อัยการสั่งฟ้องคดี ‘นิว’ อิสริยะ อารยะขัดขืนไม่เข้าเกณฑ์ทหารด้วยเหตุผลทางมโนธรรม ต่อศาลจังหวัดสระแก้ว

วันที่ 6 พ.ย. 2569 พนักงานอัยการจังหวัดสระแก้วมีคำสั่งฟ้องคดีของ “นิว” อิสริยะ ไชยมนตรี ประชาชนวัย 27 ปี ในข้อหา “เป็นทหารกองเกินหลีกเลี่ยงขัดขืนไม่มาตามหมายเรียกเพื่อตรวจเลือกเข้ารับราชการทหาร” ตาม พ.ร.บ.รับราชการทหาร พ.ศ. 2497 มาตรา 27 และ 45 ต่อศาลจังหวัดสระแก้ว หลังก่อนหน้านี้เขาได้แสดงการอารยะขัดขืนและปฏิเสธการเข้ารับการเกณฑ์ทหาร ด้วยเหตุเห็นว่าขัดต่อมโนธรรมสำนึก โดยใส่เสื้อติดเทปกาวระบุข้อความว่า “ยกเลิกเกณฑ์ทหาร” และ “หยุดละเมิดสิทธิของประชาชน” ในสถานที่ตรวจเลือกทหารกองเกินเข้ารับราชการทหารกองประจำการ อ.วังน้ำเย็น จ.สระแก้ว เมื่อวันที่ 11 เม.ย. 2569

สืบเนื่องจากวันนี้ อิสริยะและทนายความเดินทางไปตามนัดฟังคำสั่งของพนักงานอัยการ และได้รับแจ้งว่ามีคำสั่งฟ้องคดีในวันนี้ ทั้งนี้ ศาลอนุญาตให้ประกันตัวระหว่างพิจารณาคดีพร้อมให้ทำสัญญาประกันโดยการสาบานตน และมีกำหนดนัดสอบคำให้การ/คุ้มครองสิทธิ ในวันที่ 3 ธ.ค. 2569 เวลา 09.00 น.

กรณีดังกล่าวสืบเนื่องจากเมื่อวันที่ 11 เม.ย. 2569 อิสริยะได้เดินทางไปที่สถานที่ตรวจเลือกทหารกองเกินเข้ารับราชการทหารกองประจำการ อ.วังน้ำเย็น จ.สระแก้ว โดยใส่เสื้อติดเทปกาวซึ่งเขียนข้อความว่า “ยกเลิกเกณฑ์ทหาร” และ “หยุดละเมิดสิทธิของประชาชน” ไปยืนหน้าหน่วยคัดเลือก เพื่อแสดงจุดยืนและกระทำอารยะขัดขืนไม่เข้าร่วมกระบวนการบังคับเกณฑ์ทหาร

ต่อมาในวันเดียวกัน เขาได้โพสต์ข้อความในเฟซบุ๊กเป็นจดหมายเปิดผนึกถึง อนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี โดยยืนยันเหตุที่ตนไม่เข้าร่วมกระบวนการบังคับเกณฑ์ทหาร เนื่องด้วยขัดต่อมโนธรรมสำนึก และเห็นว่าขัดต่อหลักสิทธิมนุษยชน

จากนั้นเมื่อวันที่ 29 พ.ค. 2569 อิสริยะได้รับหมายเรียกจากตำรวจ สภ.วังน้ำเย็น ก่อนเดินทางเข้ารับทราบข้อกล่าวหาเมื่อวันที่ 8 ต.ค. 2569 เขาให้การปฏิเสธตลอดข้อกล่าวหา จากนั้นตำรวจได้ส่งสำนวนคดีให้พนักงานอัยการเมื่อวันที่ 2 พ.ย. 2569

วันนี้ (6 พ.ย. 2569) อิสริยะและทนายความเดินทางไปตามนัดฟังคำสั่งของพนักงานอัยการ และได้รับแจ้งว่ามีคำสั่งฟ้องต่อศาลจังหวัดสระแก้วในวันนี้

อานพ สินธพานนท์ พนักงานอัยการจังหวัดสระแก้ว เป็นผู้เรียงคำฟ้อง โดยระบุว่าพฤติการณ์แห่งคดีว่า เมื่อวันที่ 11 เม.ย. 2569 จำเลยซึ่งเป็นทหารกองเกินและได้รับหมายเรียกจากนายอำเภอวังน้ำเย็น ให้ไปรับการตรวจเลือกเข้ารับราชการทหารกองประจำการ ณ อาคารอเนกประสงค์เทศบาลเมืองวังน้ำเย็น ได้เดินทางไปถึงสถานที่ดังกล่าวในเวลากลางวัน แต่กลับหลีกเลี่ยงและไม่ยอมเข้ารับการตรวจคัดเลือกโดยไม่มีเหตุผลทางกฎหมายหรือได้รับการยกเว้นใด ๆ อันเป็นการฝ่าฝืนต่อกฎหมาย พร้อมระบุว่าหากจำเลยยื่นคำร้องขอประกันตัว โจทก์ขอให้อยู่ในดุลพินิจของศาล

จึงสั่งฟ้องจำเลยในข้อหา “เป็นทหารกองเกินหลีกเลี่ยงหรือขัดขืนไม่มาให้คณะกรรมการตรวจเลือกทำการตรวจคัดเลือกเข้ารับราชการทหารกองประจำการตามหมายเรียกของนายอำเภอ” ตาม พ.ร.บ.รับราชการทหาร พ.ศ. 2497 มาตรา 27 และ 45, ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 226 ลงวันที่ 15 ต.ค. 2515 ข้อ 6 และ พ.ร.บ.รับราชการทหาร (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2516 มาตรา 11

ภายหลังศาลมีคำสั่งรับฟ้อง เมื่อเวลาประมาณ 11.00 น. อิสริยะได้รับการประกันตัวระหว่างพิจารณาคดี พร้อมให้ทำสัญญาประกันโดยการสาบานตน พร้อมทั้งกำหนดนัดสอบคำให้การ/คุ้มครองสิทธิ ในวันที่ 3 ธ.ค. 2569 เวลา 09.00 น.

อิสริยะนับเป็นพลเมืองรายที่ 2 ในสังคมไทย ที่แสดงออกถึงการไม่ยอมรับการบังคับเกณฑ์ด้วยเหตุแห่งมโนธรรมสำนึก และถูกดำเนินคดีติดตามมา หลังจากก่อนหน้านี้มีกรณีของเนติวิทย์ โชติภัทรไพศาล นักกิจกรรมทางสังคม ที่อารยะขัดขืนไม่เข้ารับการเกณฑ์ทหารในปี 2567 และต่อสู้คดีว่า พ.ร.บ.รับราชการทหาร พ.ศ. 2497 นั้น ขัดหรือแย้งกับรัฐธรรมนูญ ในเรื่องเสรีภาพในการถือศาสนา แต่ศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัยว่าไม่ขัดหรือแย้งกับรัฐธรรมนูญ

คดีของเนติวิทย์ได้ถูกศาลแขวงสมุทรปราการพิพากษาว่ามีความผิด ลงโทษจำคุก 6 เดือน โดยโทษจำคุกให้รอลงอาญาไว้ 1 ปี ขณะนี้ยังอยู่ในกระบวนการชั้นอุทธรณ์

เรื่องที่เกี่ยวข้อง

“สิทธิการปฏิเสธการเกณฑ์ทหารด้วยเหตุแห่งมโนธรรม” ในฐานะเจตจำนงภายใน

ความเห็นทางกฎหมายต่อคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญในประเด็นเสรีภาพทางความคิด มโนธรรมและศาสนา กับ การบังคับเกณฑ์ทหาร

ย้อนมองการรับรองสิทธิการปฏิเสธการบังคับเกณฑ์ทหารด้วยมโนธรรม ในกลไกสิทธิมนุษยชน UN อันแตกต่างจากศาล รธน. ไทย