ศาลจังหวัดขอนแก่นยกฟ้องคดี “ยาใจ” ม.112 เหตุชูสามนิ้ววันรับปริญญา เห็นว่าผู้แทนพระองค์ไม่ใช่บุคคลที่ได้รับความคุ้มครองตาม ม.112

วันที่ 10 พ.ย. 2569 ศาลจังหวัดขอนแก่นอ่านคำพิพากษายกฟ้องคดีของ “ยาใจ” ทรงพล สนธิรักษ์ บัณฑิตคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น และอดีตสมาชิกกลุ่มทะลุฟ้า ซึ่งถูกฟ้องในข้อหาตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 112 และ พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ฯ มาตรา 14 (3) จากกรณีชูสามนิ้วขณะเข้ารับพระราชทานปริญญาบัตรเมื่อวันที่ 20 ธ.ค. 2565 และการให้สัมภาษณ์สื่อออนไลน์อีก 2 ครั้ง

ศาลเห็นว่าการกระทำของจำเลยเป็นการดูหมิ่นกรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ซึ่งเสด็จพระราชดำเนินแทนพระองค์ แต่ผู้แทนพระองค์ไม่ใช่บุคคลที่ได้รับความคุ้มครองตามมาตรา 112 ซึ่งต้องตีความอย่างเคร่งครัดตามตัวอักษร การกระทำของจำเลยจึงไม่เป็นความผิดตามมาตรา 112 และไม่เป็นความผิดตาม พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ฯ ด้วย

_______

ที่ห้องพิจารณาคดีที่ 8 ศาลจังหวัดขอนแก่น มีผู้มาให้กำลังใจยาใจราว 15 คน เจ้าหน้าที่ศาลและตำรวจศาลเคร่งครัดเป็นพิเศษเรื่องการแต่งกาย และตรวจค้นกระเป๋าผู้เข้าฟังการพิจารณาคดีทุกคน ก่อน พิยานุช แป้นอ้อย ผู้พิพากษาหัวหน้าคณะในศาลชั้นต้น จะเริ่มอ่านคำพิพากษาเมื่อเวลา 10.00 น.

ยกคำร้องขอให้ยุติคดีตาม พ.ร.บ.สร้างเสริมสังคมสันติสุขฯ

ก่อนอ่านคำพิพากษา ศาลวินิจฉัยคำร้องของทนายจำเลยที่ขอให้ศาลมีคำสั่งยุติการพิจารณาและจำหน่ายคดีตาม พ.ร.บ.สร้างเสริมสังคมสันติสุข พ.ศ. 2569 เฉพาะในส่วนข้อหาตาม พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ฯ ซึ่งอัยการโจทก์แถลงคัดค้าน โดยขอถือความผิดตามมาตรา 112 เป็นข้อหาหลักแห่งคดี

ศาลพิเคราะห์แล้วเห็นว่า พ.ร.บ. ดังกล่าวมีเจตนารมณ์นิรโทษกรรมให้แก่ผู้เข้าร่วมชุมนุมทางการเมืองหรือแสดงออกทางการเมือง อันมีมูลเหตุมาจากความขัดแย้งหรือแรงจูงใจทางการเมืองเท่านั้น ตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 7 แต่การกระทำตามฟ้องไม่ได้เกิดขึ้นขณะร่วมชุมนุมทางการเมือง หากแต่เป็นการกระทำขณะเข้ารับพระราชทานปริญญาบัตร อันถือเป็นการกระทำส่วนบุคคล ทั้งทางพิจารณาไม่ปรากฏว่าเป็นการแสดงออกทางการเมืองหรือมุ่งหวังต่อการเปลี่ยนแปลงทางการเมือง จึงไม่เข้าหลักเกณฑ์ที่จะยุติการพิจารณา ให้ยกคำร้อง

ศาลเชื่อว่ามีการชูสามนิ้วจริง แม้ไม่มีประจักษ์พยาน

จากนั้นศาลเริ่มอ่านคำพิพากษา โดยรับฟังข้อเท็จจริงได้ว่า ขณะที่จำเลยเข้ารับพระราชทานปริญญาบัตรแล้วเดินถอยออกมา แทนที่จะแสดงความเคารพด้วยการโค้งคำนับตามที่ฝึกซ้อมไว้ จำเลยกลับยกมือซ้ายขึ้นเหนือศีรษะแล้วชูสามนิ้ว ต่อหน้าพระพักตร์สมเด็จพระเทพฯ

แม้โจทก์ไม่มีประจักษ์พยานที่เห็นเหตุการณ์ด้วยตนเอง แต่พยานโจทก์ 4 ปาก ซึ่งเป็นเจ้าหน้าที่หน่วยงานรัฐ ตำรวจ และเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยของมหาวิทยาลัย ต่างเบิกความว่าได้รับแจ้งจากกองอำนวยการร่วมถวายความปลอดภัยทันทีหลังเกิดเหตุ และได้เห็นภาพจากกล้องในงาน โดยภาพที่ถ่ายทอดออกไปภายในมหาวิทยาลัยจะช้ากว่าเวลาจริงราว 10 นาที และภาพเหตุการณ์นี้ถูกตัดออกไม่ได้เผยแพร่ ศาลเห็นว่าไม่น่าเชื่อว่าจะมีการตัดต่อหรือบิดเบือนภาพ ประกอบกับบันทึกความเข้าใจที่เจ้าหน้าที่ทำไว้กับผู้ปกครองจำเลยหลังเกิดเหตุ และจำเลยไม่ได้นำสืบโต้แย้งว่าไม่ได้กระทำ

เห็นว่าเป็นการดูหมิ่น แต่ผู้แทนพระองค์ไม่อยู่ในความคุ้มครองตาม ม.112

ในประเด็นความหมายของการชูสามนิ้ว พยานโจทก์บางปาก รวมถึงนักวิชาการจากสถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ รศ.อานนท์ ศักดิ์วรวิชญ์ เบิกความว่าเป็นการแสดงออกถึงการต่อต้านสถาบันพระมหากษัตริย์ ขณะที่พยานซึ่งเป็นครูโรงเรียนโสตศึกษาจังหวัดขอนแก่น เบิกความว่าการชูสามนิ้วไม่มีความหมายสากล

ศาลเห็นว่าการแสดงออกเชิงสัญลักษณ์ต้องตีความตามบริบท เมื่อพิจารณารายงานพฤติกรรมของจำเลยก่อนเกิดเหตุตามบันทึกของตำรวจ และการที่จำเลยอยู่ในกลุ่มเดียวกับ จตุภัทร์ บุญภัทรรักษา หรือ “ไผ่ ดาวดิน” การชูสามนิ้วต่อหน้าพระพักตร์จึงแปลความได้ว่าต้องการแสดงออกถึงการต่อต้านสถาบันพระมหากษัตริย์ และเป็นการกระทำที่ขาดความเคารพ อันเป็นการดูหมิ่นพระองค์ แต่ไม่ถึงขนาดเป็นการหมิ่นประมาท ทั้งเห็นว่าเสรีภาพในการแสดงออกต้องมีขอบเขต โดยเฉพาะในงานพิธีที่บัณฑิตต้องฝึกซ้อมตามขั้นตอนไว้แล้ว

อย่างไรก็ตาม ศาลเห็นว่ามาตรา 112 บัญญัติคุ้มครองบุคคลเพียง 4 สถานะ คือ พระมหากษัตริย์ พระราชินี รัชทายาท และผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ การตีความกฎหมายอาญาต้องเคร่งครัดตามตัวอักษร ตามมาตรา 2 ของประมวลกฎหมายอาญา จะอาศัยจารีตประเพณี กฎหมายที่ใกล้เคียง หรือหลักกฎหมายทั่วไปมาตีความขยายเพื่อลงโทษผู้กระทำไม่ได้

การตีความให้ความคุ้มครองตามมาตรา 112 ครอบคลุมไปถึงบุคคลที่พระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งให้ปฏิบัติพระราชกรณียกิจแทนพระองค์ ย่อมเป็นการตีความอย่างกว้างให้ผู้กระทำต้องรับผิดมากขึ้น อันจะก่อให้เกิดความไม่เป็นธรรมในสังคม

ศาลจึงวินิจฉัยว่า ผู้แทนพระองค์ไม่อยู่ภายใต้ความคุ้มครองตามมาตรา 112 การกระทำของจำเลยจึงไม่เป็นความผิดตามมาตราดังกล่าว และย่อมไม่เป็นความผิดตาม พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ฯ มาตรา 14 (3) พิพากษายกฟ้อง

สำหรับคดีนี้ มี กมล กิจกสิวัฒน์ เป็นผู้กล่าวหาไว้ที่ สภ.เมืองขอนแก่น ทรงพลเข้ารับทราบข้อกล่าวหาเมื่อวันที่ 19 พ.ค. 2566 ก่อนพนักงานอัยการจะยื่นฟ้องต่อศาลจังหวัดขอนแก่นเมื่อวันที่ 28 พ.ย. 2568 รวม 3 กรรม คือ การชูสามนิ้วในวันรับปริญญา และการให้สัมภาษณ์ผ่านเฟซบุ๊กเพจ ทะลุมข. เมื่อวันที่ 28 ธ.ค. 2565 และ The Isaan Record เมื่อวันที่ 28 ก.พ. 2566 ศาลอนุญาตให้ประกันตัวระหว่างพิจารณา

คดีนี้เป็นคดีมาตรา 112 เพียงคดีเดียว จากคดีทางการเมืองทั้งหมด 25 คดีที่ยาใจเคยถูกดำเนินคดี ทั้งนี้ คดียังไม่ถึงที่สุด โจทก์ยังสามารถยื่นอุทธรณ์คำพิพากษาในภายหลังได้

อ่านเนื้อหาที่เกี่ยวข้อง

สังเวียนชีวิตของ “ยาใจ” ลูกนักมวยจากร้อยเอ็ด ก่อนวันฟังคำพิพากษาคดี ม.112

ย้อนเส้นทางคดี ม.112 “ยาใจ ทะลุฟ้า” ชูสามนิ้ววันรับปริญญา: พยานโจทก์รับพระเทพฯ ไม่ใช่รัชทายาท-ผู้สำเร็จราชการฯ ที่ ม.112 คุ้มครอง

ดูฐานข้อมูลคดีนี้: คดี 112 “ยาใจ-ทะลุฟ้า” ถูกผู้สมัคร สส.ไทยภักดีแจ้งความ กรณีชู 3 นิ้ว ต่อหน้าพระเทพฯ วันรับปริญญา