ประมวลรางวัล ไทย-นานาชาติ ยกย่อง “อานนท์ นำภา” ทนายความสิทธิมนุษยชน-นักเคลื่อนไหว ขณะที่เขายังถูกคุมขังด้วยโทษกว่า 22 ปี

เมื่อวันที่ 22 พ.ค. 2568 อานนท์ นำภา ทนายความสิทธิมนุษยชนและนักเคลื่อนไหวทางการเมือง ได้รับรางวัล Front Line Defenders Award for Human Rights Defenders at Risk จากองค์กร Front Line Defenders เพื่อแสดงความนับถือต่อผลงานของนักปกป้องสิทธิมนุษยชน (HRDs) ในฐานะทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชนที่มีบทบาทส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชน แม้ต้องเผชิญหน้ากับความเสี่ยงอันตรายในชีวิตส่วนตัว

รางวัลนี้ นับว่าเป็นรางวัลที่ 5 ที่อานนท์ได้รับการยกย่อง โดยแบ่งเป็น 3 รางวัลจากนานาชาติ และ 2 รางวัลจากในประเทศไทย ในโอกาสนี้จึงขอชวนทบทวนรางวัลที่อานนท์เคยได้รับมาทั้งหมด

“รางวัลจารุพงษ์ ทองสินธุ์ เพื่อประชาธิปไตย” โดยสภานักศึกษามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (2563)

6 ต.ค. 2563 สภานักศึกษามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ มอบรางวัลจารุพงษ์ ทองสินธุ์ ในงานครบรอบ 44 ปี เหตุการณ์ 6 ต.ค. 2519 ให้แก่ อานนท์ นำภา และภาณุพงษ์ จาดนอก ที่ถือเป็นผู้กล้าหาญในการต่อสู้เพื่อประชาธิปไตย

สำหรับรางวัลจารุพงษ์ ทองสินธุ์ เพื่อประชาธิปไตย เป็นรางวัลโดยสภานักศึกษามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ที่มอบให้แก่นักกิจกรรมที่เคลื่อนไหวเรียกร้องและปกป้องประชาธิปไตย เช่นเดียวกับจารุพงษ์ ทองสินธุ์ อดีตนักศึกษาธรรมศาสตร์ ที่เป็นหนึ่งในผู้เสียชีวิตจากเหตุการณ์ 6 ต.ค. 2519

“รางวัลสิทธิมนุษยชนกวางจู” โดยมูลนิธิ 18 พฤษภารำลึก (2564)

14 ม.ค. 2564 มูลนิธิ 18 พฤษภารำลึก (May 18 Memorial Foundation หรือ 518기념재단) มอบรางวัลสิทธิมนุษยชนกวางจู (Gwang Ju Prize for Human Rights) ประจำปี 2021 (พ.ศ.2564) ให้แก่ อานนท์ นำภา ในฐานะที่เป็นผู้ต่อสู้กับรัฐบาลเผด็จการที่ใช้ความรุนแรงต่อผู้ชุมนุม จากสถานการณ์การเมืองในไทยที่ผ่านมา โดยอานนท์ได้อุทิศตนในด้านการต่อสู้เพื่อเป็นทนายความในคดีมาตรา 112 จนทำให้ถูกละเมิดสิทธิและเสรีภาพจากภาครัฐ

สำหรับรางวัลสิทธิมนุษยชนกวางจู เป็นรางวัลที่มูลนิธิ 18 พฤษภารำลึก องค์กรด้านสิทธิมนุษยชนเกาหลีใต้ มอบให้กับนักต่อสู้เรียกร้องประชาธิปไตยทั่วโลก เพื่อรำลึกถึงเหตุการณ์ลุกฮือทางการเมืองของชาวเกาหลีใต้ที่ออกมาต่อต้านการปกครองของเผด็จการทหารเมื่อเดือนพฤษภาคม 2523

แต่อย่างไรก็ตาม ในงานรับรางวัลดังกล่าว อานนท์ยังถูกคุมขังอยู่ในเรือนจำเนื่องจากไม่ได้ประกันตัวในคดีทางการเมือง จึงไม่สามารถเดินทางไปรับรางวัลได้ด้วยตนเองได้ แต่เขาได้เดินทางไปรับรางวัลและร่วมงานในเดือนพฤษภาคม 2566 หลังได้ประกันตัว และศาลอนุญาตให้เดินทางออกนอกประเทศได้

“1 ใน 100 บุคคลทรงอิทธิพลต่อการเปลี่ยนแปลงอนาคต” โดยนิตยสาร TIME สหรัฐอเมริกา (2564)

17 ก.พ. 2564 นิตยสาร TIME (นิตยสารข่าวรายสัปดาห์ของสหรัฐอเมริกา) จัดอันดับ อานนท์ นำภา ให้เป็น 1 ใน 100 รายชื่อผู้ทรงอิทธิพลโลกประจำปี 2021 (พ.ศ. 2564) ในสาขา ‘ผู้นำ’ (Leader) ภายใต้ TIME100 NEXT ซึ่งเป็นการจัดอันดับบุคคลทรงอิทธิพลต่ออนาคตในสาขาต่าง ๆ

ตอนหนึ่ง นิตยสาร TIME ได้ระบุถึงบทบาทของอานนท์ในการส่งมอบพลังการสู้ให้กับคนรุ่นใหม่ด้วยข้อเรียกร้องปฏิรูปสถาบันกษัตริย์และแก้ไขรัฐธรรมนูญที่เขียนโดยทหาร ผลคือเขาถูกจับกุมและถูกตั้งข้อกล่าวหา ท่ามกลางเยาวชนไทยที่ออกมาเคลื่อนไหวประท้วงมากขึ้น ซึ่งถือว่ามากที่สุดนับตั้งแต่เหตุการณ์รัฐประหารปี 2557

“รางวัล Person of The Year” สาขา Social Movement โดย Thailand Zocial Awards (2564)

8 เม.ย. 2564 Thailand Zocial Awards มอบรางวัล Person of The Year (บุคคลแห่งปี) สาขา Social Movement หรือ ‘ขับเคลื่อนสังคม’ ประจำปี 2564 ให้กับอานนท์ นำภา

สำหรับ Thailand Zocial Awards จัดขึ้นโดยบริษัท ไวซ์ไซท์ (ประเทศไทย) จำกัด ผู้ให้บริการด้านการวิเคราะห์ข้อมูลโซเชียล เพื่อให้ความสำคัญกับวงการโซเชียล ที่เป็นส่วนหนึ่งในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจภาพรวมของประเทศ อีกทั้งยังร่วมส่งเสริมการใช้โซเชียลมีเดียอย่างสร้างสรรค์ และยกระดับวงการโซเชียล ด้วยการมอบรางวัลเชิดชูผู้ใช้โซเชียลมีเดียยอดเยี่ยมในสาขาต่าง ๆ

“รางวัล Front Line Defenders Award for Human Rights Defenders at Risk” โดย Frontline Defenders (2568)

22 พ.ค. 2568 Frontline Defenders มอบรางวัล Front line defenders Award for Human Rights Defenders at Risk ประจำปี 2025 (พ.ศ.2568) ในภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก ให้แก่อานนท์ นำภา ในฐานะทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชนที่มีบทบาทส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชน แม้ต้องเผชิญหน้ากับความเสี่ยงอันตรายในชีวิตส่วนตัว

สำหรับรางวัล Front Line Defenders Award เกิดขึ้นเพื่อเพื่อแสดงความนับถือต่อผลงานของนักปกป้องสิทธิมนุษยชน (HRDs) ที่มีบทบาทในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชน แม้ต้องเผชิญความเสี่ยงในชีวิตส่วนตัว โดยรางวัลนี้มีเป้าหมายเพื่อสร้างความสนใจในระดับชาติและนานาชาติต่องานของนักปกป้องสิทธิมนุษยชน ซึ่งเผชิญกับความเสี่ยงภัยจากการคุกคามในรูปแบบต่าง ๆ เนื่องมาจากการทำงานหรือเคลื่อนไหวของตน และยังเปิดโอกาสให้นักปกป้องสิทธิมนุษยชน ได้สื่อสารประเด็นสิทธิมนุษยชนที่กำลังดำเนินการอยู่

ในการรับรางวัลครั้งนี้ เป็นอีกครั้งที่อานนท์ไม่สามารถเดินทางมารับรางวัลด้วยตัวเองได้ เนื่องจากถูกคุมขังอยู่ที่เรือนจำพิเศษกรุงเทพฯ มาตั้งแต่วันที่ 26 ก.ย. 2566 จนถึงวันนี้ (23 พ.ค. 2568) เป็นระยะเวลาถึง 606 วันแล้ว

หากนับตั้งแต่ที่อานนท์ออกมาเคลื่อนไหวทางการเมืองร่วมกับกลุ่มพลเมืองโต้กลับช่วงยุค คสช. มาจนถึงปัจจุบัน เขาถูกดำเนินคดีจากสถานการณ์ชุมนุมและแสดงความคิดเห็นทางการเมืองทั้งสิ้น 38 คดี (สิ้นสุดไปแล้ว 11 คดี) ในจำนวนนี้เป็นคดีมาตรา 112 จำนวน 14 คดี

ปัจจุบัน อานนท์ถูกพิพากษาในศาลชั้นต้นในคดีมาตรา 112 ไปแล้วจำนวน 7 คดี และหากรวมโทษในคดีต่างๆ ที่ยังไม่สิ้นสุดเป็นจำคุก 20 ปี 25 เดือน 20 วัน (หรือประมาณ 22 ปีเศษ) แต่ทุกคดียังอยู่ระหว่างอุทธรณ์

ตลอดเวลาที่อานนท์ถูกคุมขัง ตัวเขาและทนายความพยายามยื่นประกันตัวเพื่อให้อานนท์ออกมาต่อสู้คดีอยู่ตลอด ถ้าหากนับจนถึงปัจจุบันจำนวนการยื่นคำร้องขอประกันตัวต่อศาลทุกคดีรวมกันถึง 58 ครั้งแล้ว แต่ศาลก็ยังคงมีคำสั่งไม่อนุญาตให้ประกันตัวเสมอมา

ดูข้อมูลของอานนท์บนเว็บไซต์ที่ให้รางวัลต่าง ๆ

Arnon Nampa – 2021 TIME100 Next

Thailand Zocial Awards 2021

Gwangju Prize for Human Rights

Five courageous human rights defenders receive Front Line Defenders Award