่า จนเกือบ 1 ชั่วโมง กัลยาจึงออกมาและแจ้งว่าช่วงบ่ายวันนี้ต้องออกไปพบหมอที่โรงพยาบาลนราธิวาสอีกครั้ง โดยช่วงเช้าได้มีการเจาะเลือดไป 2 หลอด เพื่อที่จะตรวจไขมันในเลือดและค่าของเลือด

วันนี้กัลยาดูสดใสขึ้น เธอแจ้งว่าวานนี้ มีทางครอบครัวเดินทางมาเยี่ยมใกล้ชิด ทำให้ได้พบกันแบบไม่ต้องมีลูกกรงกั้น “หนูได้กอดพ่อกับแม่ พี่ชายและพี่สะใภ้ คุยกันเพลิดเพลิน แม้เวลาแค่ครึ่งวัน แต่หนูมีความสุขมากๆๆๆๆ รอบนี้พ่อกับแม่ไม่ได้ร้องให้เหมือนครั้งก่อนแล้ว”

วันที่ 18 ส.ค. 2568

กัลยาทักทายด้วยการส่งยิ้ม จากนั้นได้คุยกันว่าวันนั้นแต่งตัวสวยมาก อาจเป็นเพราะว่าเธอสวมเสื้อสีขาว กระโปรงขาว ดูสะอาด มีออร่า เธอหัวเราะ “หนูไม่กล้าใส่สีขาว กลัวชุดสกปรก” เธออยู่ในชุดที่ใส่ร่วมการอบรม ‘หลักสูตรสัคคสาสมาธิ’ ซึ่งต้องอบรมตลอดทั้งเดือน โดยในการอบรมมีทั้งให้ดูวิดีโอ นั่งสมาธิ เดินจงกรม และถ้าผ่านหลักสูตร เธอสามารถสอบเลื่อนขั้นได้เลย

กัลยาเล่าว่าหลังจากที่กลับจากไปหาหมอที่โรงพยาบาล หมอได้สั่งยาเหมือนเดิม ค่าเลือดปกติ เธอได้แจ้งและสอบถามกับหมอว่า ถ้าเธอจะไม่ทานยาละลายลิ่มเลือดได้ไหม หมอแจ้งว่าต้องทานอย่างต่อเนื่องต่อไป

กัลยาสนใจเรื่องการอภัยโทษ หลังมี พ.ร.ฎ.อภัยโทษ ออกมา ซึ่งเธอไม่เข้าเกณฑ์ แต่อยากทราบว่ามีผู้ต้องขังทางการเมืองที่ได้บ้างหรือไม่ เมื่อพูดถึงชื่อ “อัญชัญ” จะได้ปล่อยตัวกลับบ้าน กัลยาทำท่าดีใจและแสดงความยินดีด้วย “ป้าอยู่ในเรือนจำมานานแล้ว ยินดีและดีใจกับป้าจริง”

วันที่ 29 ส.ค. 2568

กัลยายกโทรศัพท์ขึ้นมา ทักทายกันตามปกติ แต่ดูจากสีหน้าเหมือนมีเรื่องไม่สบายใจและตาแดง ๆ กัลยาเล่าว่าเมื่อวันอาทิตย์ที่ผ่านมา มีผู้ต้องขังที่อยู่แดนเดียวกันเหมือนจะเข้ามาทำร้ายเธอ อาจเป็นเรื่องที่เข้าใจผิดกัน หลังเกิดเหตุเธอไม่ได้แจ้งผู้คุมและไม่ได้เอาเรื่องด้วย กลัวว่าจะมีปัญหากัน

ก่อนพูดคุยเรื่องสุขภาพ ที่กัลยาไม่แน่ใจว่าเดือนหน้าจะต้องไปหาหมอหรือไม่ เพราะหมอจะนัดเดือนเว้นเดือน ช่วงนั้นทานยาปกติ ตอนเช้ากับตอนเย็น

กัลยาอัพเดทว่าช่วงนั้นแดน 8 ถูกผู้คุมทำโทษ เรื่องมีอยู่ว่าในแต่ละแดนจะมีตู้รับเรื่องราว มีผู้บัญชาการคนเดียวที่อ่านได้ ซึ่งมีผู้ต้องขังไม่ทราบว่าใคร ได้เขียนคำไม่สุภาพกล่าวว่าถึงผู้คุมประพฤติไม่ดี ผู้บัญชาการได้สั่งให้ผู้คุมลงโทษผู้ต้องขังแดน 8 ทุกคน เป็นเวลาเกือบเดือนแล้ว

ระหว่างที่เยี่ยมกัลยาให้ช่วยโทรศัพท์ติดต่อหาแฟนของเธอ ก่อนทราบว่าแฟนได้คิวเดินทางมาเยี่ยมในอาทิตย์ถัดไปนี้ จากนั้นได้มีการพูดคุยถึงเรื่องโครงการเขียนจดหมายถึงเพื่อนผู้ต้องขังการเมืองในเรือนจำ Free Ratsadon และกัลยามีข้อความฝากให้กับแม่ว่า “ไม่ต้องเป็นห่วง หนูสบายดี ดูแลสุขภาพตัวเองให้ดี ๆ”

วันที่ 17 ต.ค. 2568

การเข้าพบครั้งนี้กัลยาอยากทราบข่าวของเอกชัยมาก เนื่องจากเขาเป็นคนที่ส่งจดหมายมาหาเธอเป็นระยะตลอดการถูกคุมขัง จึงได้เล่าถึงคำพิพากษาคดีมาตรา 110 และการไม่ได้ประกันตัว ที่ทำให้เอกชัยตกเป็นผู้ต้องขังทางการเมืองอีกครั้ง กัลยาได้ดูภาพ พูดขึ้นมาว่า “หนูจำได้แล้ว พี่เอกชัยคนนี้เอง หนูเคยเห็น”

“จากนี้ใครจะส่งจดหมายมาแจ้งข่าวคร่าวให้พวกเราทราบอีก” กลายเป็นคำถามที่ถูกถามขึ้น โดยกัลยาบอกว่าสภาพความเป็นอยู่ในเรือนจำยังปกติดี เธอยังพยายามใช้ชีวิตต่อไป และรอคอยวันเวลาพ้นโทษ

สามารถร่วมเขียนจดหมายออนไลน์ถึงกัลยา ผ่านโครงการ Free Ratsadon โดยแอมเนสตี้อินเตอร์เนชั่นแนล

อ่านเนื้อหาที่เกี่ยวข้อง

1 ปีที่จำใจต้อง ‘ไกลบ้าน’ และชีวิตในคุกซ้อนคุก ของคนธรรมดาชื่อ “กัลยา”