สังเวียนชีวิตของ “ยาใจ” ลูกนักมวยจากร้อยเอ็ด ก่อนวันฟังคำพิพากษาคดี ม.112

ภาพถ่ายโดย เกียรติพงษ์ ลงเย

ก่อนจะเป็นที่รู้จักในนาม “ยาใจ” ทรงพล สนธิรักษ์ เคยเป็นเด็กชายที่ขึ้นชกมวยตามงานบุญในหมู่บ้าน ละแวกอำเภออาจสามารถ-อำเภอเมืองสรวง จังหวัดร้อยเอ็ด ตั้งแต่อายุราว 6 ขวบ เขาเลือกเรียนนิติศาสตร์ที่มหาวิทยาลัยขอนแก่นเพราะอยากเป็นทนายความให้พี่ชาย ก่อนที่ชีวิตจะพาไปรู้จัก “ไผ่ จตุภัทร์” ไปยืนแถวหน้าการคัดค้านโรงงานน้ำตาล ไปร่วมเดินทะลุฟ้า และกลายไปเป็นผู้ต้องหาในคดีทางการเมืองรวม 25 คดี

วันที่ 10 พ.ย. 2569 ศาลจังหวัดขอนแก่นนัดฟังคำพิพากษาคดีมาตรา 112 ซึ่งเป็นคดีเดียวในจำนวนนั้น ที่ถูกกล่าวหาด้วยข้อหานี้ สืบเนื่องจากการชูสามนิ้วในหอประชุม ในวันรับปริญญาเมื่อปลายปี 2565

ก่อนถึงวันนั้น ยาใจเล่าย้อนเส้นทางของตัวเอง ตั้งแต่สังเวียนมวยในหมู่บ้าน ห้องขังครั้งแรกหลังการสลายการชุมนุมปี 2563 จนถึงวันที่เขาบอกครอบครัวว่า หากต้องเข้าไปอยู่ข้างในจริง เขาก็จะอยู่ให้ได้

“คดีทางการเมืองเต็มที่มันกักขังเราได้แค่อิสรภาพทางกายภาพ แต่ชุดความคิดหรือหัวใจของเรา ผมว่ามันไม่สยบยอมอยู่แล้ว” ยาใจยืนยัน

ยก 1: ขึ้นสังเวียนในนาม “ยาใจเล็ก”

ชื่อเล่นจริงของทรงพลคือ “บอล” ส่วน “ยาใจ” นั้นเป็นชื่อบนสังเวียนของพ่อ “ยาใจ เกียรติสำโรง” อดีตนักมวยที่เปิดค่ายมวยเล็ก ๆ อยู่ที่บ้าน เมื่อลูกชายคนนี้ขึ้นชกครั้งแรกโดยยังไม่รู้จะใช้ชื่ออะไร พ่อจึงตั้งให้ว่า “ยาใจเล็ก เกียรติสำโรง” ชื่อนี้ติดตัวเขามาตลอดชีวิตนักมวย ก่อนจะเหลือเพียง “ยาใจ” เมื่อเข้ามหาวิทยาลัย และกลายเป็นชื่อที่คนทั่วไปรู้จักเขาตั้งแต่ในปี 2563

“กลายเป็นเหมือนผมได้ยึดชื่อนี้ ชื่อฉายานักมวยของพ่อมาแทนเลย” เขาหัวเราะ เพราะทุกวันนี้ ถ้าไปถามหา “ยาใจ” แถวบ้าน ผู้ใหญ่ในตำบลก็ยังคิดว่ามาหาพ่อของเขาอยู่

ทรงพลเป็นลูกคนที่สามในพี่น้องสี่คน ครอบครัวทำนาและค้าขาย พี่ชายและพี่สาวต่างเคยชกมวยมาก่อน เพราะในหมู่บ้านของเขา มวยคือส่วนหนึ่งของชีวิต ใน 11 หมู่บ้านมีค่ายมวยถึง 7 หมู่บ้าน งานบุญ งานบวช งานเทศกาล ล้วนมีมวยประกอบ เดือนหนึ่งเขาต้องขึ้นชกอย่างน้อยสองสามครั้ง ช่วงสงกรานต์เคยชกติดกันสามวันรวด

“เพราะมันไม่ได้เจ็บ มันแบบเป็นฟิลสนุก ได้ค่าตัว” ยาใจบอก

เขาเริ่มชกมวยตั้งแต่อายุราว 6 ขวบ ตอนนั้นน้ำหนักตัวเพียง 19-20 กิโลกรัม ค่าตัวไฟต์แรก 300 บาท หมดไปกับเครื่องบินของเล่นแบบไขลาน พอจบ ป.6 เขาขึ้นชกไปแล้วราวร้อยไฟต์ นับรวมทั้งชีวิตน่าจะเกือบสองร้อย ชนะมากกว่าแพ้ราวหกสิบต่อสี่สิบ

ตอนเด็กเขาเป็น ‘มวยเข่า’ เดินเข้าไปจับตีเข่าอย่างเดียวตามที่ถูกสอนมา แต่เมื่อโตขึ้นและได้เห็นรุ่นพี่ในค่าย เขาเริ่มรู้สึกว่ามวยอีกแบบนั้นเท่กว่า ลีลาสวยงามกว่า รอดึงหลบแล้วเตะสวน หรือยุทธวิธีบังแล้วโต้ตอบ บวกกับความเจ็บที่สะสมจากการปล้ำตีเข่า เขาจึงค่อย ๆ เปลี่ยนมาเป็น ‘มวยฝีมือ’ ที่ใช้อาวุธได้ทั้งวงนอกและวงใน แม้จะไม่ได้เด่นทางใดทางหนึ่ง แต่แก้เกมได้ตามสถานการณ์ “ถ้าวงนอกคุณแพ้เขา วงในก็ชนะ หรือถ้าวงในคุณแพ้เขา วงนอกคุณต้องทำชนะให้ได้” เขาอธิบาย

จนเมื่อตัวโตขึ้น น้ำหนักแตะสามสิบสี่สิบกิโลกรัม หมัดแต่ละหมัดก็เริ่มเจ็บจริง ตั้งแต่ ป.4 เขาถูกส่งไปอยู่ค่ายมวยที่อำเภอสุวรรณภูมิ ห่างจากบ้านราว 40 กิโลเมตร ทุกสุดสัปดาห์ ในนาม “ยาใจเล็ก ส.สุพัตรา” ซึ่งทุกวันนี้เลิกกิจการไปแล้ว

“ทำไมวัยเด็กไม่กี่ขวบต้องห่างจากบ้านเร็วขนาดนี้” เขาเล่าถึงความรู้สึกในตอนนั้น เมื่อสอบเข้า ม.1 เพื่อเรียนที่โรงเรียนร้อยเอ็ดวิทยาลัยได้ ชีวิตก็ยังวนอยู่กับมวย เรียนตั้งแต่ 7 โมงเช้าถึง 4 โมงเย็น ซ้อมต่อถึงสองสามทุ่ม แล้วยังต้องตื่นมาวิ่งตอนตีห้า

พ่อฝันอยากให้เขาเป็นนักมวยโอลิมปิก ไม่ก็รับราชการ ทรงพลเคยลองสอบเตรียมทหารตอน ม.3 แต่สอบไม่ติด เมื่อเรียนจบ ม.6 เพื่อนนักมวยรุ่นเดียวกันหลายคนเข้าไปอยู่ค่ายในกรุงเทพฯ บางคนไปไกลถึงเวทีใหญ่ ส่วนเขาเลือกทางเรียน ค่าย ส.สุพัตรา ก็ปิดตัวลงในช่วงเวลาเดียวกัน

เหตุผลที่เด็กหนุ่มสายวิทย์-คณิตคนนี้เลือกเรียนกฎหมาย มาจากพี่ชายที่อายุห่างกันสี่ปี อดีตนักมวยที่มักมีเรื่องทะเลาะวิวาทอยู่บ่อยครั้งในหมู่บ้าน เรื่องแบบนี้มักจบที่วงเจรจา ใครเจ็บหนักกว่า อีกฝ่ายต้องจ่าย ครั้งหนึ่งเรื่องไปไกลถึงชั้นศาล ครอบครัวต้องจ้างทนาย และจ่ายค่าเสียหายหลักแสน ทั้งที่พี่ชายไม่ได้เป็นฝ่ายเริ่มก่อน

ทรงพลนั่งฟังทุกวงเจรจา และคิดอยู่ในใจว่า “ถ้าเป็นทนาย ผมพูดได้ดีกว่า” เขาว่า บวกกับภาพปลัดอำเภอและทนายความในละครช่อง 7 ที่ดูมาตั้งแต่เด็ก และค่ายภาคฤดูร้อนที่มหาวิทยาลัยขอนแก่นหล่อหลอมเป็นแรงบันดาลใจ เขาจึงยื่นเลือกคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น เพียงที่เดียว และสอบติดด้วยระบบรับตรง

สำหรับยาใจ ชีวิตนักศึกษาไม่ได้หวือหวานัก เกรดอยู่ในระดับกลาง ๆ กับชีวิตนักกีฬามวย เขาตั้งใจจะขึ้นชกในนามมหาวิทยาลัย แต่กลับถูกตัดสิทธิ์จากการแข่งขันกีฬามหาวิทยาลัยแห่งชาติ เพราะเคยขึ้นทะเบียนเป็นนักมวยอาชีพมาก่อน สังเวียนเดียวที่เหลือให้เขาคือกีฬาระหว่างคณะ ซึ่งเขาได้ชกเพียงไฟต์เดียวและคว้าเหรียญทองมาได้ หลังจากนั้นจึงหันไปเป็นเทรนเนอร์สอนมวยแทน

ยก 2: เปลี่ยนเวที จากเวทีมวยสู่เวทีปราศรัย

ก่อนหน้านั้น การเมืองสำหรับทรงพลมีแค่ความรู้สึกไม่ชอบผู้นำที่มาจากทหารแบบง่าย ๆ เพราะหลังรัฐประหาร 2557 เคอร์ฟิวทำให้งานมวยกลางคืนถูกยกเลิก ร้านเกมถูกจำกัดเวลา ทั้งที่ยังไม่เข้าใจด้วยซ้ำว่ารัฐประหารคืออะไร

จุดเปลี่ยนเริ่มต้นที่วงข้าวเย็นที่บ้านดาวดินตอนปีหนึ่ง เขาไปตามคำชวนของประธานชมรมมวยที่ชื่อ ‘พายุ บุญโสภณ’ แล้วเจอวงถกเถียงเรื่องสังคมการเมืองที่เขายังไม่เข้าใจบทสนทนาเหล่านั้นนัก คำหนึ่งที่ได้ยินคือ “มึงมาเรียนที่นี่ไม่รู้จักไผ่ ดาวดินได้ยังไง” คืนนั้นเขากลับไปค้นกูเกิล และพบว่าไผ่กำลังถูกคุมขังในคดีมาตรา 112 จากการแชร์ข่าวบีบีซีไทย

เขาปฏิเสธค่ายที่รุ่นพี่ชวน แต่ไม่เคยพลาดวงเหล้า จนถูกแซวว่า “กินเหล้ามึงมาเร็ว ไปค่ายมึงไม่ไป” วงเหล้าเหล่านั้นเองที่พาเขาไปฟังเรื่องการเมืองอีกครั้ง จากนั้นในปี 2562 เขาได้เลือกตั้งครั้งแรก และได้พบไผ่ตัวจริงในพิธีผูกขวัญหลังพ้นโทษ ภาพคนหน้าตาดุที่นึกไว้กลับกลายเป็นคนถ่อมตัวที่พูด ‘คุณ’, ‘ผม’ กับรุ่นน้อง

กระทั่งปีเดียวกัน เขาไปช่วยฟื้นฟูบ้านเรือนหลังน้ำท่วมที่อำเภอบ้านไผ่ คนยี่สิบคนทำความสะอาดได้วันละสองหลัง คำถามที่ติดอยู่ในใจคือทำไมไม่มีหน่วยงานรัฐ ก่อนจะตามมาด้วยงานแรกของเขาในฐานะการ์ดแถวหน้า ในการชุมนุมคัดค้านโรงงานน้ำตาลที่บ้านไผ่ นักศึกษาคล้องแขนกันเป็นแนวหน้า ประตูถูกปิด มีการยื้อยุดกับตำรวจ ภาพที่ทำให้เขาขนลุกคือผู้หญิงสูงวัยที่ดันสู้กับเจ้าหน้าที่ “ถ้าเขากล้าขนาดนั้น เราจะยืนมองเฉย ๆ ไม่ได้” เขาทบทวนความรู้สึก

ต่อมายาใจยังไปร่วมกับชาวบ้านหนองบัวแดง จังหวัดชัยภูมิ คัดค้านโรงงานน้ำตาลอีกแห่ง ไปชุมนุมเรียกร้องจนถึงกรุงเทพฯ จนโครงการถูกชะลอออกไป เป็นชัยชนะเล็ก ๆ ที่เขาจำได้

ต้นปี 2563 หลังพรรคอนาคตใหม่ถูกยุบ การชุมนุมเริ่มก่อตัวในมหาวิทยาลัย ทรงพลถูกส่งขึ้นปราศรัยครั้งแรกในงาน “มข.พอกันที” เขาไม่รู้ว่าต้องซ้อมมาก่อนจนถูกตำหนิ พอเห็นคนนับพันตรงหน้า บทที่เตรียมมาก็หายไปหมด เขาเทียบเวทีปราศรัยกับเวทีมวยว่า ทั้งสองแห่งต้องยืนต่อหน้าคนนับพันเหมือนกัน แต่บนเวทีมวยเขาสื่อสารด้วยร่างกาย ไม่ต้องเอ่ยปากพูดสักคำ

“มันกดดันเหมือนกัน อันหนึ่งมันแสดงด้วยท่าทาง แต่พอมาเป็นสนามการพูด แล้วครั้งแรกมันยิ่งกดดันมาก” เขาเล่าถึงการพูดในที่สาธารณะครั้งแรก ๆ นั้น

เวทีนั้นเหมือนการปลดล็อกตัวเอง จากการ์ดกลายเป็นผู้ปราศรัย แม้เขาจะบอกว่าตัวเองพูดได้แค่ข้อเท็จจริง ไม่มีเสน่ห์แบบรุ่นพี่สายปราศรัย แต่หลังจากนั้นทุกงาน ไผ่มักเลือกเขาเป็นคนแรก เขาและเพื่อนจากขอนแก่นเดินสายไปช่วยจัดกิจกรรมในหลายจังหวัด ทั้งบุรีรัมย์ โคราช ร้อยเอ็ด ไปจนถึงจันทบุรี ก่อนจะเข้ากรุงเทพฯ เมื่อไผ่ต้องไปรายงานตัวตามหมายเรียกที่ สน.สำราญราษฎร์ ปลายเดือนสิงหาคม

ในการชุมนุมที่สนามหลวง 19 ก.ย. 2563 เขานั่งรถจากขอนแก่นมารวมกับผู้คนนับแสน “มันดูมีพลัง ดูมีความหวังว่ามันจะเปลี่ยนแน่ ประเทศนี้ชนะแน่” ยาใจย้อนทรงจำ

ยก 3: ถูกล็อกกลางสังเวียน

การชุมนุมเดือนตุลาคม 2563 พวกเขาเตรียมตัวมาอยู่เป็นเดือน ด้วยความคิดที่ว่า ‘รบศึกครั้งนี้ก็คือต้องชนะให้ได้’ แต่เพียงวันแรก คือวันที่ 13 ตุลาคม การชุมนุมใหญ่ยังไม่ทันเริ่ม เขากับเพื่อน ๆ ราษฎรอีสาน ถูกจับระหว่างการสลายการชุมนุม

“ผมไม่เคยรู้สึกว่าตัวเองแบบไร้ศักยภาพในการต่อสู้เลย จนวันนั้นน่ะ” นักมวยเล่า เมื่อเห็น “ไดโน่” รุ่นพี่ในบ้านมวยถูกลากไปกับพื้น เขาพุ่งเข้าไปโดยอัตโนมัติ แทนที่จะตะโกนบอกคนอื่นก่อน “ผมกะจะเข้าไปช่วยไดโน่แล้วผมก็แบบเหมือนขยับตัวไม่ได้ เหมือนเข้าไปแล้วโดนแช่แข็ง” เขาอธิบาย ก่อนถูกล็อกตัวขึ้นรถควบคุมเป็นคนแรก

บนรถคันนั้น เด็กหนุ่มที่ปกติพูดตรงและชอบเถียงไม่กล้าพูดอะไรเลย เขาสัมผัสความกลัวทั้งทางกายและใจเป็นครั้งแรกในการเคลื่อนไหว “ผมก็เลยคิดกับตัวเองว่า เราดูเป็นคนร้ายแรงขนาดนั้นเลยเหรอกับการที่เรามาไล่รัฐบาล” ยาใจพูดถึงการชุมนุมครั้งนั้น

วันต่อมา ศาลอนุญาตให้ฝากขังและไม่ให้ประกันตัว เขายังไม่เชื่อว่าเป็นเรื่องจริง จนกระทั่งนั่งอยู่บนรถที่กำลังมุ่งหน้าไปเรือนจำพิเศษกรุงเทพฯ จึงรู้สึกว่า “โอเคต้องทำใจแล้ว”

“แล้วยิ่งเราเรียนกฎหมาย เรายิ่งแบบมันยิ่งเจ็บใจว่า จากที่เราแบบเรียนกฎหมาย เราอยากจะเป็นผู้ให้ความช่วยเหลือเขา กลายเป็นเราก็ต้องมาขอความช่วยเหลือ” ยาใจอธิบายความรู้สึกในใจ

เขาถูกคุมขังอยู่ 6 วัน ก่อนได้รับการปล่อยตัวเมื่อวันที่ 20 ตุลาคม เป็นสัปดาห์ที่เขาต้องฝึกเข้าห้องน้ำและอาบน้ำต่อหน้าคนหมู่มาก และกินอาหารที่ ‘ทุกอย่างคือจืด’ ถึงกระนั้นอย่างน้อยเขาก็ยังมีเพื่อนจากบ้านมวยอยู่ด้วยกันหลายคน เมื่อออกมาเห็นข่าวผู้คนออกมาชุมนุมกันทุกวัน ก็รู้สึกว่า “อย่างน้อยที่เราโดนไม่เสียเปล่า” ยาใจกล่าวไว้อีกตอน

คืนที่เขาถูกจับ ไผ่ประกาศบนเวทีว่า “ยาใจ ไดโน่โดนจับแล้ว” ชื่อนี้จึงติดอยู่ในหน้าสื่อนับจากนั้น

แพ้ยกนั้นแล้วก็ต้องตั้งหลักใหม่ ต้นปี 2564 ไผ่ชวนน้อง ๆ คิดยุทธศาสตร์ใหม่ “แต่ก่อนเราเป็นฟีลว่าแบบเราไปเคลื่อนไหวแล้วเราได้เพื่อน แต่ตอนนี้เราไปเคลื่อนไหวแล้วมันจะได้คดี” ยาใจเล่า

พวกเขาจึงหันไปทำค่าย “ราษฎรออนทัวร์” ที่อำเภอวังสะพุง จังหวัดเลย พื้นที่ที่ชาวบ้านเพิ่งชนะคดีเหมืองแร่ ต่อด้วยภูเขียว ที่นักเรียนถูกตำรวจตามไปตักเตือนถึงบ้านจนมาร่วมค่ายเพียงสามคน และจัดอีกค่ายที่สระบุรี

จากนั้นจึงเกิดแคมเปญ “เดินทะลุฟ้า” ตั้งแต่วันที่ 16 ก.พ. 2564 เดินเท้าจากอีสานไปส่งไผ่ที่ต้องไปศาลที่กรุงเทพฯ ตอนแรกเขายังนึกภาพไม่ออกว่าจะเดินกันวันละกี่กิโล จะนอนที่ไหน กินอะไร “แต่มันอยู่สถานการณ์ที่แบบพวกพี่เขาทำ เราก็ทำวะ” เมื่อถึงกรุงเทพฯ ศาลไม่ให้ประกันไผ่ พวกเขาจึงปักหลักตั้ง “หมู่บ้านทะลุฟ้า” อยู่ราวสองสัปดาห์ ก่อนถูกสลาย หลังจากนั้นกลุ่ม “Unme” ที่เริ่มจากนักศึกษา ม.ขอนแก่น ก็รีแบรนด์เป็น ‘ทะลุฟ้า’ เปิดตัวด้วยการยืนหยุดขังทุกวันตลอดเดือนมิถุนายนถึงกรกฎาคม 2564

ช่วงเดียวกัน ทรงพลจัดรายการ ‘โฉบข่าวทะลุฟ้า’ รายงานยอดผู้เสียชีวิตและผู้ติดเชื้อโควิดรายวัน บางวันคนตายขึ้นไปถึงสามร้อยคน ความรู้สึกที่ว่า ‘ต้องเอารัฐบาลออกให้ได้แล้ว’ พาพวกเขากลับเข้ากรุงเทพฯ อีกครั้งในช่วงกรกฎาคมถึงกันยายน 2564 ช่วงเวลาสามเดือนที่เขาออกมาชุมนุมแทบทุกวัน และเป็นที่มาของคดีความกว่ายี่สิบคดี โดยส่วนใหญ่เป็นข้อหาฝ่าฝืน พ.ร.ก.ฉุกเฉินฯ

ผลกระทบที่ตามมาคือเรื่องเวลา ด้วยคดีส่วนใหญ่อยู่ที่กรุงเทพฯ ปี 2565 ทั้งปีเขาต้องเดินทางจากขอนแก่นทุกเดือน ลูกค้าที่มาเรียนมวยด้วยค่อย ๆ หายไปเพราะเทรนเนอร์ไม่มีเวลา จนช่วงหนึ่งต้องหันมาขายหมูปิ้ง “ทรัพยากรอย่างอื่นเรายังหาทดแทนมาได้ แต่เวลาคือสิ่งที่ไม่มีอะไรทดแทนได้ แล้วเราสูญเสียมันแบบที่ทำอะไรไม่ได้เลย” ยาใจวิเคราะห์สถานการณ์ชีวิตห้วงเวลานั้น

มากกว่านั้นเขายังต้องติดกำไล EM และช่วงหนึ่งยังถูกห้ามออกจากเคหสถานช่วงหกโมงเย็นถึงหกโมงเช้า ครั้งหนึ่งเขาไปกินหมูกระทะที่ร้านซอยข้าง ๆ บ้าน กลับเกินเวลาไม่ถึงครึ่งชั่วโมง ก็ถูกเจ้าหน้าที่โทรมาตำหนิ จะไปไหนไกลกว่านั้นต้องขออนุญาตศาลก่อน “ตอนนั้นผมก็รู้สึกว่าโอ้โหชีวิตมันยุ่งยากขึ้นแบบสุด ๆ” ยาใจกล่าวไว้อีกตอน

ครอบครัวเป็นห่วงอนาคตของเขา แต่ไม่เคยห้าม ทรงพลพยายามอธิบายให้ที่บ้านเตรียมใจไว้ เพราะสำหรับเขา การถอยหลังตอนนี้ “มันเหมือนเราเจ็บฟรี” เขาเล่า ก่อนบอกเล่าประสบการณ์เคยถูกคุมขังมาแล้วสามครั้ง ในปี 2563, 2564 และ 2565 ครั้งละ 6 วัน, 15 วัน และ 15 วัน จึงบอกกับพ่อแม่ว่า ถ้าต้องติดคุกจริง เขาก็จะหาทางอยู่ให้ได้ “ไปสอนมวยไปต่อยมวยก็ได้ สายกีฬากันไป”

“การที่ผมติดคุกในคดีนี้ไม่ใช่ผมติดแบบไปฆ่าคนตาย ไปทำร้าย ไปลักทรัพย์” คือสิ่งที่เขาบอกครอบครัว พร้อมกับคำที่เคยได้ยินจากไผ่ “ถ้าเราไม่ทิ้งประชาชน ประชาชนก็ไม่ทิ้งเรา”

ยก 4: หมัดที่ชีวิตซัดกลับมา

ช่วงปี 2565 เขาไม่ค่อยถูกดำเนินคดีเพิ่ม เพราะการเคลื่อนไหวลดระดับลง และภาระทางคดีก็ถาโถม จนถึงวันรับปริญญา 20 ธ.ค. 2565 วันที่ครอบครัวดีใจที่สุด เพราะเป็นคนแรกในตระกูลที่เรียนจบปริญญา ทีแรกเขาไม่คิดจะเข้ารับ แต่เมื่อที่บ้านอยากให้ไป บัณฑิตก็ไปซ้อมย่อยซ้อมใหญ่ตามปกติ ครอบครัวเหมารถตู้มากันสิบกว่าคนเพื่อมาถ่ายรูป

จังหวะที่ขึ้นไปรับปริญญา ยาใจเข้าใจว่าพิธีกำลังถ่ายทอดสดออกไปสู่สายตาคนข้างนอก เขาจึงอยากใช้ช่วงเวลานั้นสื่อสารบางอย่าง และการชูสามนิ้วคือสัญลักษณ์ที่เขามองว่าเรียบง่าย ไม่ขัดขวางพิธี และไม่ได้ขัดแย้งกับใคร เพียงเห็นภาพก็เข้าใจได้ทันทีว่าหมายถึงข้อเรียกร้องของขบวนการในเวลานั้น

หลังเดินลงจากเวทีและกลับมานั่งที่เดิม เหตุการณ์เกิดขึ้นเร็วจนเขาเองยังไม่แน่ใจ “ตอนนั้นผมยังรู้สึกว่าทำจริงป่ะวะ เพราะว่ามันเป็นเสี้ยววินาที” เขาผุดความทรงจำวันนั้น ที่แม้แต่เพื่อนที่นั่งข้าง ๆ ก็ไม่มีใครเห็น จนเมื่อเดินเข้าห้องน้ำ แล้วได้ยินบัณฑิตคนอื่นพูดกันว่ามีคนชูสามนิ้วบนเวที เขาจึงแน่ใจว่า ได้ทำจริง ๆ มันมีคนเห็น

พิธีช่วงถัดมาหยุดชะงักไปเป็นชั่วโมง อาจารย์เรียกเขาออกไปคุย ด้วยความเป็นห่วงอนาคตของลูกศิษย์ ขณะที่ใจของเขาคิดอยู่เพียงเรื่องเดียว “ผมอยากรู้อย่างเดียวเลยว่าผมจะโดนอุ้มออกไปข้างนอกไหมหรือยังไง หรือผมจะโดนจับเลยไหม” ยาใจทบทวนความรู้สึกในวันนั้น

ข้างนอกหอประชุม พ่อแม่ของเขาถูกเรียกให้ขับรถตู้เข้ามาจอดถึงหน้าคณะนิติศาสตร์ เจ้าหน้าที่เชิญไปคุยในห้อง แจ้งว่าลูก ‘กระทำพฤติกรรมไม่เหมาะสม’ แม่เซ็นเอกสารรับทราบการตักเตือนโดยไม่รู้ว่าลูกทำอะไร สิ่งเดียวที่พ่อแม่สงสัยคือ ทำไมรถคนอื่นต้องจอดอยู่ไกล แต่รถของครอบครัวเขาได้เข้ามาถึงตรงนี้

ถึงที่สุดวันนั้นเขาได้ใบปริญญากลับบ้านตามปกติ ครอบครัวถ่ายรูปร่วมกัน แม้จะมีเจ้าหน้าที่นอกเครื่องแบบเดินตามตลอด เขาเพิ่งเล่าให้ที่บ้านฟังตอนกินข้าวเย็นว่าพฤติกรรมนั้นคืออะไร โดยไม่ได้ลงรายละเอียดนัก เพราะไม่อยากให้พ่อแม่ไม่สบายใจ จนกระทั่งปี 2566 เมื่อมีหมายเรียกคดีมาตรา 112 มาถึง ครอบครัวจึงค่อย ๆ เข้าใจว่าอะไรกำลังตามมา

คดีเดินอย่างเชื่องช้า ปี 2566 รับทราบข้อกล่าวหา ปี 2567 ตำรวจส่งสำนวนให้อัยการ ปี 2568 อัยการสั่งฟ้อง และสืบพยานกันในช่วงกลางปี 2569

ระหว่างที่คดีค่อย ๆ เดินไป ปี 2566 พ่อของเขาประสบอุบัติเหตุรถจักรยานยนต์ ศีรษะกระแทกพื้นจนแพทย์วินิจฉัยว่าเป็นภาวะสมองฝ่อ จำเรื่องราวได้เพียงลาง ๆ และช่วยงานที่บ้านไม่ได้ ทรงพลพักงานเคลื่อนไหวกลับไปช่วยแม่ขายปลา และหันกลับไปหาทักษะเดียวที่ติดตัวมา “ทางเดียวแหละวะ มวยนี่แหละ” บัณฑิตนิติศาสตร์กล่าว ในอีกด้านลึก ๆ แล้วเขายอมรับว่า เป็นความรู้สึก Romanticize กับพ่อตัวเอง คิดว่าถ้าต่อยมวยจะทำให้พ่อความจำกลับมาดีขึ้น

เขาชนะสามไฟต์แรกจนมีรายการที่ประเทศจีนทาบทาม ค่าตัวห้าหมื่นบาท แต่เขาติดเงื่อนไขห้ามเดินทางออกนอกราชอาณาจักร ศาลอนุญาตให้ไปได้ แต่ต้องวางเงินคดีละสามหมื่นห้าพันบาท จากสองคดีที่ค้างอยู่ เมื่อไม่มีเงิน โอกาสนั้นจึงหลุดมือไป ไฟต์ที่สี่เขาเจอคู่ชกฝีมือดี ถูกศอกที่หน้าผากจนแพ้ “กลัวไปหมดว่าตัวเองจะเป็นอะไรอีกคน ถ้ายังต่อยอยู่นี่ตายไวแน่เลย” เขาระบายความรู้สึก

นอกจากความเจ็บปวดที่มากกว่าเดิม การซ้อมมวยในวัยผู้ใหญ่ก็ไม่เหมือนตอนเด็ก ตื่นมาวิ่งสิบกิโลเมตรทุกเช้า และสิ่งที่เขาเพิ่งรู้ตัวคือ “เรากลับมาอยู่นี่ เราอยากมาดูพ่ออยู่ที่บ้าน แต่พอมาต่อยมวย ผมไม่มีเวลาไปดูที่บ้านเลย” ยาใจอธิบายอีกครั้ง

จนถึงปี 2567 เขาเริ่มทำงานกับมูลนิธิ IPAM ที่เพื่อน ๆ ในขบวนร่วมกันก่อตั้ง รับบทบาทดูแลโครงการและเป็นกระบวนกรค่ายเยาวชน และยังต้องแบ่งเวลากลับมาอยู่บ้าน แม้เวทีมวยจะห่างหายไปอีกครั้งหลังต้องกลับมาติดกำไล EM อีกครั้ง แต่เขาบอกว่า “มันเหมือนมันจะขาดไป แต่มันก็ขาดไม่สุด” ปีหน้าเขายังอยากกลับมาชกมวยอีก

ยกสุดท้าย: รอฟังคำตัดสิน

ตั้งแต่วันรับปริญญา เขาเตรียมใจไว้สองทาง ทางหนึ่งคือความรุนแรงทางกายที่อาจตามมา อีกทางคือความรุนแรงทางกฎหมาย ที่ร้ายแรงที่สุดคือต้องเข้าเรือนจำ ยิ่งใกล้วัน ความรู้สึกก็ยิ่งเข้มข้นขึ้น จากที่เคยคิดแค่ว่า ถ้าติดก็คงอยู่ให้ได้ ตอนนี้เขาต้องคิดต่อด้วยว่าจะฝากงานในมือให้กับเพื่อน ๆ อย่างไร เพื่อไม่ให้เป็นภาระของใคร

เมื่อถามถึงเพื่อนร่วมอุดมการณ์ที่ถูกคุมขังและลี้ภัย เขาตอบว่า “มันเป็นความหดหู่ใจ ทั้งเราก็ยังมีโอกาสที่จะโดนเหมือนกัน แต่จะบอกว่าหมดหวังกับประเทศนี้เลยไหม ผมก็ยังหรอก” ยาใจสะท้อนความรู้อีกตอน

ก่อนพูดเสริมว่าเพราะยังมีคนรุ่นใหม่ที่กล้าพูดและทำงานเพื่อสังคม สิ่งที่เขาอยากบอกคนที่เผชิญชะตากรรมแบบเดียวกันคือ “อย่าด้อยค่าตัวเองในสิ่งที่ผ่านมา”

ถ้าคดีจบลงไม่มีปัญหา เขาวางแผนทำงานเพื่อสังคมต่อ แต่ไม่ใช่ในบทบาทนำบนเวที เขาสนใจไปทางเป็นกระบวนกรที่พาน้อง ๆ ลงพื้นที่เรียนรู้ปัญหาของชุมชน ตอนนี้กำลังสอบตั๋วทนาย เพื่อเอามาเสริมเป็นเกราะความรู้ของตัวเอง และยังมีความฝันเป็นออแกไนซ์จัดคอนเสิร์ต เพราะมองว่าเป็นพื้นที่ที่คนได้ปลดปล่อย ตั้งแต่เสรีภาพไปจนถึงอารมณ์ความรู้สึกเหนื่อยล้า

เมื่อถามว่าอยากให้คนจดจำเขาแบบไหน นักมวยและนักปราศรัยคนนี้เลือกคำตอบที่เงียบกว่าที่คิด “อยากให้เขาจดจำว่าเป็นคนที่รับฟัง รับฟังไม่ตัดสินไม่ซ้ำเติม ผมอาจจะไม่ได้มีข้อเสนอแนะให้ที่ดีหรอก แต่ผมสามารถรับฟัง แค่คุณกล้าเล่า ก็เป็นคุณค่าหนึ่งแล้ว” ยาใจฝากถึงคนที่พบเจอทั้งในชีวิตจริงและรู้เรื่องราวเขาจากการเป็นข่าว

ก่อนจบบทสนทนา เขานึกถึงบทกวีที่รุ่นพี่คนหนึ่งเคยเขียนให้ไผ่ตอนถูกคุมขัง

“เธอไม่ต้องกลัวเธอไม่ผิด

ชีวิตของคนช่างหม่นเหม่อ

ความอธรรมมันขังได้แค่กายเธอ

แต่หัวใจของเธอจะโบยบิน”

พร้อมฝากถึงคนที่กำลังเผชิญคดีทางการเมืองว่า บททดสอบบางเรื่องทำให้คนเติบโต แต่บางเรื่องก็ทำร้าย และไม่ควรมองมันเพียงด้านเดียว

“ไม่มีหรอกวีรชนที่ไม่เจ็บปวด” ยาใจกล่าวทิ้งท้าย เขาอยากให้คนที่กำลังเผชิญคดีเข้าใจว่า การเคลื่อนไหวย่อมมีทั้งด้านที่สร้างและด้านที่ทำร้าย โดยไม่ต้องหันกลับมาฆ่าความคิดของตัวเองในสิ่งที่เคยทำ

อ่านเนื้อหาที่เกี่ยวข้อง

ย้อนเส้นทางคดี ม.112 “ยาใจ ทะลุฟ้า” ชูสามนิ้ววันรับปริญญา: พยานโจทก์รับพระเทพฯ ไม่ใช่รัชทายาท-ผู้สำเร็จราชการฯ ที่ ม.112 คุ้มครอง

ดูฐานข้อมูลคดีนี้: คดี 112 “ยาใจ-ทะลุฟ้า” ถูกผู้สมัคร สส.ไทยภักดีแจ้งความ กรณีชู 3 นิ้ว ต่อหน้าพระเทพฯ วันรับปริญญา