บทเรียนแห่งชีวิตในบ้านกรุณา: ภาวะซึมเศร้าและการศึกษาของ “ฐาปนา” ผู้ต่อสู้วันเวลาในสถานคุมขังเยาวชน

TW: Self-harm

วันที่ 30 ก.ค. 2568 ทนายความเดินทางไปยังศูนย์ฝึกและอบรมเด็กและเยาวชนชายบ้านกรุณา จ.สมุทรปราการ เพื่อเข้าเยี่ยม “ฐาปนา” (นามสมมติ) เยาวชนที่ถูกคุมขังจากคดีการวางเพลิงตู้จราจรพญาไท และขว้างปาวัตถุระเบิดในช่วงการชุมนุมดินแดง เมื่อวันที่ 1 ต.ค. 2564 โดยก่อนหน้านี้ ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษพิพากษายืนตามศาลชั้นต้น ลงโทษจำคุก 5 ปี 6 เดือน แต่เปลี่ยนโทษจำคุกให้เป็นฝึกอบรมขั้นต่ำ 2 ปี และขั้นสูง 3 ปี ลดลงจากเดิมที่กำหนดไว้ 4 ปี

ฐาปนาได้รับการประเมินจากแพทย์และจิตแพทย์ เผยให้ทราบถึงปัญหาสุขภาพที่เก็บกดไว้นาน ทั้งอาการหูน้ำหนวกที่เกิดจากอุบัติเหตุตั้งแต่ยังอยู่ภายนอก และริดสีดวงที่ปัจจุบันควบคุมได้ด้วยยา สิ่งที่น่าใส่ใจคือการที่เขาตัดสินใจเลื่อนการผ่าตัดหูไปก่อน เพราะกังวลว่าจะกระทบต่อการเรียน

การพบจิตแพทย์ยังได้รับวินิจฉัยอาการซึมเศร้าระดับปานกลาง ซึ่งเขาเล่าให้แพทย์ฟังเป็นครั้งแรกถึงพฤติกรรมทำร้ายตนเองในช่วงที่เครียด ปัญหาการนอนไม่หลับ และอาการสะดุ้งตื่นกลางดึก เรื่องราวเหล่านี้เขาไม่เคยเล่าให้ฟังมาก่อน

เขายังสะท้อนชีวิตในนั้นผ่านกิจกรรม ทำให้รู้สึกมีชีวิตชีวามากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการเรียนวิชาชีพดนตรีที่เขาหลงใหล การเล่นกีตาร์หรือแม้แต่การได้ชมการแข่งขันฟุตบอลระหว่างศูนย์ต่าง ๆ ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่หายาก สำหรับความสุขเล็ก ๆ น้อย ๆ ในสถานที่คุมขัง

________________________________

ฐาปนา สวมเสื้อวอร์มแขนสั้นสีฟ้าอ่อน กางเกงวอร์มขาสั้นสีดำ ด้านหลังเสื้อมีตัวเลข 16 ปักอยู่ตรงกลางอย่างเด่นชัด เขายกมือสวัสดีด้วยรอยยิ้มเบา ๆ แล้วนั่งลงเงียบ ๆ การพูดคุยในวันนี้ยังคงมีเจ้าหน้าที่นั่งร่วมฟังอยู่ด้วย ทนายแจ้งให้ทราบว่าเมื่อสัปดาห์ก่อนที่เข้ามาเยี่ยม แต่เขาออกไปพบแพทย์ และวันที่ 25 ก.ค. เขาก็มีนัดพบแพทย์อีกครั้ง จึงให้เขาได้พบแพทย์เสร็จเรียบร้อยก่อน แล้วจึงเข้ามาเยี่ยมในวันนี้

ยังไม่ทันที่จะได้ถามคำถามต่อไป ฐาปนาเล่าให้ฟังว่า กันยายนนี้เขาจะจบการศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนต้น และต้องรอใบวุฒิประมาณสองเดือน หากเรียนจบแล้ว เขาตั้งใจจะเรียนต่อระดับ ม.ปลาย ทันที ขณะนี้เขาสอบไปแล้ว 4 วิชา จากทั้งหมด 9 วิชาที่ต้องสอบ บางวิชาอย่างคณิตศาสตร์และภาษาอังกฤษ เขาสอบไม่ผ่านในครั้งแรก แต่ด้วยความช่วยเหลือของเจ้าหน้าที่ภายในสถานที่แห่งนี้ เขาได้รับโอกาสสอบซ่อมเสริมจนกระทั่งผ่านเกณฑ์ในที่สุด

เมื่อถามถึงการตรวจรักษาพยาบาล ฐาปนาเล่ารายละเอียดว่า เขาไปตรวจหูและริดสีดวง สำหรับปัญหาทางหู เขามีอาการหูน้ำหนวกที่หูข้างซ้าย บางครั้งได้ยินเสียงปกติ แต่บางครั้งก็มีอาการหูอื้อรบกวน อาการหูน้ำหนวกนี้เกิดขึ้นตั้งแต่ยังอยู่ภายนอกสถานกักขัง เกิดจากการเล่นน้ำที่สไลด์เดอร์และการกระแทกที่รุนแรง เมื่ออาการกำเริบขึ้นมา จะมีอาการปวดอย่างรุนแรง และมีของเหลวคล้ายน้ำเมือกไหลออกมา แพทย์ได้ให้ยารักษาอาการ ทำให้อาการทุเลาลง แต่โรคนี้ไม่สามารถรักษาหายขาดได้ หากต้องการให้หายสนิท จำเป็นต้องใส่แก้วหูเทียม

ตอนแรกโรงพยาบาลบางพลีจะดำเนินการรักษา แต่เมื่อตรวจสอบแล้วพบว่าโรงพยาบาลมีอุปกรณ์ไม่เพียงพอ จึงจะส่งต่อไปยังโรงพยาบาลราชวิถี อย่างไรก็ตาม ฐาปนาคิดว่าเขาจะเลื่อนการรักษาไปทำตอนที่ได้รับการปล่อยตัวแล้ว เพราะกังวลว่าหากต้องออกไปโรงพยาบาลบ่อย ๆ อาจส่งผลกระทบต่อการเรียนและการสำเร็จการศึกษาระดับ ม.ปลาย

สำหรับเรื่องริดสีดวงนั้น ปัจจุบันอาการได้หายแล้ว แต่แพทย์ยังให้ยารักษาต่อเนื่อง ต้องรับประทานยาตอนเช้า กลางวัน และเย็น วันละหนึ่งเม็ดในแต่ละมื้อ นอกจากนี้ยังต้องรับประทานยามะขามป้อมสองเม็ดก่อนนอน แม้ทำให้เกิดท้องเสีย แต่จำเป็นต้องรับประทานต่อเนื่องเพื่อป้องกันการกำเริบของโรคในช่วงนี้

การตรวจครั้งต่อมาในวันที่ 25 ก.ค. เป็นการตรวจเลือดเพื่อประเมินสภาพร่างกายโดยรวม การตรวจปอดด้วยรถเอกซเรย์เคลื่อนที่ที่เข้ามาให้บริการที่บ้านกรุณา ผลการตรวจไม่พบวัณโรค แต่สำหรับสภาพร่างกายที่ผอมลง แพทย์สันนิษฐานว่าเกิดจากความเครียดหรือภาวะซึมเศร้า

ฐาปนาได้พูดคุยกับแพทย์จิตเวช แพทย์ได้สอบถามเกี่ยวกับพฤติกรรมการทำร้ายตนเอง เขาตอบตรงไปตรงมาว่าในช่วงที่เครียดรอฟังคำพิพากษาอุทธรณ์ เขาเคยมีพฤติกรรมทำร้ายตัวเอง เขาเล่าว่าไม่เคยเล่าเรื่องนี้ให้ฟังเพราะไม่กล้าบอก ฐาปนาแจ้งกับหมออีกว่าเวลานอนมักจะนอนไม่หลับ ชอบสะดุ้งตื่น ตื่นขึ้นมากลางดึก หลังจากการประเมิน แพทย์วินิจฉัยว่าเขามีอาการซึมเศร้าระดับปานกลาง

ปัจจุบันแพทย์ให้ยารักษา ต้องรับประทานยาตอนเช้าสองเม็ด ยาบำรุงหนึ่งเม็ด และยาก่อนนอน ยาที่รับประทานก่อนนอนไม่ทราบขนาดที่แน่นอนเพราะถูกบดผสมมาให้แล้ว เมื่อรับประทานยาครั้งแรก เขารู้สึกว่าการนอนหลับยังไม่ดีเท่าที่ควร จึงได้พูดคุยกับแพทย์ในการพบครั้งที่สอง แพทย์จึงปรับยาให้ ปัจจุบันเขาสามารถหลับได้ง่ายขึ้น แพทย์แจ้งว่าจะมีการพูดคุยติดตามอาการทุก ๆ เดือน นอกจากการใช้ยาแล้ว แพทย์ยังแนะนำให้หากิจกรรมทำ เขาตอบแพทย์ว่าในสถานที่แห่งนี้หากิจกรรมทำได้ยาก

เมื่อถามถึงความรู้สึกหลังจากได้รับข่าวคราวเกี่ยวกับคดีความ ฐาปนายิ้มกว้างและตอบด้วยความโล่งใจว่า รู้สึกคลายกังวลขึ้นอย่างมาก ที่ผ่านมาเขาเครียดมาก แม้ว่าคำพิพากษาศาลอุทธรณ์จะกำหนดโทษไว้ที่สองปี แต่เขายังคงกังวลว่าอัยการจะยื่นฎีกา และคดีจะต้องยืดเยื้อออกไปอีก ตอนนี้หากคดีเด็ดขาดแล้ว เขามีความหวังว่าจะได้รับการเก็บวันพักโทษหรือการลดโทษ เขารู้สึกไม่เครียดและโล่งใจขึ้น

บทสนทนากลับไปเรื่องการศึกษา ปัจจุบันเขาเรียนวิชาชีพดนตรี แต่ช่วงนี้ห้องฝึกดนตรีไม่ค่อยว่าง เพราะมีการฝึกคนที่จะออกไปแสดงโชว์ เขาจึงขอแค่กีตาร์เอาออกมาฝึกเล่น คิดว่าหากเรียนจบวิชาชีพดนตรีแล้ว จะไปเรียนเกษตรต่อ

ในสัปดาห์ที่ผ่านมา มีองค์กรบ้านฟ้าพรมาให้ความรู้เกี่ยวกับศาสนาคริสต์ และมีการแข่งขันฟุตบอลระหว่างเด็กจากศูนย์ฝึกอบรมต่าง ๆ ฐาปนามีโอกาสได้ไปดู กิจกรรมเหล่านี้ทำให้บรรยากาศภายในไม่เหงา และมีความคึกคักขึ้นบ้าง เป็นช่วงเวลาที่หายากที่ความสุขเล็ก ๆ น้อย ๆ ในสถานที่คุมขัง

ปัจจุบัน (6 ส.ค. 2568) ฐาปนาถูกคุมขังมาแล้วรวม 465 วัน หรือ 1 ปี 3 เดือนเศษ เท่าที่ทราบข้อมูล เขาเป็นผู้ต้องขังเยาวชนคนเดียวที่มีเหตุจากการแสดงออกทางการเมืองซึ่งถูกคุมขังอยู่ในขณะนี้

📩 สามารถเขียนจดหมายออนไลน์ถึงฐาปนาผ่านโครงการ Free Ratsadon โดยแอมเนสตี้อินเตอร์เนชั่นแนล

อ่านเนื้อหาที่เกี่ยวข้อง

ฝันง่าย ๆ ของ “ฐาปนา” เยาวชนจากบ้านกรุณาฯ: กลับบ้าน เลี้ยงลูก ตั้งตัวใหม่