“ขอเยาะเย้ยทุกข์ยากขวากหนามลำเค็ญ”: ‘เก็ท’ ทบทวนชีวิตและการเคลื่อนไหวในช่วงครบรอบวันเกิด 28 ปี

เมื่อวันที่ 17 พ.ย. 2569 “เก็ท” โสภณ สุรฤทธิ์ธำรง นักกิจกรรมกลุ่มโมกหลวงริมน้ำ และผู้ต้องขังในคดีมาตรา 112 ที่ถูกคุมขังในเรือนจำพิเศษกรุงเทพฯ เขียนบทความในหัวข้อ “ขอเยาะเย้ยทุกข์ยากขวากหนามลำเค็ญ” บอกเล่าถึงการทบทวนชีวิตและความคิดเนื่องช่วงวันเกิดอายุครบ 28 ปี ซึ่งเป็นปีที่ 4 ต่อเนื่องกันแล้ว ที่เขาผ่านวันครบรอบวันเกิดในเรือนจำ

เก็ทยังกล่าวถึงเพื่อน ๆ และคนรอบข้างที่เกิดในเดือนเดียวกัน ชวนทบทวนถึงความเปลี่ยนแปลงที่ไม่เคยหยุดนิ่ง รวมทั้งสิ่งที่แต่ละคนต้องแลกไปในการออกมาเคลื่อนไหว แต่จะมีอะไรบ้างที่เขาจะไม่ยอมเสียไป รวมทั้งพูดเรื่องการสร้างความสมดุลด้านต่าง ๆ ของชีวิต

———————–

.

ช่วงปลายปี 2566 ตอนที่ผมไปสืบพยานคดี “ใครฆ่าพระเจ้าตาก” ผมกินข้าวกะเพราอยู่ใต้ถุนศาล ยังไม่ทันกินหมด ศาลก็เรียกขึ้นห้องพิจารณา ผมจึงลุกเอาข้าวไปทิ้ง ก่อนจะทิ้งลงถังขยะ มีผู้ต้องขังคนนึงเดินมาขอข้าวที่กินเหลือไว้ ผมท้วงไปว่า “ของเหลือจะเอาไปกินทำไม” ผู้ต้องขังคนนั้นตอบว่า “ข้าวเหลือ แต่อร่อยกว่าข้าวหลวงแหละครับ” ผมยื่นข้าวให้เค้าแบบเหวอ ๆ  พอเข้าห้องพิจารณา จึงขอให้แม่สั่งข้าวมาเพิ่ม เพื่อแจกจ่ายให้ผู้ต้องขังรายอื่นที่ศาลด้วยกัน

ในคุก ผมสังเกตว่าคนที่ไม่มีญาติส่งของเยี่ยมมาให้หรือไม่มีเงินซื้อข้าว ถ้ากินข้าวเลี้ยงไม่อิ่ม บางคนถึงขั้นคุ้ยขยะหาเศษหมูเศษไก่มาล้างกิน

วันเกิดผมปีนี้ ผมได้แจกขนมปังให้เพื่อนร่วมขังแดนสี่ ก็หวังว่าปาร์ตี้นี้จะสร้างพลังให้ผู้คนบ้าง คนที่สู้คดีอยู่ จะได้มีกำลังใจไปสู้คดี นักโทษเด็ดขาดจะได้มีกำลังใจกลับไปเป็นพลเมืองดีในสังคม ส่วนทุนทรัพย์ก็มาจากครอบครัว มิตรสหาย และมวลชนที่คอยสนับสนุนผมนั่นแหละครับ

บรรยากาศทางการเมืองพลิ้วไหวไม่หยุดนิ่งตลอดมา พอมองสถานการณ์รอบตัวช่วงนี้ ทำให้ผมปรับความรู้สึกลำบาก วันที่ 12 พฤศจิกายน นอกจากจะเป็นวันเกิดผมและใบปอ ซึ่งเกิดวันเดียวกัน ก็ยังมีวันเกิดเพื่อนคนอื่น ๆ อีก วันที่ 16 พฤศจิกายน ก็เป็นวันเกิดของพ่อ

ในขณะเดียวกัน วันที่ 10 พฤศจิกายน “ยาใจ” ก็ไปรับฟังคำพิพากษาคดี 112 บ้านการเมืองเราต่างลุ้นกันว่า ผลคำพิพากษาจะเป็นยังไง ยังดีที่ศาลยกฟ้อง วันเกิดผม พี่อานนท์ก็ไม่ได้อยู่ปาร์ตี้ด้วยกัน เพราะต้องไปฟังคำพิพากษาศาลอุทธรณ์คดี 112 พวกเราฉลองอย่างมีความสุขก็สุขไม่สุด เพราะเป็นห่วงพี่อานนท์ ตกเย็นพี่อานนท์กลับมาได้รู้ว่า คำพิพากษายืนตามศาลชั้นต้นคือลงโทษ 4 ปี

ในวันเดียวกันทางเรือนจำก็ได้รับเอกสารคำร้องขอปล่อยตัวชั่วคราวของผมจากศาลอาญากรุงเทพใต้ ศาลก็ยกคำร้องเหมือนเช่นเคย ขณะที่ผมเขียนจดหมายฉบับนี้ “ตี้” ซึ่งถูกขังด้วยคดี 112 ก็กำลังอดอาหารประท้วง และถูกส่งตัวไปโรงพยาบาลราชทัณฑ์ เดือนหน้าคดีม็อบ 19 กันยา ก็จะตัดสิน

.

สำหรับผม วันเกิดถือเป็นวันเช็กพอยท์ให้ได้ทบทวนชีวิตที่ผ่านมา ผมเริ่มเคลื่อนไหวด้านสิทธิ์ตั้งแต่ปี 2 จากในสภานักศึกษาในช่วงเวลาที่เหลื่อมกันได้มาเป็นทีมแพทย์ของวีโว่ มาอยู่กับทีมแพทย์เพื่อมวลชน (พมช.) เคลื่อนไหวกับโมกหลวงริมน้ำ  มโนธรรมพาผมเดินทางผจญภัยไปที่ต่าง ๆ เช่นเดียวกับมโนธรรมของเพื่อนและมวลชน ความฝันที่เรามีร่วมกัน ได้ร้อยเรียงผู้คนที่หลากหลายต่างที่มาให้มาร่วมเดินทางไปด้วยกัน

ความฝันสร้างกำลัง แต่หลายครั้งการลงมือทำก็บั่นทอนเรา เมื่อเราเคลื่อนไหวก็ต้องเผชิญกับอุปสรรคมากมาย ก่อนลงมือเคลื่อนไหวผมมักพูดกับเพื่อนว่า “ถ้าสังคมนี้เป็นประชาธิปไตย สิ่งที่เรากำลังทำต้องทำได้” แล้วก็ต้องพบอยู่บ่อยครั้งว่าทางการไม่ยอมให้เราทำ

สำหรับผู้ชมนอกสนามที่สิ้นหวัง ก็มักถมถุยถากถางทำนองว่า เห็นไหมทำไปก็ไม่มีอะไรเปลี่ยน โลกก็เป็นอย่างนี้ต่อไป สำหรับผมมุมมองเช่นนั้นเป็นการมองอย่างฉาบฉวย ธรรมชาติก็ทำงานของมัน แต่พัฒนาการของโลกและมนุษย์ชาตินั้นไม่เคยหยุดนิ่ง 

ระเบียบสังคมหรือกฎหมายนั้นมีพัฒนาการมา ในสมัยโบราณ มักมองแบบตาต่อตา ฟันต่อฟัน มีการลงโทษผู้กระทำความผิดอย่างรุนแรงป่าเถื่อน แต่มนุษย์ก็ได้ผ่านประสบการณ์ตกผลึกได้พัฒนากระบวนการลงโทษ การพิจารณาคดี โดยคำนึงถึงหลักมนุษยธรรม ความสมเหตุสมผลและความยุติธรรมมากขึ้น

สำหรับการปกครอง จากที่ชุมชนเคยมอบอำนาจการปกครองให้แก่ผู้ที่แข็งแกร่งที่สุด มีภาวะความเป็นผู้นำมากที่สุด แล้วมนุษย์ก็ได้ถอดบทเรียนร่วมกัน และได้สร้างความเป็นเจ้าของชุมชนและการมีความรับผิดชอบต่อสังคมร่วมกัน การมอบอำนาจนำให้แก่บางตระกูลแล้วให้เขาสืบทอดอำนาจผ่านทางสายเลือด จึงเหลือไว้เพื่อให้รู้ถึงหลักฐานทางประวัติศาสตร์ของวัฒนธรรม-จารีตเท่านั้น โลกเราไม่ได้หยุดนิ่งและไม่ได้หมุนไปอย่างแข็งทื่อ

ในทางปฏิบัติ ประชาชนชาวไทยยังเป็นผู้มีสถานะรอง การต่อสู้กับผู้ครองอำนาจนำจึงหลีกเลี่ยงความลำบากและความเจ็บปวดได้ยาก สำหรับผมเป็นเรื่องยากมากที่จะบาลานซ์ชีวิต บาลานซ์ความรู้สึก แต่ถึงยากก็ต้องทำ ผมอยากได้สังคมที่วาดฝัน ในขณะเดียวกันผมก็อยากมีความสุขไปพร้อมกับครอบครัว เพื่อนพ้องและคนที่ผมรัก สภาพสังคมอภิสิทธิ์ชน-ทุนนิยม-อุปถัมภ์ ทำให้ชาวบ้านอย่างเราอยู่กันแบบยากลำบาก แต่ไม่ถึงตาย

เมื่อลุกขึ้นสู้กับระบบเพราะอยากได้คุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ระบบก็สู้กลับ ความแค้นคับข้องใจถูกสุมไฟไว้ในอก ถึงนั้นผมก็ไม่อยากแหลกสลายไประหว่างการเคลื่อนไหวที่ยังไม่ถึงฝั่ง และหวังอย่างยิ่งว่าเพื่อน ๆ ที่เดินมาด้วยกัน จะไม่ถูกความเจ็บช้ำกัดกินก่อนไปถึงเส้นชัย การหาความสุขสำราญแม้เพียงเล็กน้อยระหว่างทางจึงเป็นเรื่องจำเป็น

.

“บาลานซ์” นั้นเป็นเรื่องสำคัญ เราไม่มีทางได้ทุกอย่างโดยไม่ยอมเสียอะไรสักอย่าง ด้วยเหตุนี้จึงต้องจัดระเบียบความคิดว่าสิ่งใดยอมเสีย และสิ่งใดหัวเด็ดตีนขาดก็จะไม่ยอมเสีย สำหรับการเคลื่อนไหวสิ่งที่ผมเสียไม่ได้คือ “หลักการ”

ส่วนในการดำเนินชีวิตก็มีตั้งแต่เรื่องใหญ่ เรื่องหยุมหยิมยิบย่อยที่ผมไม่ยอมเสีย ซึ่งบางครั้งผมก็ถูกวิจารณ์จากคนรอบข้างว่าเป็นพวก Naive, โรแมนติค, ย้อนแย้ง, เบียว หรือเอาแต่ใจ เอาเถอะไอ้เก็ทมันก็เป็นอย่างนี้แหละครับ น้อมรับคำวิจารณ์ บางทีผมก็ตอบผู้วิจารณ์ที่ชื่อนะว่า “ก็ผมมันเสรีชน”

ปีนี้อายุ 28 แล้ว สิ่งที่รู้สึกเหมือนตอน 27 26 25 และปีก่อนหน้าก็คือ ยังรู้สึกว่าตัวเองยังไม่ฉลาดพอหรืออาจพูดได้ว่ายังโง่อยู่ ถ้าผมอยู่ถึง 29 30 40 หรือแก่กว่านั้นก็คาดว่าคงยังมีมุมโง่ ๆ อยู่นะ ต่อให้อยู่ถึง 80 90 ปี และสมองยังไม่ฝ่อ ก็คงไม่อาจจะรู้ได้ทุกเรื่อง แต่ถ้ารอฉลาดก่อนก็คงทำอะไรไม่ได้สักอย่าง

ผมสรุปกับตัวเองว่าอะไรที่น่าจะทำได้ มีความพร้อมแม้เพียงพอประมาณก็จะลุยเลย ยังคงคาดหวังให้ตนเองได้ใช้ชีวิตอย่างมีความหมาย และหวังว่าสักวันจะได้ตายอย่างมีคุณค่า

.

12 พฤศจิกายน ในวันเกิดผมและใบปอ นอกจากเกิดวันเดียวกัน พ่อเรายังชื่อเดียวกันอีก ตอนรู้เรื่องนี้ เราต่างถามกันว่า “อ้าวพ่อมึงก็ชื่อ….เหมือนกันหรอ” ก็ขอส่งคำอวยพรไปให้ใบปอขอให้มีความสุขในชีวิต ได้ใช้ชีวิตอย่างเต็มที่อย่างที่อยากใช้

นอกจากผมและใบปอที่เกิดวันนั้นแล้วก็ยังมี “พี่หน่อย พรเพ็ญ” ด้วยที่เกิดวันเดียวกัน ตั้งแต่รู้จักกันมาพี่หน่อยมาอวยพรวันเกิดผมทุกปี แต่ไม่ค่อยพูดถึงวันเกิดตัวเองเลย ที่ผ่านมาผมเห็นเวลาที่พี่หน่อยให้กับงานอยู่เสมอ วันเกิดปีนี้ก็ขอให้พี่หน่อยได้เซเลเบรทในวันเกิดอย่างเต็มที่ ได้รีแลกซ์นะครับ

16 พฤศจิกายน เป็นวันเกิดพ่อ พ่อมาเยี่ยมทุกสัปดาห์ ผมก็เลยอวยพรวันเกิดพ่อล่วงหน้าไปแล้ว ผมบอกพ่อไปว่าไปใช้ชีวิตโลด ถึงผมติดคุกแต่ก็ไม่ได้อยากพาครอบครัวมาสาละวนตรงนี้ไปด้วย

เดือนนี้คนเกิดเยอะแท้ หากขอพรวันเกิดได้ก็ขออวยพรให้ทุกคนที่ผมรักและคนที่ซัพพอร์ตผมมามีความสุขในทุก ๆ วันนะครับ เห็นคนที่รักมีความสุข ผมก็มีความสุขไปด้วย ในวันที่ยากลำบากก็ขอให้พอหาความสำราญเบิกบานใจกันได้นะ ขอให้ได้กินอิ่มนอนหลับ ถ้าเหนื่อยก็ได้พัก

ขอให้เสรีภาพและประชาธิปไตยเกิดขึ้นในสังคมในเร็ววัน

“เก็ท” โสภณ สุรฤทธิ์ธำรง

.

สำหรับ เก็ท โสภณ เป็นบัณฑิตจากภาควิชารังสีเทคนิค คณะแพทยศาสตร์วชิรพยาบาล มหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช เขาถูกคุมขังมาตั้งแต่วันที่ 24 ส.ค. 2566 ถูกดำเนินคดีตามมาตรา 112 จำนวน 4 คดี โดยถูกลงโทษจำคุกรวมกัน 10 ปี

ร่วมเขียนจดหมายถึงเก็ท โดยฝากถึง “โสภณ สุรฤทธิ์ธำรง แดน 4 เรือนจำพิเศษกรุงเทพมหานคร เลขที่ 33 ถนนงามวงศ์วาน แขวงลาดยาว เขตจตุจักร กรุงเทพฯ 10900” หรือเขียนจดหมายออนไลน์ผ่านโครงการ Free Ratsadon โดยแอมเนสตี้อินเตอร์เนชั่นแนล

.

X