6 ปี ชุมนุม ‘เยาวชนปลดแอก’ คดีความยังเดินหน้า และนิรโทษกรรมที่ทิ้งบางคนไว้ข้างหลัง

ON THIS DAY

วันนี้เมื่อ 6 ปีที่แล้ว (18 ก.ค. 2563) เยาวชนปลดแอก (FreeYOUTH) นัดหมายชุมนุม #เยาวชนปลดแอก บริเวณอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย ซึ่งมีผู้เข้าร่วมชุมนุมจำนวนมาก จนนับว่าเป็นการชุมนุมขนาดใหญ่ครั้งแรก ๆ หลังการรัฐประหาร ปี 2557

การชุมนุมดังกล่าว เริ่มมีการประกาศ 3 ข้อเรียกร้อง คือ เรียกร้องให้รัฐบาลประยุทธ์ในขณะนั้นยุบสภา, ร่างรัฐธรรมนูญใหม่ และเรียกร้องให้เจ้าหน้าที่รัฐหยุดคุกคามประชาชน ข้อเรียกร้องดังกล่าวนี้ได้รับการขานรับจากประชาชน จนกระทั่งเกิดการชุมนุมขนานใหญ่ในแทบทุกจังหวัดตามมา เพื่อสนับสนุนข้อเรียกร้องดังกล่าว จนกลายเป็นจุดเริ่มต้นของการชุมนุมของนักเรียน นักศึกษา และประชาชน ที่ติดตามมาอีกนับร้อยครั้งในช่วงครึ่งหลังของปี 2563 และปี 2564 รวมทั้งนำไปสู่การยกระดับข้อเรียกร้องเรื่องการปฏิรูปสถาบันกษัตริย์ในเวลาต่อมา

แต่ในขณะเดียวกัน ก็พบถึงความพยายามปิดกั้นของเจ้าหน้าที่ด้วยมาตรการต่างๆ ตั้งแต่ก่อนเริ่มชุมนุม อาทิ การนำต้นไม้มาตกแต่งฐานอนุสาวรีย์ช่วงก่อนเริ่มชุมนุม และมีรั้วเหล็กล้อมอนุสาวรีย์ไว้ การถ่ายภาพผู้จัดและทะเบียนรถ อีกทั้งพบว่าในช่วงต้นของการชุมนุม เจ้าหน้าที่ตำรวจพยายามบีบพื้นที่เพื่อให้ยุติการชุมนุม อีกทั้งยังพบว่ามีตำรวจอ่านประกาศหข้อห้ามชุมนุมที่ออกตาม พ.ร.ก.ฉุกเฉินฯ และกฎหมายที่มีโทษอาญาอื่น ๆ แต่อย่างไรก็ตาม การชุมนุมยังสามารถดำเนินต่อไปได้จนเสร็จสิ้น

มาตรการควบคุมโรคระบาดโควิด-19 ของรัฐบาล พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา ผ่านการประกาศสถานการณ์ฉุกเฉิน ตาม พ.ร.ก.ฉุกเฉินฯ พ.ศ. 2548 และการออกข้อกำหนดต่าง ๆ อย่างต่อเนื่อง ถูกนำมาใช้กล่าวหาดำเนินคดีต่อการชุมนุมทางการเมืองอย่างต่อเนื่อง จนกลายเป็นเครื่องมือในการจำกัดควบคุมการชุมนุมของรัฐบาลในยุคการชุมนุมช่วงปี 2563-2565

ประชาชน 30 คนถูกดำเนินคดีจากเหตุชุมนุม #เยาวชนปลดแอก จนถึงปัจจุบันยังอยู่ระหว่างต่อสู้คดีในชั้นศาล

หลังการชุมนุมประมาณหนึ่งเดือนเศษ ผู้ปราศรัย ตลอดผู้เข้าร่วมชุมนุมบางส่วน รวมทั้งสิ้น 30 คนถูกดำเนินคดีทั้งการจับกุมและการออกหมายเรียกจากเหตุการณ์ชุมนุมนี้ โดยถูกแบ่งออกเป็นสองคดี ดังนี้

คดีแรก: แกนนำ-นักดนตรี 15 คนถูกจับกุม ตามข้อหาหลัก “ยุยงปลุกปลั่น”

คดีนี้มีจำเลยทั้งสิ้น 15 คน ได้แก่ พริษฐ์ ชิวารักษ์, ภาณุพงศ์ จาดนอก, อานนท์ นำภา, จุฑาทิพย์ ศิริขันธ์, กรกช แสงเย็นพันธ์, สุวรรณา ตาลเหล็ก, บารมี ชัยรัตน์, เดชาธร บำรุงเมือง, ธานี สะสม, ธนายุทธ ณ อยุธยา, ทศพร สินสมบุญ, เนตรนภา อำนาจส่งเสริม, “ฟอร์ด” ทัตเทพ เรืองประไพกิจเสรี, “เจมส์” ภานุมาศ สิงห์พรม และ ณัฐวุฒิ สมบูรณ์ทรัพย์

ทั้งหมดถูกออกหมายจับและจับกุมในช่วงเดือน ส.ค. – ก.ย. 2563 ตามข้อหาหลัก “ยุยงปลุกปั่น” ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 116, “มั่วสุมตั้งแต่ 10 คนขึ้นไป โดยเป็นแกนนำ” ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 215 วรรคสาม และฝ่าฝืน พ.ร.ก.ฉุกเฉินฯ

ต่อมาศาลอาญามีคำพิพากษาว่าจำเลย 12 คน ที่ถูกสั่งฟ้องว่ามีความผิดตามมาตรา 116, มาตรา 215, พ.ร.บ.ความสะอาดฯ และ พ.ร.บ.จราจรทางบก รวมจำคุกคนละ 2 เดือน ปรับคนละ 2,000 บาท แต่เนื่องจากจำเลยไม่เคยต้องโทษจำคุกมาก่อน โทษจำคุกจึงให้รอลงอาญาไว้มีกำหนด 2 ปี

ปัจจุบันคดียังอยู่ในระหว่างอุทธรณ์

คดีที่สอง : นักกิจกรรม – ประชาชนถูกออกหมายเรียก ตามข้อหาหลัก “พ.ร.ก.ฉุกเฉินฯ”

คดีนี้มีจำเลยทั้งสิ้น 15 คน ได้แก่ ทักษกร มุสิกรักษ์, ปรัชญา สุรกำจรโรจน์, ชลธิศ โชติสวัสดิ์, กฤษณะ ไก่แก้ว, ยามารุดดิน ทรงศิริ, พิมพ์สิริ เพ็ชรน้ำรอบ, สิรินทร์ มุ่งเจริญ, ณัฐพงษ์ ภูแก้ว, ธนชัย เอื้อฤาชา, ณวรรษ เลี้ยงวัฒนา, จิรฐิตา ธรรมรักษ์, ‘ไผ่’ จตุภัทร์ บุญภัทรรักษา, กานต์นิธิ ลิ้มเจริญ, จักรธร ดาวแย้ม และ ลัลนา สุริโย

ทั้ง 15 คนถูกสั่งฟ้องใน 5 ข้อกล่าวหา ได้แก่ ฝ่าฝืน พ.ร.ก.ฉุกเฉินฯ, กีดขวางทางสาธารณะ, พ.ร.บ.ความสะอาดฯ, พ.ร.บ.จราจรทางบก และ พ.ร.บ.เครื่องขยายเสียงฯ

ต่อมาศาลแขวงดุสิตพิพากษายกฟ้องในข้อหา พ.ร.ก.ฉุกเฉินฯ และอื่น ๆ อีกสามข้อหา แต่ลงโทษปรับในข้อหา พ.ร.บ.เครื่องขยายเสียงฯ คนละ 200 บาท ปัจจุบันคดีสิ้นสุดลงแล้ว

การดำเนินคดีต่อประชาชนนับตั้งแต่การชุมนุมใหญ่ครั้งนี้ ยังคงดำเนินมาจนถึงปัจจุบันเป็นเวลากว่า 6 ปีเต็มแล้ว จากการติดตามของศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน ตั้งแต่เริ่มการชุมนุมของ “เยาวชนปลดแอก” เมื่อวันที่ 18 ก.ค. 2563 จนถึง 18 ก.ค. 2569 มีประชาชนที่ถูกดำเนินคดีจากสถานการณ์ชุมนุมและการแสดงความคิดเห็นทางการเมือง ไปแล้วอย่างน้อย 1,998 คน ในจำนวน 1,347 คดี

ปัจจุบันยังคงมีคดีจำนวนอย่างน้อย 585 คดีที่ยังคงดำเนินอยู่ จำเลยบางคนยังคงต่อสู้คดีความอยู่ในชั้นศาล บางคนถูกคุมขังอยู่ในเรือนจำด้วยโทษในคดีทางการเมือง หรือแม้กระทั่งบางคนที่ตัดสินใจลี้ภัยทางการเมืองไป

ล่าสุดร่างกฎหมายนิรโทษกรรมตาม พ.ร.บ.สร้างเสริมสังคมสันติสุข พ.ศ. … ที่ผ่านทั้งวุฒิสภาและสภาผู้แทนราษฎรไปแล้ว มีเงื่อนไขปิดล็อกไว้ชัดเจนแล้วว่าจะไม่นิรโทษกรรมให้ประชาชนที่ถูกดำเนินคดีมาตรา 112 ในทุกกรณี แม้แต่ผู้ถูกดำเนินคดีที่เป็นเด็กและเยาวชน

ผู้ต้องขังทางการเมืองอย่างน้อย 31 คนที่ขณะนี้ถูกคุมขังอยู่ในเรือนจำด้วยคดีมาตรา 112 ก็จะไม่ได้รับประโยชน์จากกฎหมายฉบับนี้ นอกจากนั้น ยังมีกลุ่มผู้ถูกดำเนินคดีมาตรา 112 ที่ยังอยู่ระหว่างพิจารณาคดีและยังไม่ได้ถูกคุมขัง ก็อาจมีความเสี่ยงถูกคุมขังในระยะต่อไป วังวนความขัดแย้งและคดีความเหล่านี้จะยังคงอยู่เรื่อยไปอีกหลายต่อหลายปี
.

ฐานข้อมูลคดีนี้ ชุมนุม #เยาวชนปลดแอก

ย้อนอ่านเหตุการณ์ชุมนุม การชุมนุมของเยาวชนปลดแอก, จาก “ราชดำเนินเป็นของเราแล้ว” ถึงนาทียุติการชุมนุม “เพื่อความปลอดภัย” ของเยาวชนปลดแอก