จับตา ฟังคำพิพากษาฎีกา คดีกระทรวงดิจิทัลฯ ขอสั่งระงับเผยแพร่ ‘เพลงปฏิรูป’ ของวง R.A.D. หลังชั้นอุทธรณ์ให้ระงับ

ในวันที่ 25 พ.ย. 2568 เวลา 9.00 น. ศาลอาญานัดฟังคำพิพากษาของศาลฎีกา ในคดีที่กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ยื่นคำร้องขอให้ระงับการเผยแพร่คลิปเพลง “ปฏิรูป” ของวง Rap Against Dictatorship (R.A.D.) บนเว็บไซต์ยูทูป หลังในศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์มีคำสั่งให้ระงับการเผยแพร่เพลง แต่ทางวงได้ยื่นฎีกาต่อมา

คดีนี้สืบเนื่องจากเมื่อวันที่ 13 พ.ย. 2563 ศิลปินวง Rap Against Dictatorship (R.A.D.) ได้เผยแพร่เพลง “ปฏิรูป” ลงบนเว็บไซต์ยูทูป (YouTube) ซึ่งมีเนื้อหากล่าวถึงปัญหาทางการเมือง วิจารณ์การบริหารของรัฐบาล พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา และสนับสนุนการปฏิรูปเพื่อสร้างความเป็นธรรม โดยมียอดผู้ชมกว่า 9 ล้านครั้ง ต่อมาในช่วงต้นปี 2564 พบว่าคลิปวิดีโอเพลงดังกล่าวถูกปิดกั้นการเข้าถึง โดยมีข้อความระบุว่า “วิดีโอนี้ไม่สามารถเข้าถึงได้จากโดเมนในประเทศเนื่องจากมีการร้องเรียนทางกฎหมายจากรัฐบาล”

การปิดกั้นดังกล่าว เหตุจากเมื่อวันที่ 25 พ.ย. 2563 กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมได้ยื่นคำร้องต่อศาลอาญา ขอให้ระงับการเผยแพร่ข้อมูลคอมพิวเตอร์ที่มีเนื้อหาไม่เหมาะสม มีเนื้อหาเข้าข่ายเกี่ยวกับความมั่นคงแห่งราชอาณาจักร โดยมีการระบุ URLs ของเพลง “ปฏิรูป” เป็นหนึ่งในสองเนื้อหาที่ขอให้ศาลปิดกั้น จากนั้นในวันเดียวกัน ศาลได้มีคำสั่งให้ผู้ให้บริการระงับการแพร่หลายซึ่งข้อมูลดังกล่าวทั้ง 2 URLs โดยเป็นการไต่สวนฝ่ายผู้ร้องเพียงฝ่ายเดียว

ต่อมาเมื่อวันที่ 23 ก.ย. 2564 ศิลปินวง R.A.D.ได้ยื่นคำร้องคัดค้านคำสั่งดังกล่าว โดยเห็นว่าการไต่สวนเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาฝ่ายเดียว ฝ่ายผู้คัดค้าน ซึ่งเป็นศิลปินเจ้าของผลงาน ไม่มีโอกาสได้โต้แย้ง ทั้งคำสั่งศาลยังเป็นการจำกัดเสรีภาพของบุคคล โดยคำร้องของฝ่ายผู้ร้อง ก็ไม่ได้แสดงให้เห็นว่าข้อความใดที่เข้าข่ายไม่เหมาะสมดังกล่าว จึงขอให้ศาลเพิกถอนคำสั่งดังกล่าว

ในวันเดียวกัน ศาลอาญาได้มีคำสั่งเพิกถอนคำสั่งระงับการเผยแพร่ดังกล่าว โดยเห็นว่าการไต่สวนผู้ร้องฝ่ายเดียวเป็นกระบวนการพิจารณาที่ไม่ชอบ จึงให้โอกาสผู้คัดค้านได้ยื่นคำคัดค้าน และเข้ามาต่อสู้คดี

หลังจากที่ศาลอาญานัดไต่สวนพยานผู้ร้อง และพยานผู้คัดค้านเสร็จสิ้นไปเมื่อวันที่ 11 พ.ค. 2565 ศาลนัดฟังคำพิพากษาในวันที่ 7 ก.ค. 2565 โดยมีคำสั่งให้ระงับการเผยแพร่คลิปเพลง “ปฏิรูป” ตาม พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ฯ มาตรา 14 (3) ประกอบมาตรา 20

โดยสรุปเห็นว่า เนื้อเพลงเข้าใจได้ว่าเกี่ยวกับความมั่นคง บางตอนมีถ้อยคำเปรียบเปรยถึงพระมหากษัตริย์และนายกรัฐมนตรี ซึ่งไม่สมควรเผยแพร่ ทั้งยังเป็นตัวอย่างที่ไม่ดีต่อเยาวชนและบุคคลทั่วไป การแสดงความคิดเห็นใต้คลิปเพลง ยังมีข้อความเกี่ยวกับพระมหากษัตริย์ ที่กระทบกระเทือนต่อความรู้สึกของประชาชนส่วนใหญ่ ส่งผลกระทบต่อความมั่นคงแห่งราชอาณาจักร ตามที่ผู้ยื่นคำร้องนำสืบ

ต่อมาฝ่ายผู้คัดค้านได้ยื่นอุทธรณ์ต่อมา ก่อนเมื่อวันที่ 17 ต.ค. 2566 ศาลอุทธรณ์ได้มีคำพิพากษายืนตามศาลชั้นต้น โดยสรุปเห็นว่าเนื้อร้องเพลงแม้ไม่ได้เจาะจงถึงพระมหากษัตริย์ก็ตาม แต่แสดงให้เห็นเจตนาในการปลุกปั่นให้คนที่มีความคิดเกลียดชังประเทศชาติออกมาแสดงความเห็นโดยไม่เคารพกฎหมายบ้านเมือง ภาพและเนื้อหากระทบกระเทือนต่อความรู้สึกประชาชนจำนวนมากของประเทศที่เคารพเทิดทูนสถาบันกษัตริย์ จนอาจนำไปสู่ความไม่พอใจ ความแตกแยก การใช้ความรุนแรงที่กระทบกระเทือนต่อประเทศได้ ที่ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ระงับการเผยแพร่นั้น ศาลอุทธรณ์เห็นชอบด้วย

หลังจากนั้น ทาง “ฮอกกี้” เดชาธร บำรุงเมือง ตัวแทนของศิลปินวง R.A.D. ได้ยื่นฎีกาคำพิพากษาต่อมา ก่อนศาลฎีกาจะนัดฟังคำพิพากษาในวันที่ 25 พ.ย. 2568 นี้