เปิดรายงาน เรื่องที่พูดไม่ได้ ถาม-ตอบ มาตรา 112 | ศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน

วันที่ 2 ก.ย. 2569 ศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน (TLHR) และสหพันธ์เพื่อสิทธิมนุษยชนสากล (FIDH) เปิดตัวรายงาน “The Unsayable – Q&A on Thailand’s lèse-majesté” หรือ “เรื่องที่พูดไม่ได้ – ถามตอบ มาตรา 112”

รายงานฉบับนี้จัดทำขึ้นเพื่อรวบรวมและตอบ 15 คำถามที่พบบ่อย ในประเด็นเกี่ยวกับประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112 และศึกษาว่าการบังคับใช้มาตรา 112 ส่งผลกระทบต่อสิทธิมนุษยชน พื้นที่พลเมือง สื่อมวลชน และหลักการประชาธิปไตยในประเทศไทยอย่างไร โดยครอบคลุมทั้งรูปแบบการแสดงความคิดเห็นที่นำไปสู่การดำเนินคดี ผลกระทบต่อสิทธิในกระบวนการยุติธรรมและการประกันตัว ตลอดจนแนวโน้มการตีความของศาลไทยที่ขยายขอบเขตการบังคับใช้มาตรา 112

จากข้อมูลที่รวบรวมในรายงาน พบว่า ตั้งแต่เกิดรัฐประหารในช่วง พ.ค. 2557 ถึง ก.ค. 2569 มีผู้ถูกดำเนินคดีตามมาตรา 112 อย่างน้อย 461 คน โดยอย่างน้อย 199 คนถูกพิพากษาจำคุก และมีอัตราการพิพากษาว่ามีความผิดอยู่ที่ 79.6% นอกจากนี้ เมื่อพิจารณาโทษจำคุก 10 อันดับที่ยาวนานที่สุด พบว่ามีค่าเฉลี่ยประมาณ 30 ปี 6 เดือน โดยโทษสูงสุดอยู่ที่ 50 ปี

ในด้านเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น รายงานศึกษารูปแบบการแสดงความคิดเห็นที่นำไปสู่การดำเนินคดีตามมาตรา 112 โดยพบว่า คดีที่ศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชนติดตามระหว่าง พ.ค. 2563 ถึง ก.ค. 2569 ล้วนเกิดขึ้นจากการแสดงความคิดเห็น และประมาณ 55% เป็นคดีที่เกี่ยวข้องกับการแสดงความคิดเห็นทางออนไลน์ รายงานยังพิจารณาผลกระทบของการบังคับใช้มาตรา 112 ต่อการทำงานของสื่อมวลชน พื้นที่การพูดคุยในสังคม สิทธิของเด็กและสตรี ตลอดจนการมีส่วนร่วมทางการเมือง

ในด้านสิทธิในกระบวนการยุติธรรม รายงานศึกษาผลกระทบของการดำเนินคดีมาตรา 112 ต่อสิทธิในการพิจารณาคดีที่เป็นธรรม รวมถึงสิทธิในการได้รับการประกันตัว หลักสันนิษฐานไว้ก่อนว่าเป็นผู้บริสุทธิ์ และสิทธิในการพิจารณาคดีโดยเปิดเผยต่อสาธารณะ ตลอดจนข้อกังวลเกี่ยวกับกระบวนพิจารณาคดีและความเป็นอิสระและความเป็นกลางของศาล โดยพบว่า อัตราการปฏิเสธประกันตัวจำเลยในคดีมาตรา 112 สูงกว่า 90% ตั้งแต่ปี 2567

นอกจากนี้ รายงานยังพิจารณามาตรา 112 ในมุมมองสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ โดยศึกษาว่าการบังคับใช้มาตรา 112 ขัดต่อมาตรฐานสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศในประเด็นใดบ้าง โดยเฉพาะสิทธิในเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น การชุมนุมโดยสงบ การพิจารณาคดีที่เป็นธรรม และการมีส่วนร่วมทางการเมือง ซึ่งล้วนเป็นสิทธิที่ได้รับการรับรองภายใต้กติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง หรือ ICCPR ที่ประเทศไทยเป็นภาคี นอกจากนี้ รายงานยังรวบรวมข้อกังวลและข้อเสนอแนะจากคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติและผู้เชี่ยวชาญด้านสิทธิมนุษยชนของสหประชาชาติ ซึ่งได้เรียกร้องให้ประเทศไทยยกเลิกหรือทบทวนการบังคับใช้มาตรา 112 ให้สอดคล้องกับพันธกรณีด้านสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศมาอย่างต่อเนื่อง

ดาวน์โหลดรายงานฉบับเต็ม

the_unsayable_-_q_a_on_thailand_s_lese_majeste-3 ดาวน์โหลด