จับตา 30 มิ.ย. วุฒิสภาพิจารณาร่าง “พ.ร.บ.สร้างเสริมสังคมสันติสุข” วาระ 2-3

ในวันที่ 30 มิ.ย. 2569 นี้ วุฒิสภามีวาระการประชุมด่วนเรื่อง ร่างพระราชบัญญัติสร้างเสริมสังคมสันติสุข พ.ศ. …. ในวาระที่ 2 และ 3 หรือร่างกฎหมายนิรโทษกรรมคดีทางการเมือง ที่ไม่รวมคดีมาตรา 112 หลังจากกฎหมายฉบับนี้เป็นหนึ่งในร่างพระราชบัญญัติที่คณะรัฐมนตรีมีมติร้องขอต่อรัฐสภาให้พิจารณาต่อจากขั้นตอนที่ค้างอยู่ในสภาสมัยที่แล้ว

ก่อนหน้านี้ในสภาผู้แทนราษฎรสมัยที่แล้ว ร่าง พ.ร.บ.สร้างเสริมสังคมสันติสุข พ.ศ. …. อยู่ระหว่างพิจารณาในชั้นกรรมาธิการวิสามัญของวุฒิสภา โดยมีการประชุมพิจารณาไปแล้วในช่วงเดือนตุลาคม-ธันวาคม 2568 แต่ยังไม่แล้วเสร็จ มีการยุบสภาผู้แทนราษฎรเสียก่อน กระบวนการพิจารณากฎหมายจึงหยุดชะงักลง กระทั่งคณะรัฐมนตรีมีมติร้องขอต่อสภาให้พิจารณาต่อ ตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 147 และรัฐสภาได้มีมติเห็นชอบ ทำให้กรรมาธิการกลับมาพิจารณาต่อในช่วงเดือนพฤษภาคม-มิถุนายน 2569 ที่ผ่านมา ก่อนมีการส่งร่างกฎหมายกลับมาให้วุฒิสภาพิจารณาในวาระที่ 2 และ 3 แล้ว

สำหรับร่าง พ.ร.บ.สร้างเสริมสังคมสันติสุข เป็นร่างกฎหมายนิรโทษกรรมในคดีชุมนุมและแสดงออกทางการเมือง ที่ผ่านการพิจารณาจากสภาผู้แทนราษฎรสมัยที่แล้ว โดยครอบคลุมระยะเวลาตั้งแต่วันที่ 1 ม.ค. 2548 จนถึงวันที่ 16 ก.ค. 2568 และไม่ให้รวมคดีตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 112, ความผิดฐานทุจริตหรือประพฤติมิชอบ และความผิดที่ทำให้ผู้อื่นถึงแก่ความตาย หรือเป็นเหตุให้ผู้อื่นได้รับอันตราสาหัส ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 297 หรือเป็นการกระทำความผิดต่อส่วนตัว หรือที่เป็นการกระทำที่ต้องรับผิดต่อบุคคลใดที่มิใช่หน่วยงานของรัฐเป็นการเฉพาะรายหรือเฉพาะกลุ่ม

ดาวน์โหลดรายงานของคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาร่าง พ.ร.บ.

เรื่องด่วน+ร่าง+พรบ.+เสริมสร้างสังคมสันติสุข+พ.ศ..ดาวน์โหลด

สำหรับร่างที่ผ่านการพิจารณาในชั้นกรรมาธิการวิสามัญของวุฒิสภา พบว่าไม่มีการเปลี่ยนแปลงในสาระสำคัญนัก โดยมีการแก้ไขเล็กน้อย เช่น การเพิ่มให้คณะกรรมการสร้างเสริมสังคมสันติสุขที่จะจัดตั้งขึ้นตามกฎหมายนี้ มีอำนาจเรียก “สิ่งของ” ด้วย นอกจากที่บัญญัติอำนาจเรียกเอกสารหรือบุคคลมาให้ข้อมูล หรือการบัญญัติให้ “การปฏิบัติหน้าที่ของคณะกรรมการสร้างเสริมสังคมสันติสุขซึ่งได้กระทำโดยสุจริต ย่อมได้รับความคุ้มครอง” ไว้ในมาตรา 6 วรรคท้าย นอกจากนั้นเป็นการแก้ไขเชิงถ้อยคำเล็กน้อยในบางมาตรา

ในส่วนบัญชีข้อหาต่าง ๆ แนบท้ายพระราชบัญญัติ ซึ่งในร่างที่ผ่านจากสภาผู้แทนราษฎรมีจำนวน 29 ข้อนั้น ทางกรรมาธิการได้มีการจัดเรียงลำดับใหม่ให้เรียงตามลำดับอักษร โดยมีจำนวนข้อเท่าเดิม และพบว่ามีการตัดข้อหาตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 329 ออก เนื่องจากเห็นว่าเป็นบทบัญญัติที่ยกเว้นความผิดให้ความผิดฐานหมิ่นประมาท มิได้เป็นบทบัญญัติซึ่งกำหนดความผิดไว้ จึงไม่มีความจำเป็นต้องบัญญัติไว้

และมีการเพิ่มฐานความผิดตาม พ.ร.บ.ว่าด้วยความผิดบางประการต่อการเดินอากาศ พ.ศ. 2521 จากฉบับเดิมที่มีการบัญญัติเฉพาะ ความผิดตาม พ.ร.บ.ว่าด้วยความผิดบางประการต่อการเดินอากาศ พ.ศ. 2558 โดยจากบันทึกการประชุมกรรมาธิการพบว่าเหตุที่มีการเพิ่มเติมเรื่องนี้ เนื่องจากมีทนายความของกลุ่มพันธมิตรประชาชนเพื่อประชาธิปไตย ที่ได้รับเชิญเข้าให้ข้อมูล ให้ข้อสังเกตว่ายังขาดฐานความผิดนี้ไป ซึ่งเกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ชุมนุมที่ท่าอากาศยาน

ขณะเดียวกัน ยังมีกรรมาธิการที่ขอสงวนความเห็นต่อร่างพระราชบัญญัติจำนวน 7 คน และมีสมาชิกวุฒิสภาที่เสนอคำแปรญัตติจำนวน 4 คนด้วย โดยประเด็นที่น่าสนใจ ได้แก่

รัชนีกร ทองทิพย์ ได้ขอสงวนคำแปรญัตติแก้ไขให้กฎหมายครอบคลุมระยะเวลาถึงวันที่ 20 มีนาคม 2566
กัลยา ใหญ่ประสาน, เทวฤทธิ์ มณีฉาย, พรชัย วิทยเลิศพันธุ์ และสุนทร พฤกษพิพัฒน์ ได้สงวนความเห็น รวมทั้งอังคณา นีละไพจิตร ที่ได้ขอสงวนคำแปรญัตติในเรื่องนี้เช่นกัน ในการแก้ไขมาตรา 3 ของกฎหมายฉบับนี้ ซึ่งกำหนดมิให้มีผลนิรโทษกรรมแก่การกระทำความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112 โดยให้เพิ่มเติมข้อความว่า “เฉพาะกรณีผู้กระทำความผิดมีอายุเกินสิบแปดปีในขณะกระทำความผิด”
เปรมศักดิ์ เพียยุระ ได้ขอแปรญัตติ เพิ่มเติมวรรคสามของมาตรา 6 ให้มีข้อความ “การนิรโทษกรรมและล้างมลทินตามพระราชบัญญัตินี้ ให้รวมถึงผู้กระทำความผิด หรือผู้ถูกกล่าวหาว่ากระทำความผิดที่เกิดจากการแสดงตนเป็นฝักฝ่ายทางการเมืองและถูกดำเนินคดีโดยไม่เป็นธรรมในลักษณะกล่าวหาฟ้องร้องหลังเกิดเหตุแล้วเกินสิบปี หรือมีการไต่สวนคดีเกินสองปี หรือฟ้องคดีเกินสามปี นับแต่วันที่มีการกล่าวหา หรือพนักงานอัยการมีคำสั่งไม่ฟ้อง หรือไม่เป็นโจทก์ฟ้องคดีด้วย”
ปริญญา วงษ์เชิดขวัญ ได้ขอสงวนคำแปรญัตติที่ให้เพิ่มเติมในเรื่องที่ให้คณะกรรมการสร้างเสริมสังคมสันติสุขมีหน้าที่ติดตามผู้ที่ได้รับนิรโทษกรรม หากพบการกระทำซ้ำในลักษณะเดียวกับการกระทำที่ได้รับนิรโทษกรรม ภายในสิบปี ให้ถือว่าการนิรโทษกรรมผู้นั้นสิ้นผล และให้คืนสิทธิการดำเนินคดีต่อ

ขณะเดียวกัน ยังมีการขอแปรญัตติไว้ในส่วนองค์ประกอบของคณะกรรมการสร้างเสริมสังคมสันติสุข, ระยะเวลาที่คณะกรรมการต้องดำเนินการให้เสร็จสิ้น หรือความผิดแนบท้ายบางส่วน ทำให้ต้องติดตามการประชุมวุฒิสภาในวาระที่ 2 และ 3 ต่อไป

ย้อนอ่านปัญหาการนิรโทษกรรที่ไม่รวมคดีมาตรา 112

การ “นิรโทษกรรมแบบเลือกปฏิบัติ” จะส่งผลอย่างไรต่อสังคม?

ทำไม ม.112 ถึงเป็น “คดีทางการเมือง”: การนิรโทษกรรมที่ไม่นับรวม ยิ่งสะท้อนความเป็นการเมือง