ก่อนการเลือกตั้งในวันที่ 8 ก.พ. 2569 นี้ ชวนทบทวนคดีจากการแสดงความคิดเห็นต่อการเลือกตั้งที่คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) กล่าวหานักกิจกรรมทางการเมืองไว้ตั้งแต่ปี 2562 แต่ 7 ปี ผ่านไป คดีก็ยังไม่สิ้นสุดลง ได้แก่ คดีของ “จ่านิว” สิรวิชญ์ เสรีธิวัฒน์ ที่ถูกฟ้องในข้อกล่าวหาร่วมกันหมิ่นประมาทผู้อื่นโดยการโฆษณา จากกรณีกล่าวปราศรัยในกิจกรรมล่าชื่อถอดถอน กกต. เมื่อวันที่ 31 มี.ค. 2562

คดีนี้มี พินิจ จันทร์ฉาย ผู้รับมอบอำนาจจาก กกต. เป็นผู้แจ้งความดำเนินคดี คดีเพิ่งมีการสืบพยานไปเมื่อเดือนพฤศจิกายนปี 2568 โดยการสืบพยาน ไม่มีผู้รับมอบอำนาจหรือตัวแทนของ กกต. เข้าเบิกความเป็นพยาน มีแต่เพียงพยานความคิดเห็นและพนักงานสอบสวนเข้าเบิกความ ก่อนศาลอาญากำหนดนัดฟังคำพิพากษาในวันที่ 24 ก.พ. 2569 นี้ เวลา 09.00 น.

#เห็นหัวกูบ้าง: กิจกรรมล่าชื่อถอดถอน กกต.

ย้อนไปปี 2562 ประเทศไทยได้จัดเลือกตั้งครั้งใหญ่หลังอยู่ภายใต้รัฐบาลเผด็จการทหารนานเกือบ 5 ปี โดยคณะกรรมการเลือกตั้ง (กกต.) มีมติให้เลือกตั้งทั่วไปในวันที่ 24 มี.ค. 2562 แค่เพียงก่อนเลือกตั้งใหญ่ก็เกิดปัญหามากมายตั้งแต่การเลือกตั้งนอกเขตในวันที่ 17 มี.ค. 2562 โดยทางไอลอว์ได้รวมเหตุการณ์ และสามารถสรุปปัญหาหลักได้ว่า มีการประกาศรายชื่อผู้สมัครล่าช้า ข้อมูลผิดพลาด รายชื่อผู้ใช้สิทธิบางจังหวัดสูญหาย และปัญหาที่รุนแรงที่สุด คือ การแจกบัตรเลือกตั้งผิดเขตในหลายหน่วยเลือกตั้ง ซึ่งแม้มีการทักท้วง แต่ผู้ลงคะแนนจำนวนมากได้ลงคะแนนในบัตรที่ผิดไปแล้วและอาจถูกนับเป็นบัตรเสีย

ปัญหานั้นลามมาถึงวันเลือกตั้ง 24 มี.ค. 2562 ทั้งระบบรายงานผลไม่เป็นทางการล่าช้า สับสน เกิดปรากฏการณ์ “บัตรเขย่ง” บัตรเลือกตั้งไม่ตรงผู้ใช้สิทธิ ปัญหาการนับคะแนนขาดโปร่งใส เช่น การปิดกั้นผู้สังเกตการณ์ การนับบัตรเสียมีข้อกังขา และกรณีบัตรเลือกตั้งจากประเทศนิวซีแลนด์กว่า 1,500 ใบ กลายเป็นบัตรที่นำมานับคะแนนไม่ได้

ท่ามกลางกระแสวิพากษ์วิจารณ์ กกต. ได้มีการรณรงค์ล่ารายชื่อถอดถอน กกต. ในเว็บไซต์ change.org และตั้งจุดลงชื่อในสถานที่ต่าง ๆ โดยมีผู้ร่วมลงชื่อในช่วงดังกล่าวกว่า 8 แสนบัญชี ซึ่งรับได้ว่าเป็นการลงชื่อออนไลน์ของเว็บไซต์ที่มีผู้ลงชื่อมากที่สุดอย่างไม่เคยมีมาก่อน (ช่วงต่อมา ผู้ลงชื่อยังทะลุไปเกิน 1 ล้านบัญชีแล้ว) หากต่อมาทาง กกต. ได้แจ้งความดำเนินคดีกับประชาชนที่แสดงออกในรูปแบบต่าง ๆ อย่างน้อย 20 คน ใน 4 คดี รวมทั้งในคดีนี้ด้วย

เหตุในคดีนี้เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 31 มี.ค. 2562 กลุ่มนักกิจกรรมได้จัดกิจกรรมล่ารายชื่อถอดถอน กกต. ในชื่อ #เห็นหัวกูบ้าง ที่สกายวอล์คอนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ มีการปราศรัยเรียกร้องให้มีการเปิดเผยผลการลงคะแนนทุกหน่วยการเลือกตั้งและรวบรวมรายชื่อประชาชนตั้งเรื่องยื่นต่อคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) ให้ตรวจสอบการทำงานของ กกต.

จากกิจกรรมในวันดังกล่าว ต่อมาทาง กกต. ได้มอบอำนาจให้พินิจ จันทร์ฉายไปกล่าวหาดำเนินคดีต่อนักกิจกรรม 3 ราย ได้แก่ “แม่น้องเกด” พะเยาว์ อัคฮาด, “เพนกวิน” พริษฐ์ ชิวารักษ์ และ “จ่านิว” สิรวิชญ์ เสรีธิวัฒน์ โดยทั้งสามได้เข้ารับทราบข้อกล่าวหาที่ สน.พญาไท เมื่อวันที่ 30 เม.ย. 2562

ต่อมาตำรวจมีความเห็นสั่งฟ้องในวันที่ 16 ส.ค. 2562 และส่งสำนวนให้พนักงานอัยการ สำนักงานอัยการพิเศษฝ่ายคดีอาญา 3 โดยมีการเลื่อนฟังคำสั่งเรื่อยมา จนถึงช่วงต้นปี 2563 ก็ไม่ได้นัดหมายให้ไปรายงานตัวและฟังคำสั่งอีก

หลังคดีผ่านไปกว่า 5 ปี ในช่วงต้นปี 2567 เจ้าหน้าที่ของสำนักงานอัยการพิเศษฝ่ายคดีอาญา 3 ได้ติดต่อนัดหมายเฉพาะสิรวิชญ์ให้ไปฟังคำสั่งอัยการอีกครั้ง อย่างไรก็ตามหลังจากนั้น อัยการยังเลื่อนฟังคำสั่งอีก 4 ครั้ง โดยทุกครั้งได้ระบุเหตุผลว่า พนักงานสอบสวนยังไม่ส่งพยานหลักฐานในคดีนี้ให้แล้วเสร็จ จึงขอให้ผู้ต้องหามาฟังคำสั่งใหม่อีกครั้ง

ในที่สุดเมื่อวันที่ 18 พ.ย. 2567 อัยการได้ยื่นฟ้องสิรวิชญ์ต่อศาลอาญา โดยคำฟ้องระบุพฤติการณ์โดยสรุปว่า

สิรวิชญ์ปราศรัยอ่านแถลงการณ์มีใจความว่า กกต. ใช้งบประมาณสูงแต่ขาดความโปร่งใสและบกพร่องร้ายแรง เช่น เอื้อประโยชน์ คสช. และพรรคพวก, ปฏิบัติหน้าที่ด้อยประสิทธิภาพ โดยอัยการเห็นว่า เป็นการกล่าวหา กกต. ว่าไม่เป็นกลาง ทุจริต จัดการเลือกตั้งไม่โปร่งใส และบกพร่องร้ายแรง ซึ่งไม่เป็นความจริง แต่เป็นการใส่ความ ดูหมิ่นเหยียดหยาม ทำให้ กกต. เสื่อมเสียชื่อเสียง

ไม่มีผู้รับมอบอำนาจ กกต. เข้าเบิกความในศาล – สิรวิชญ์ยืนยัน ไม่ได้ทำให้ กกต. เสื่อมเสียชื่อเสียง เพียงต้องการให้การเลือกตั้งตรวจสอบได้

สิรวิชญ์ยืนยันต่อสู้คดี โดยศาลได้กำหนดนัดสืบพยานโจทก์ในวันที่ 25 พ.ย. และสืบพยานโจทก์และจำเลยในวันที่ 26 พ.ย. 2568 รวมทั้งสิ้น 2 นัด

ฝั่งโจทก์นำพยานเข้าสืบทั้งหมด 2 ปาก ประกอบด้วย จาตุภัทร ภาสบุตร พยานความเห็น และ พ.ต.ต.วิศรุช หยกนิธิภัทร พนักงานสอบสวน โดยไม่ได้มีตัวแทนของ กกต. มาเป็นพยานแต่อย่างใด การนำสืบของโจทก์ พยายามกล่าวหาว่า ถ้อยคำในแถลงการณ์ที่จำเลยปราศรัยเป็นการดูหมิ่น กกต. ทำให้หน่วยงานเสียชื่อเสียง

ด้านฝ่ายจำเลยต่อสู้ว่าตนเป็นผู้ปราศรัยจริง แต่ทำเพื่อเรียกร้องให้ตรวจสอบการจัดการเลือกตั้งเมื่อวันที่ 24 มี.ค. 2562 เนื่องจากมีการวิพากษ์วิจารณ์เกี่ยวกับการเลือกตั้งทั้งจากภาคประชาชนและสื่อมวลชน ให้มีการตั้งเรื่องถึง ป.ป.ช. ตรวจสอบการทำงานของ กกต. ตนไม่ได้ปราศรัยเพื่อจะทำลายชื่อเสียงหรือทำให้ กกต. ได้รับความเสียหาย

ในการสืบพยานทั้งสองวัน ศาลยังได้มีคำสั่งไว้ในรายงานกระบวนพิจารณาคดี ระบุว่า “ห้ามมิให้บุคคลใดนำเหตุการณ์ในห้องพิจารณาคดีและในศาลอาญาถ่ายทอดเผยแพร่สู่สาธารณะโดยไม่ได้รับอนุญาต มิฉะนั้น ศาลจะดำเนินการตามระเบียบและกฎหมายเพื่อรักษาความสงบเรียบร้อยในบริเวณศาลต่อไป” โดยไม่ได้ระบุเหตุผลในการสั่งห้ามไว้

ก่อนศาลฟังคำพิพากษาในวันที่ 24 ก.พ. 2569 นี้ ชวนอ่านใจความสำคัญของคำเบิกความพยานโจทก์และพยานจำเลยในคดีนี้

บันทึกการสืบพยานฝ่ายโจทก์

พยานความเห็นมองว่า จำเลยปราศรัยใส่ความ ผู้อื่นได้ฟังเข้าใจได้ว่า กกต. มีส่วนร่วมในการโกงการเลือกตั้ง แม้ตนจะไม่ได้อยู่ในเหตุการณ์ และยอมรับว่าตนอ่านเฉพาะข้อความถอดเทปที่ตำรวจให้อ่าน

จาตุภัทร ภาสบุตร ทนายความ อายุ 48 ปี ได้ขึ้นมาเบิกความในฐานะพยานความเห็น เกี่ยวกับคดีนี้ตนได้รับการติดต่อจากพนักงานสอบสวน สน.พญาไท ช่วงกลางปี 2562 เพื่อมาให้ความเห็นทางกฎหมาย กรณีมีกลุ่มผู้ชุมนุมมาประท้วงเกี่ยวกับ กกต. พนักงานสอบสวนให้ดูเรื่องแถลงการณ์ที่ได้มีการถอดข้อความมาจากคลิป ในแถลงการณ์ผู้ชุมนุมกล่าวถึง กกต. ลักษณะว่าการเลือกตั้งไม่โปร่งใส โกงการเลือกตั้ง ไม่เปิดเผยคะแนน

อัยการโจทก์ถามว่าพนักงานสอบสวนได้ถอดข้อความออกมาเป็นเอกสารและให้พยานช่วยวิเคราะห์ว่ามีความผิดอะไรใช่หรือไม่ พยานตอบว่า ใช่ แต่ไม่ได้ให้ดูคลิปเหตุการณ์วันที่เกิดเหตุ ดูแค่เอกสารถอดเทป

อัยการโจทก์ถามอีกครั้งว่าตำรวจได้ให้ดูเอกสารใช่หรือไม่ พยานตอบว่าใช่ ให้ดูเอกสารการถอดเทป แต่ไม่ได้ให้ดูคลิป อัยการโจทก์จึงถามต่อว่าได้รับแจ้งจากพนักงานสอบสวนว่า เอกสารการถอดเทปมาจากคลิปใช่หรือไม่ พยานตอบว่าใช่

อัยการโจทก์ให้พยานดูคำให้การในชั้นสอบสวนของตนเอ พยานตอบว่าเคยให้การว่า จำเลยปราศรัยว่ามีการโกงการเลือกตั้ง ตนเห็นว่าคนอื่นได้ฟังเข้าใจว่า กกต. มีส่วนร่วมในการโกงการเลือกตั้ง ทำให้รู้สึกไม่ดีต่อองค์กร อ่านแล้วรู้สึกว่าข้อความดังกล่าวเป็นการใส่ร้ายป้ายสีทำให้ กกต. ได้รับความเสียหาย

อัยการโจทก์ถามว่า กกต. เสียหายอย่างไร พยานตอบว่า กกต. เป็นหน่วยงานเกี่ยวกับการเลือกตั้ง เมื่อฟังข้อความเหล่านั้นแล้วจะทำให้คนขาดความเชื่อมั่น เชื่อว่า กกต. ขาดความโปร่งใส

พยานยืนยันว่าได้ให้การไปตามบันทึกคำให้การของพยาน และตนไม่ได้อยู่ในที่เกิดเหตุ ไม่ได้ยินข้อความ ไม่รู้จักและมีสาเหตุโกรธเคืองกับจำเลย

ทนายจำเลยถามค้านพยานว่า พนักงานสอบสวนที่ติดต่อให้มาเป็นพยานคือใคร พยานตอบว่าจำไม่ได้ ตอนนั้นมีคดีที่ สน.พญาไท เยอะอยู่แล้ว ทนายจำเลยถามต่อว่ารู้จักกันมาก่อนอยู่แล้วใช่หรือไม่ พยานตอบว่าใช่ รู้จักผ่านการทำงาน

ทนายจำเลยถามว่า การเลือกตั้งใหญ่ในปี 2562 เป็นการเลือกตั้งหลังจากยุคคณะรักษาความสงบแห่งชาติใช่หรือไม่ พยานตอบว่าจำไม่ได้ ไม่ได้สนใจ ทนายจำเลยถามต่อว่า จำได้หรือไม่ว่ามีรัฐธรรมนูญใหม่ มีการ Set Zero กฎหมาย พยานตอบว่าจำไม่ได้

ทนายจำเลยถามว่า กกต. มีหน้าที่จัดการเลือกตั้งให้เป็นธรรมโปร่งใสใช่หรือไม่ พยานตอบว่าใช่ ทนายจำเลยให้พยานดูเอกสาร แถลงการณ์เรื่อง ข้อเรียกร้องต่อคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) เพื่อการเลือกตั้งที่โปร่งใสและเคารพต่อเสียงช่องประชาชน และถามว่าเนื้อหาเป็นการวิจารณ์การทำงานไม่ได้เป็นเรื่องส่วนตัวใช่หรือไม่ พยานตอบว่าให้ศาลเป็นผู้วินิจฉัย พยานไม่ได้อ่านเอกสารดังกล่าวทั้งหมดอ่านเฉพาะส่วนที่พนักงานสอบสวนให้อ่าน

อัยการโจทก์ไม่ถามติง

.

พนักงานสอบสวนยืนยัน พินิจ จันทร์ฉาย ได้รับมอบอำนาจจาก กกต. ให้ดำเนินคดีกับนักกิจกรรม 3 ราย และได้ทำความเห็นสั่งฟ้องทั้งสาม

พ.ต.ต.วิศรุช หยกนิธิภัทร พนักงานสอบสวน เบิกความว่าเมื่อวันที่ 5 เม.ย. 2562 พินิจ จันทร์ฉาย ผู้รับมอบอำนาจจากคณะกรรมการเลือกตั้ง (กกต.) มาร้องทุกข์ให้ดำเนินคดีกับพะเยาว์ อัคฮาด หรือ “แม่น้องเกด”, พริษฐ์ ชิวารักษ์ หรือ “เพนกวิน” และสิรวิชญ์ เสรีธิวัฒน์ หรือ “จ่านิว” ในข้อหาหมิ่นประมาทด้วยการโฆษณา เพราะได้ปราศรัยที่บริเวณอนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิกล่าวหาว่า กกต. โกงการเลือกตั้ง

พินิจได้มอบวิดีโอเหตุการณ์, คำแถลงการณ์, คำถอดเทป, หนังสือประกาศรายชื่อคณะกรรมการเลือกตั้งและหนังสือจากประธานคณะกรรมการเลือกตั้งในขณะนั้นมอบอำนาจให้พินิจแจ้งความดำเนินคดี จากนั้นตนได้ทำบัญชีของกลางคดีอาญาขึ้นมา และส่งวิดีโอให้กองพิสูจน์หลักฐานกลางว่ามีการตัดต่อหรือไม่ ผลการตรวจพิสูจน์ปรากฏว่าไม่มีการตัดต่อและได้สอบคำให้การนายพินิจไว้

อัยการโจทก์ถามว่าได้สอบพยานความเห็นว่าการกระทำของผู้ต้องหาเป็นความผิดด้วยหรือไม่ พยานตอบว่าได้สอบ จาตุภัทร ภาสบุตร จากนั้นได้ออกหมายเรียกผู้ต้องหา 3 คน แจ้งข้อหาร่วมกันหมิ่นประมาทด้วยการโฆษณา ได้แจ้งสิทธิ์และสอบคำให้การผู้ต้องหา จากนั้นพยานได้ชี้ตัวจำเลยที่ 1 ในห้องพิจารณา

พยานตอบทนายจำเลยถามค้านว่า ตนได้ดูวิดีโอเหตุการณ์การปราศรัยในคดีแล้ว ทนายจำเลยถามว่ากิจกรรมในวันนั้นมีการชุมนุมและมีการปราศรัยใช่หรือไม่ พยานตอบว่าไม่เชิงเป็นการปราศรัย

ทนายจำเลยถามต่อว่าลักษณะเป็นการพูดโดยใช้ไมโครโฟนผ่านเครื่องขยายเสียง พูดข้อเรียกร้อง มีคนหลายคนผลัดกันพูดใช่หรือไม่ พยานตอบว่าในวิดีโอมีแค่ 3 คนที่พูด ทนายจำเลยถามว่าลักษณะเป็นต่างคนต่างพูดใช่หรือไม่ พยานตอบว่าใช่

ทนายจำเลยถามว่าตอนที่พริษฐ์กำลังพูดอยู่ไม่ได้ยืนใกล้กับจำเลยใช่หรือไม่ พยานตอบว่าจำไม่ได้ เป็นไปตามคลิปวิดีโอ ทนายจำเลยถามว่าได้แจ้งข้อหากับบุคคล 3 คนและมีความเห็นสั่งฟ้องกี่คน พยานตอบว่าเห็นควรสั่งฟ้องทุกคน

บันทึกการสืบพยานฝ่ายจำเลย

สิรวิชญ์ยืนยัน กิจกรรมจัดเพื่อเรียกร้องการเลือกตั้งที่เป็นธรรม โปร่งใสตรวจสอบได้ ตนไม่ได้ปราศรัยว่า กกต. โกงการเลือกตั้ง เพียงแต่อ่านแถลงการณ์มีใจความให้ กกต. ตรวจสอบผลการเลือกตั้ง

สิรวิชญ์ เสรีธิวัฒน์ ขึ้นเบิกความว่า ตนจบการศึกษาปริญญาตรีจากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ คณะรัฐศาสตร์ ได้ไปเข้าร่วมกิจกรรมตามคำฟ้องซึ่งเป็นการจัดกิจกรรมชุมนุมกลุ่มแนวร่วมประชาชนเพื่อการเลือกตั้งที่เป็นธรรม โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเรียกร้องให้มีการตรวจสอบการเลือกตั้งเมื่อวันที่ 24 มี.ค. 2562 เหตุที่จัดกิจกรรมดังกล่าวเนื่องจากพบการวิพากษ์วิจารณ์เกี่ยวกับเรื่องบัตรเลือกตั้งจากประชาชนและสื่อมวลชน

ตนมีหน้าที่อ่านแถลงการณ์และจัดตั้งโต๊ะล่ารายชื่อเพื่อยื่นต่อคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) ให้ตรวจสอบการทำงานของคณะกรรมการเลือกตั้ง (กกต.) ยอมรับว่าเป็นผู้อ่านแถลงการณ์และเป็นผู้เดียวกันกับในคลิปวิดีโอ

ทนายจำเลยถามว่าเกี่ยวกับที่พูดในประเด็นมีการเอื้อประโยชน์ให้กลุ่มคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) และพรรคการเมืองที่สนับสนุน คสช. พยานตอบว่า ยืนยันว่าตนไม่ได้พูดว่า กกต. โกง ตนมีแหล่งข้อมูลจากสำนักข่าวและจากโครงการอินเทอร์เน็ตเพื่อกฎหมายประชาชน (iLaw) ซึ่งเผยแพร่ทั่วไปทางอินเทอร์เน็ตและตามสื่อออนไลน์เป็นข้อมูลอ้างอิง

ทนายจำเลยถามว่าในประเด็นเรื่องตัวเลขผลการเลือกตั้งหลังการนับคะแนนมีตัวเลขเพิ่ม-ลดลงจากจำนวนผู้มาใช้สิทธิ์ มีแหล่งข้อมูลตามสำนักข่าวที่เผยแพร่ในสาธารณะใช่หรือไม่ พยานตอบว่าใช่

ทนายจำเลยถามว่าประเด็นที่มีการพูดว่าเป็นการทำงานที่มักง่าย ด้อยประสิทธิภาพ มีแหล่งข้อมูลจากโครงการอินเทอร์เน็ตเพื่อกฎหมายประชาชนยืนยันใช่หรือไม่ พยานตอบว่าใช่

พยานยืนยันว่าแถลงการณ์ที่พยานอ่านมีข้อเรียกร้องให้มีการตรวจสอบคะแนนผลการเลือกตั้งทั้งหมดและให้มีการแสดงผลคะแนนดิบก่อนการคำนวณ แสดงจำนวนคะแนนรายเขต

ทนายจำเลยถามว่าพยานมีส่วนเกี่ยวข้องกับส่วนที่พริษฐ์ปราศรัยหรือไม่ พยานตอบว่า ขณะที่พริษฐ์ปราศรัยนั้น ตนยังมาไม่ถึงสถานที่เกิดเหตุ เมื่อมาถึงแล้วยังไม่มีการปราศรัย มีแต่การทักทายและจัดระเบียบประชาชน

อัยการโจทก์ถามค้านว่าข้อความในแถลงการณ์เป็นการฟังข้อมูลจากสื่อมวลชนไม่ได้มีการตรวจสอบใช่หรือไม่ พยานตอบว่าใช่ อัยการโจทก์ถามต่อว่าในคำแถลงการณ์ไม่ได้อ้างว่าได้รับข้อมูลมาจากสื่อหรือเว็บไหนใช่หรือไม่ พยานตอบว่าไม่ขอตอบ

อัยการโจทก์ถามว่าจำเลยอีกสองคนมีการติดต่อนัดกันมา แต่มาคนละเวลาใช่หรือไม่ พยานตอบว่า การชุมนุมเป็นการนัดหมายออนไลน์

ทนายจำเลยถามติงว่าหลังจัดกิจกรรมมีสื่อนำเสนอการจัดการเลือกตั้งของ กกต. และมีการตั้งคำถามเกี่ยวกับการทำงานของ กกต. อย่างกว้างขวาง ใช่หรือไม่ พยานตอบว่าใช่