'625 วัน' ในเรือนจำของ “ทิวากร”: ยังคิด ยังเขียนแบบ ‘วิถีตน’ และยังขอยื่นประกันตัวต่อไป

วันที่ 29 เม.ย. 2569 ทนายความเดินทางไปยังทัณฑสถานบำบัดพิเศษขอนแก่น เพื่อเข้าพบ “ทิวากร วิถีตน” บัณฑิตวิศวกรรมศาสตร์และเกษตรกรชาวขอนแก่นวัย 50 ปี ผู้ถูกคุมขังระหว่างฎีกาในคดีมาตรา 112 มาแล้ว 1 ปี 8 เดือนเศษ นับตั้งแต่วันที่ 14 ส.ค. 2567 ภายหลังถูกศาลอุทธรณ์ภาค 4 กลับคำพิพากษาในคดีที่เขาถูกกล่าวหาจากการโพสต์ภาพสวมเสื้อ ‘เราหมดศรัทธาสถาบันกษัตริย์แล้ว’ และโพสต์เรียกร้องให้ยุติการใช้มาตรา 112 มาลงโทษจำคุกรวม 6 ปี แม้จะยื่นขอประกันตัวเพื่อออกมาต่อสู้คดีในชั้นฎีกามาแล้วถึง 13 ครั้ง แต่ทุกครั้งก็ยังคงถูกปฏิเสธเช่นเดิม

ท่ามกลางฤดูร้อนยาวนานและยังไม่สิ้นสุด ทิวากรเล่าถึงสภาพชีวิตภายในเรือนนอนที่มีผู้ต้องขังอาศัยอยู่รวมกันราว 200 คน ทุกคนต้องนอนบนพื้นกระเบื้องเบียดเสียดกันจนแทบไม่เหลือพื้นที่ส่วนตัว เมื่ออากาศร้อนขึ้น ความร้อนก็สะสมในร่างกายของคน ยิ่งอยู่รวมกันจำนวนมากยิ่งทำให้ห้องอบอ้าวหนักขึ้นอีก การพักผ่อนจึงไม่ใช่เรื่องที่ทำได้โดยง่าย

นอกจากความร้อนแล้ว ช่วงนี้ยังมีโรคหิด อันเป็นโรคผิวหนังระบาดภายในเรือนจำ ผู้ที่มีอาการหรือแม้แต่ถูกสงสัยว่าอาจมีอาการ ก็อาจถูกแยกไปกักโซนนอน ทิวากรเองก็เคยถูกแยกเช่นกัน ทั้งที่เขาบอกว่าไม่ได้มีอาการอะไร เหตุการณ์แบบนี้ทำให้ชีวิตในเรือนจำยิ่งเต็มไปด้วยความไม่แน่นอน เพราะแม้แต่พื้นที่นอนของตัวเองก็อาจถูกเปลี่ยนได้ทุกเมื่อ

ทั้งนี้วันที่ 30 เม.ย. 2569 ทนายความได้ยื่นประกันตัวทิวากรอีกครั้ง เป็นครั้งที่ 14 ยังอยู่ระหว่างรอศาลฎีกาพิจารณา

________________

ในแต่ละวัน ทิวากรต้องอยู่บนเรือนนอนตั้งแต่สี่โมงเย็นถึงหกโมงเช้า เวลายาวนานนี้เขาใช้ไปกับการอยู่กับตัวเอง ตื่นตั้งแต่ตีสาม อ่านหนังสือ และเขียนสิ่งต่าง ๆ ลงบนเศษกระดาษ เพราะในเรือนนอนไม่อนุญาตให้นำสมุดหรือหนังสือเข้าไป เขาจึงใช้กระดาษเปล่าจากสมุดที่ได้จากห้องสมุดมาเขียนบทความ บันทึกเรื่องราวในเรือนจำ แต่งบทกวี และบันทึกความคิดของตัวเอง

งานเขียนเหล่านั้น เขาตั้งชื่อว่า ‘วิถีตน’ ชื่อที่พ้องกับนามสกุลของตนเอง และสื่อถึงความตั้งใจที่จะเล่าเส้นทางชีวิต ว่าต้องพบเจออะไร คิดอะไร และอยู่กับชีวิตแบบไหนในพื้นที่ที่เสรีภาพถูกจำกัด เขาเริ่มเขียนมาตั้งแต่ปี 2567 ต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน แม้เคยถูกผู้คุมยึดเศษกระดาษไปอ่าน แต่ก็ยังเขียนต่อ เพราะสำหรับทิวากร การเขียนคือพื้นที่เล็ก ๆ ที่ยังเหลืออยู่ให้ได้รักษาความคิดและความเป็นตัวเองไว้

ทิวากรบอกว่าชีวิตในเรือนจำเหมือนถูกตัดขาดจากโลกภายนอก ไม่ค่อยรู้ข่าวสาร อาหารก็กินไม่อิ่ม อากาศก็ร้อน การออกกำลังกายก็ไม่สะดวก หนังสือที่เขายังต้องการมาเป็นพิเศษคือ Oxford Dictionary เพราะอยากใช้เรียนรู้ภาษาและเปิดโลกทางความคิดของตัวเอง

การพูดคุยในเรื่องการประกันตัว ทิวากรเคยยื่นคำร้องมาแล้ว 13 ครั้ง เพื่อขอออกมาต่อสู้คดีในชั้นฎีกาได้อย่างเต็มที่ แต่ถูกยกคำร้องทุกครั้ง จนแทบไม่เหลือความหวังกับเรื่องนี้แล้ว แต่เขายังมองว่าการยื่นประกันตัวเป็นสิทธิตามกฎหมาย และแม้จะไม่หวังมากนัก เขาก็ยังจะใช้สิทธินั้นต่อไป

ทิวากรมองว่าศาลชั้นต้นที่พิพากษายกฟ้องนั้นตัดสินอย่างเป็นธรรมแล้ว แต่ในชั้นอุทธรณ์ เขาเห็นว่าคำพิพากษาไม่ได้ตั้งอยู่บนข้อเท็จจริงที่ถูกต้อง เขามองว่าคดีลักษณะนี้ไม่ใช่เพียงเรื่องของกฎหมาย แต่เกี่ยวข้องกับการจำกัดความคิดของผู้เห็นต่างทางการเมืองด้วย การวิพากษ์วิจารณ์สถาบันกษัตริย์คือส่วนหนึ่งของการพูดถึงโครงสร้างรัฐธรรมนูญ เป็นเรื่องที่ประชาชนควรมีเสรีภาพในการตั้งคำถาม

เขาเปรียบว่าเหมือนมีช้างตัวใหญ่อยู่ในห้อง ทุกคนเห็นช้าง แต่กลับถูกห้ามไม่ให้พูดถึงช้าง ซึ่งในความเป็นจริงย่อมเป็นไปไม่ได้

บทสนทนาครั้งนี้ ทิวากรให้มุมมองที่สะสมมาตลอดช่วงเวลาที่ถูกคุมขัง เขานิยามคนอย่างตัวเองว่าเป็น ‘นักโทษทางความคิด’ ไม่ใช่อาชญากร แต่คือคนที่ถูกลงโทษเพราะความเชื่อ ความเห็น และการตั้งคำถามต่อสิ่งที่สังคมบอกว่าห้ามแตะต้อง ทั้งที่การคิด การสงสัย และการวิพากษ์วิจารณ์ควรเป็นสิทธิพื้นฐานของมนุษย์คนหนึ่ง และคำนิยามนี้ไม่ได้ครอบคลุมเฉพาะผู้ที่ถูกคุมขังด้วยลูกกรงเท่านั้น แต่ยังหมายรวมถึงผู้คนจำนวนมากข้างนอกที่ถูกบีบให้เงียบด้วยความกลัว ถูกทำให้ต้องคิดก่อนพูด กลัวก่อนเขียน และระวังก่อนแสดงออก เสรีภาพที่เขียนไว้ในรัฐธรรมนูญจึงดูเหมือนมีอยู่จริงบนกระดาษ แต่ในชีวิตจริงกลับแตะต้องได้ยาก

ทิวากรพูดถึงคำว่า ‘ฝุ่นใต้ตีน’ ว่าเป็นความรู้สึกของคนที่ถูกทำให้ต่ำต้อย ถูกทำให้เล็กจนแทบไม่มีน้ำหนักในสายตาของอำนาจ แม้จะเป็นประชาชนเหมือนกัน มีศักดิ์ศรีเหมือนกัน และควรมีสิทธิในการตั้งคำถามเหมือนกัน

เขาพูดถึงบทกวีที่คิดขึ้นเองว่า “ยกฝ่ายหนึ่งสูงเทียมฟ้า เหยียบอีกฝ่ายหนึ่งเป็นฝุ่นใต้ตีน” สะท้อนให้เห็นว่า ฝ่ายหนึ่งถูกทำให้สูงส่งจนแตะต้องไม่ได้ ขณะที่อีกฝ่ายถูกกดให้ต่ำจนเสียงของพวกเขาแทบไม่มีค่า ทิวากรอธิบายว่า เขาอาจไม่สามารถนิยามคำนี้อย่างเป็นวิชาการได้ทั้งหมด แต่เขารับรู้มันจากความรู้สึกข้างใน จากประสบการณ์ของคนที่เห็นว่าประชาชนจำนวนหนึ่งถูกทำให้กลายเป็นเพียงสิ่งเล็ก ๆ ใต้โครงสร้างอำนาจขนาดใหญ่

ทิวากรอธิบายว่าสภาวะฝุ่นใต้ตีน ไม่ได้เกิดขึ้นเพียงเพราะถ้อยคำรุนแรงของใครคนใดคนหนึ่ง แต่เกิดจากระบบที่ทำให้ประชาชนบางส่วนไม่สามารถยืนขึ้นพูดในฐานะมนุษย์ที่เท่ากันได้ เมื่อกฎหมายและอำนาจถูกใช้เพื่อกำหนดว่าอะไรพูดได้ อะไรพูดไม่ได้ ใครถูกปกป้องมากกว่าใคร และใครต้องรับโทษหนักกว่าคนอื่น ความไม่เสมอภาคจึงไม่ได้อยู่แค่ในความรู้สึก แต่ปรากฏอยู่ในชีวิตจริง

สำหรับทิวากร กฎหมายมาตรา 112 ทำให้สภาวะนี้ชัดเจนขึ้น เพราะทำให้การวิพากษ์วิจารณ์บางเรื่องกลายเป็นสิ่งที่มีราคาสูงเกินกว่าคนธรรมดาจะรับไหว และทำให้คนจำนวนหนึ่งต้องเลือกความเงียบ ทั้งที่พวกเขาเพียงต้องการตั้งคำถามต่อโครงสร้างที่มีผลต่อชีวิตของตนเอง

ท้ายที่สุด ทิวากรฝากกำลังใจถึงผู้ที่กำลังเผชิญชะตากรรมคล้ายกันว่า สิ่งที่ทุกคนทำไม่ใช่เรื่องเลวร้าย แต่เป็นการส่งเสียงและสร้างแรงกระเพื่อมให้สังคม เขามองว่าคนเหล่านี้ไม่ควรถูกมองเป็นอาชญากร หากแต่เป็น “นักโทษทางความคิด” คือคนที่ถูกลงโทษเพราะความเชื่อ ความเห็น และการตั้งคำถามต่อสิ่งที่สังคมบอกว่าห้ามแตะต้อง ทั้งที่การคิด การสงสัย และการวิพากษ์วิจารณ์ ควรเป็นสิทธิพื้นฐานของมนุษย์คนหนึ่ง

ทั้งนี้ ในวันที่ 30 เม.ย. 2569 ทนายความได้ยื่นขอประกันตัวทิวากรเป็นครั้งที่ 14 โดยเสนอหลักประกัน 500,000 บาท โดยคำร้องขอประกันตัวระบุให้ศาลพิจารณาตั้งผู้กำกับดูแล ทั้งกำหนดให้มารายงานตัวตามนัด รวมไปถึงการติดกำไลติดตามตัวแบบอิเล็กทรอนิกส์ (EM) หรือเงื่อนไขอื่น ๆ หากเห็นว่าจำเป็น

ต่อมาศาลจังหวัดขอนแก่นได้ส่งคำร้องไปยังศาลฎีกาพิจารณาคำสั่งประกันตัว โดยคาดว่าจะทราบผลคำสั่งภายใน 1-2 วัน

สามารถเขียนจดหมายหรือโปสการ์ดถึงทิวากรได้โดยตรง ตามที่อยู่ ทิวากร วิถีตน เลขที่ 117 ทัณฑสถานบำบัดพิเศษขอนแก่น ถ.ศรีจันทร์ ต.ในเมือง อ.เมือง จ.ขอนแก่น 40000

หรือหากสนใจบริจาคหนังสือ สามารถส่งไปได้ที่ ห้องสมุดพร้อมปัญญา ทัณฑสถานบำบัดพิเศษขอนแก่น 117 ถนนศรีจันทร์ ต.ในเมือง อ.เมือง จ.ขอนแก่น 40000

นอกจากนี้ยังสามารถเขียนจดหมายออนไลน์ถึงทิวากรผ่านโครงการ Free Ratsadon โดยแอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล

อ่านเนื้อหาที่เกี่ยวข้อง

“หวังว่าจะได้ออกไปใช้ชีวิตอย่างเป็นอิสระอีกครั้ง”: ‘ทิวากร’ ในปีใหม่ปีที่สองของการยืนหยัด

‘466’ วันของ “ทิวากร”: ยังเรียกร้องสิทธิประกันตัว-ความยุติธรรม แม้ถูกปฏิเสธจากการยื่นครั้งที่ 10