“ถึงเธอ-เราเติบโตได้จากความเจ็บปวด”: บทความและบทกวีจาก ‘เก็ท โสภณ’ ช่วงโค้งสุดท้ายก่อนเลือกตั้ง-ลงประชามติ

ช่วงโค้งสุดท้าย ก่อนการเลือกตั้งและลงประชามติเห็นชอบต่อการร่างรัฐธรรมนูญใหม่ ในวันที่ 8 ก.พ. 2569 นี้ “เก็ท” โสภณ สุรฤทธิ์ธำรง ผู้ต้องขังในคดีมาตรา 112 ยังคงพยายามเขียนบทความสองชิ้นที่ทบทวนความคิดของตัวเองและสถานการณ์ทางการเมืองเพื่อสื่อสารออกมายังโลกภายนอก

บทความแรก มีเนื้อหาเกี่ยวกับการทบทวนการเติบโตของตัวเองที่เกิดขึ้นระหว่างการเผชิญกับอำนาจควบคุมในเรือนจำตลอดกว่าสองปีที่ผ่านมา พร้อมเปรียบเปรยความพยายามเป็นดั่ง “ดอกแดนดิไลออน” ที่เติบโตได้ในทุกสถานที่

ขณะที่อีกบทความหนึ่ง ให้ความเห็นต่อสถานการณ์ช่วงโค้งสุดท้ายก่อนการเลือกตั้ง ที่เก็ทยังกังวลเรื่องอำนาจนอกเหนือการเลือกตั้ง ที่คอยทำลายพรรคที่ชนะการเลือกตั้ง หรือทำให้ไม่สามารถจัดตั้งรัฐบาลได้ รวมทั้งเขายังยืนยันเรื่องการต้องร่วมกันเห็นชอบให้ร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ เพราะรัฐธรรมนูญปี 2560 นั้นเกิดขึ้นจากเผด็จการ คสช. ไม่มีความชอบธรรมทางประชาธิปไตย

ครั้งนี้ เก็ทยังทดลองเขียนบทกวีชื่อ “ถึงเธอ” ออกมาสื่อสารในอีกรูปแบบหนึ่งด้วย “เป็นไงบ้างอยากถามยังไหวไหม อยากบอกไว้ในวันที่มันหนักหนา ทางยาวไกลอาจทำให้ใจอ่อนล้า แต่ใช่ว่าเธอมาเดินโดยเดียวดาย”

———————————-

เราเติบโตได้จากความเจ็บปวด

ในครั้งแรกที่ผมเข้าคุกเมื่อ ปี 65 ผมมองลูกกรงแล้วถามตัวเองว่า “เค้าเอาผมมาขังทำไม” ถึงวันนี้ที่ผมเข้าคุกรอบที่สาม และอยู่มาแล้ว 2 ปี 5 เดือน ผมก็ยังมองลูกกรุงแล้วมีคำถามเดิมขึ้นมา

ที่ต่างกันก็คือตอนนี้ผมมีคำตอบแล้ว ธรรมชาติของทัณฑสถาน คือการทำให้ผู้ที่ก่ออาชญากรรมสำนึกผิดและกลับไปใช้ชีวิตเป็นพลเมืองในสังคมได้ แต่สำหรับนักโทษทางการเมืองแล้ว การทำให้เราเป็นผู้ต้องราชทัณฑ์ ผู้มีอำนาจมีวัตถุประสงค์สองประการ

ประการที่หนึ่ง คือ ทำลายเราจากภายใน ควบคุมการใช้ชีวิตไปจนถึงระดับพฤติกรรม ด้วยมาตรการของเรือนจำ และอีกด้านนึงก็คือ ทำให้การเคลื่อนไหวภายนอกยุติลง เพื่อความสถาพรในการครองอำนาจนำ แต่คำถามคือมันได้ผลหรือเปล่า?

ผมขอพูดถึงปัจจัยอย่างหลังก่อน คือ ความพยายามยุติการเคลื่อนไหวภายนอกเรือนจำ หากมองในระดับปัจเจก การสร้างตัวประกันทางการเมือง เป็นภาพของการเชือดไก่ให้ลิงดู การกระทำเช่นนี้ได้ผลในบางส่วน ผู้คนที่ถูกดำเนินคดีส่วนหนึ่งจำใจยอมรับสภาพ เพื่อให้ได้รับโทษต่ำที่สุด ส่วนคนที่สู้คดีนั้นก็ต้องสู้อย่างยืดเยื้อ เพราะกระบวนการยุติธรรมไทยที่กินเวลา

แต่เมื่อมองภาพรวมของสังคมก็จะพบว่า ยิ่งมีการใช้อำนาจเถื่อนกดขี่มากเท่าไหร่ ผู้คนก็ยิ่งเอือมระอา ประชาชนต่างแสวงหาการหลุดพ้นจากการเมืองแบบนี้ที่เป็นอยู่ เรื่องนี้สังเกตได้จากความกระตือรือร้นของผู้คนในการเรียกร้องการรัฐธรรมนูญใหม่ การนำเสนออภิปรายและตอบรับนโยบายสังคม หลายคนไม่อยากจมปลักอยู่กับสังคมแบบเก่าอีกต่อไปแล้ว

สำหรับวัตถุประสงค์ที่เขาต้องการทำลายเราจากภายในนั้น ผมก็ต้องพูดให้เข้าใจก่อนว่า คุกไม่ได้ทำให้เราตาย แต่มันคอยบั่นทอนเรา พูดแล้วก็นึกถึงหนัง Interstellar แต่ละวันของคนข้างนอกผ่านไปอย่างรวดเร็วจนแทบทำกันไม่ทัน หากแต่ละวันของคนข้างในนั้นผ่านไปอย่างเชื่องช้า

ภาครัฐภายใต้อำนาจอภิสิทธิ์ชนคงคิดว่าจะทำร้ายเราได้ด้วยกระบวนการบั่นทอนภายในคุก แต่ในความเป็นจริง พออยู่คุกไปเรื่อย ๆ ผมกลับมองเห็นโอกาส เพราะเวลาแต่ละวันในนี้เดินอย่างเชื่องช้า ทำให้เราได้สำรวจทบทวนตัวเอง ถอดบทเรียนการเคลื่อนไหวจากหลายมุม จนนำไปสู่การบูรณาการการทำงานทางความคิดและสังคม ผู้มีอำนาจเค้าคิดว่าการขังเรานั้นจะเป็นการทำลายเรา แต่ผลกลับก่อเกิดการหล่อหลอมให้เราแข็งแกร่งขึ้น ผมและเพื่อน ๆ ได้เรียนรู้และเข้าใจและเติบโตผ่านการมองสภาพการใช้อำนาจของรัฐ

ไฮยีนเคยบอกผมว่า ขอให้ผมเป็นดังดอกแดนดิไลออน (Dandelion) ที่เติบโตได้ในทุกสถานที่ ถึงวันนี้ผมคิดว่าผมก็ยังเป็นเช่นนั้นอยู่

สองปีเกือบครึ่งมานี้คงมีบ้างบางช่วง สารที่ผมส่งออกไปนั้นประเด็นมันซ้ำเดิม ก็พยายามขยายเนื้อหาที่พูดให้กว้างขึ้น ทำให้มีความเป็นรูปธรรมจับต้องได้มากขึ้น อย่างไรก็ตามถึงที่สุดแล้ว แก่นแกนของสารทั้งหมดที่ผมส่งไป มันก็คือหลักการสามัญของความเป็นประชาธิปไตยและความเสมอภาคเท่านั้นแหละครับ

“เก็ท” โสภณ สุรฤทธิ์ธำรง

22 มกราคม 2569

———————————-

โค้งสุดท้ายของการหาเสียง

โดยทั่วไป คนที่ไปเลือกตั้งเค้าก็หวังการเปลี่ยนแปลง คนที่เลิกไปเลือกตั้งก็อาจเพราะความสิ้นหวัง เพราะเขาเห็นว่าเค้าคูหากี่ครั้งปัญหาสังคมก็ยังอยู่ นับวันการสืบทอดอำนาจยิ่งยั่งรากลึก ใครจะรู้ว่าพรรคที่ชนะการเลือกตั้ง จะสามารถตั้งรัฐบาลได้หรือไม่ พรรคที่เลือกมาจะถูกยุบอีกหรือเปล่า เราได้เห็นเหตุการณ์นั้นมาแล้วทั้งในกรณีการยุบพรรคอนาคตใหม่เมื่อปี 63 และกรณีพรรคก้าวไกลเมื่อปี 67

ความเจ็บปวดของประชาชน ไม่ได้เกิดเพียงเพราะการที่ความฝันไปไม่ถึงฝั่ง แต่คือการถูกทำลายความหวังครั้งแล้วครั้งเล่า จนหลายคน burn out เลิกสนใจการเมือง เมื่อมองในเชิงโครงสร้างเราจะพบว่าเหตุที่กระบวนการทางรัฐสภายังกระท่อนกระแท่น ไม่อาจเป็นเสียงแทนราษฎรได้อย่างที่ควรจะเป็น เพราะมีขั้วอำนาจหนึ่งที่สถิตเหนือรัฐเข้าแทรกแซงการเมืองอยู่

การเดินทางหาเสียงใกล้เข้าโค้งสุดท้ายเต็มที แต่ละพรรคก็งัดไม้เด็ดมาสู้อย่างเต็มที่ ประชาธิปไตยคงบานมากกว่านี้หากพรรคที่อ้างว่าอยู่ฝั่งประชาธิปไตยรักษาหลักการให้มั่นคง ผมยังพูดกับเพื่อนแบบขำขันว่า หากวันนั้นเมื่อปี 66 เพื่อไทยจับมือกับก้าวไกลให้มั่น วันนี้หลายอย่างคงดีกว่านี้

เมื่อสังเกตความสลับซับซ้อนทางการเมืองจากหลายด้านหลายมุมเราจะพบสัญญะ อันเป็นเหตุให้ก่อการกระทำหรือไม่กระทำการใด ๆ บนเวทีปราศรัย หลายคนพูดได้อย่างแหลมคม แต่ถึงจุดนึงก็ต้องไปชนกับเพดานอำนาจ ไม่อาจพูดถึงบางประเด็นได้ ต้องเกรงใจ ระวังเพื่อรักษาสถานะทางการเมืองทั้งของตนและของพรรคเอาไว้

เป็นเรื่องตลกร้ายที่พรรคประชาชนถูกสบประมาทว่าต่อให้ชนะการเลือกตั้งก็จะตั้งรัฐบาลไม่ได้ เพราะมีประเด็นเรื่อง 44 สส. ที่รอการวินิจฉัย หรือโจมตีเรื่องแก้ไขรัฐธรรมนูญในหมวด 1 หมวด 2 ที่บอกว่าตลกร้ายเพราะคำสบประมาทกลับมาจากปากคนที่บอกว่าต่อสู้เพื่อประชาธิปไตย เขาคือคนที่เป็นไอดอลของนักเคลื่อนไหวหลายคน แทนที่จะอภิปรายกันว่าทั้งสองหมวดนี้พูดถึงอะไร สมควรแก้ไขหรือไม่อย่างไร เหตุใดจะทำให้ไม่สามารถตั้งรัฐบาลได้ เพราะท้ายที่สุดก็ต้องให้ประชาชนลงประชามติอยู่ดี

เรื่องนี้ก็เช่นเดียวกันกับประเด็นที่เคยเกิดขึ้นว่าหากพรรคก้าวไกลมีนโยบายแก้ไขมาตรา 112 พรรคอื่นจะไม่ร่วมรัฐบาล พรรคเหล่านั้นเอาแต่พูดว่าจะเอาหรือไม่เอา 112 แต่ไม่กล้าอภิปรายและมองว่ามาตรา 112 มีปัญหาอย่างไร

อีกประเด็นที่อยากพูดถึงคือ การทำประชามติร่างรัฐธรรมนูญใหม่ สิ่งที่ต้องพูดถึงมาก คือการอภิปรายอย่างลงลึกว่า รัฐธรรมนูญฉบับปี 2560 มาจากไหนและมีปัญหาอย่างไร สำหรับคนที่ติดตามการเมืองก็คงทราบอยู่แล้วว่ารัฐธรรมนูญนี้เกิดขึ้นในยุคเผด็จการ คสช. แม้มีการทำประชามติ แต่กติกาการทำประชามติก็ไม่ชอบธรรม เมื่อมีการทำประชามติเสร็จแล้ว ก็มีการนำร่างรัฐธรรมนูญไปแก้ไข แล้วประกาศใช้โดยไม่ผ่านการทำประชามติจากประชาชนอีกครั้ง จากที่พูดมาอย่างคร่าว ๆ นี้ คงทำให้พอเห็นภาพได้ว่ารัฐธรรมนูญฉบับปี 2560 มีปัญหาอย่างไร

ถึงที่สุดแล้ว หากครั้งนี้พรรคที่ชนะการเลือกตั้งเป็นอันดับ 1 ยังไม่อาจตั้งรัฐบาลได้ ก็ขอให้เข้าใจตรงกันว่าผู้ที่มีอำนาจเหนือรัฐนั้น ไม่ยอมให้พรรคที่ประชาชนเลือกเข้ามาได้เป็นรัฐบาล หากไปถึงจุดนั้น เราก็คงต้องต่อสู้กันอีกสักตั้ง สู้กันให้ชัดไปเลยว่า ใครเป็นเจ้าของอำนาจอธิปไตย ใครเป็นเจ้าของประเทศตัวจริง

“เก็ท” โสภณ สุรฤทธิ์ธำรง

29 มกราคม 2569

————————————

“ถึงเธอ”

ถึงเธอที่มุ่งมั่นทำตามฝัน

เธอแข่งขันคัดค้านการกดขี่

เธอทุ่มเทด้วยทุกอย่างที่เธอมี

หนทางนี้คงไม่ง่ายสำหรับเธอ

สังคมข่มกฎคนให้ก้มหน้า

ปวงชนหล้าไร้สิทธิ์เสียงอยู่เสมอ

ใครบ้างกล้าพูดปัญหาที่พบเจอ

เห็นแต่เธอลุกยืนเด่นโดยท้าทาย

พอบอกออกตัวต้านชนชั้นนำ

ถูกระกำก็กระหน่ำซ้ำเป็นสาย

คนรอบข้างเค้ามองมาไม่เข้าใจ

ต้องเสี่ยงภัยหมายจับรับคดีความ

ยื่นดอกไม้ให้มวลชนวังชมชื่น

กลับได้คืนเป็นขวากหนามคำเหยียดหยาม

โดนตะโกนโห่ไล่เร้าเค้าประณาม

ด่าลามปามล้มล้างพังแผ่นดิน

ถ้าใครนินทาว่าร้ายให้ใจสั่น

อย่ารีบเอาคำเหล่านั้นมาตัดสิน

ถ้าไม่ผิดคิดทำถูกเป็นอาจิณ

เมื่อได้ยินคำด้อยค่าอย่าระคาย

ปัญหาจะมาใหม่ไม่มีจบ

เพื่อนเลิกคบจนเจ็บใจสลาย

กี่ครั้งแล้วที่ความหวังพังทลาย

ต้องฟูมฟายร้องไห้กับตัวเอง

ถ้าโอนอ่อนนอบน้อมอำนาจนำ

เจ้านายทำตามใจไล่ข่มเหง

ผู้คนเพราะคำนับอย่างยำเกรง

ผู้เป็นรองหมองเซ็งด้วยด้อยพัฒนา

เป็นไงบ้างอยากถามยังไหวไหม

อยากบอกไว้ในวันที่มันหนักหนา

ทางยาวไกลอาจทำให้ใจอ่อนล้า

แต่ใช่ว่าเธอมาเดินโดยเดียวดาย

ถ้าเจ็บช้ำจะมีคำคอยซัพพอร์ต

จะมีคนคอยโอบกอดตลอดสาย

เพราะมีเธอที่สู้อยู่อีกมากมาย

ผู้เคียงกายด้วยโคมไฟการเปลี่ยนแปลง

29 มกราคม 2569

————————————–

ถึงต้นเดือนกุมภาพันธ์ 2569 เก็ทถูกคุมขังมาแล้ว 2 ปี 5 เดือนเศษ เขาถูกดำเนินคดีตามมาตรา 112 จำนวน 4 คดี ในแต่ละคดี ถูกศาลพิพากษาจำคุกรวมโทษเป็น 10 ปี กับอีก 6 เดือน

สามารถเขียนจดหมายถึงเก็ท โดยฝากถึง “โสภณ สุรฤทธิ์ธำรง แดน 4 เรือนจำพิเศษกรุงเทพมหานคร เลขที่ 33 ถนนงามวงศ์วาน แขวงลาดยาว เขตจตุจักร กรุงเทพฯ 10900”

หรือเขียนจดหมายออนไลน์ผ่านโครงการ Free Ratsadon โดยแอมเนสตี้อินเตอร์เนชั่นแนล