คืน “สิทธิ” เพื่อออก “เสียง” ยื่นประกันตัว 15 ผู้ต้องขังการเมือง ออกมาเลือกตั้ง-ลงประชามติ

จับตา! วันนี้ (30 ม.ค. 2569) ทนายความจะยื่นขอประกันตัว 15 ผู้ต้องขังทางการเมืองที่ถูกคุมขังระหว่างพิจารณาคดี เพื่อให้มีโอกาสออกไปใช้สิทธิเลือกตั้งและออกเสียงลงประชามติร่างรัฐธรรมนูญใหม่ ในวันที่ 8 ก.พ. 2569 เนื่องจากการถูกคุมขังส่งผลให้ไม่สามารถใช้สิทธิเลือกตั้งและสิทธิออกเสียงลงประชามติ ซึ่งเป็นสิทธิทางการเมืองขั้นพื้นฐานได้ และเพื่อยืนยันว่าศาลได้ให้ความสำคัญต่อการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนและศักดิ์ศรีความเป็นพลเมืองของจำเลย ซึ่งยังคงเป็นผู้บริสุทธิ์ตามกฎหมายจนกว่าจะมีคำพิพากษาถึงที่สุด

สำหรับผู้ต้องขังทางการเมืองทั้ง 15 คน ที่มีการยื่นคำร้องขอประกันตัว ได้แก่ อานนท์ นำภา (ยื่นประกันตัว 9 คดี), ไพฑูรย์ (สงวนนามสกุล), สุขสันต์ (สงวนนามสกุล), “มานี” เงินตา คำแสน, “ขุนแผน” เชน ชีวอบัญชา, อัฐสิษฎ (สงวนนามสกุล), “วิจิตร” (นามสมมติ) และ “อาย” กันต์ฤทัย คล้ายอ่อน ซึ่งถูกคุมขังอยู่ในระหว่างชั้นอุทธรณ์

รวมทั้ง เอกชัย หงส์กังวาน, “ฟรานซิส” บุญเกื้อหนุน เป้าทอง, “ตัน” สุรนาถ แป้นประเสริฐ, “เก่ง” ชนาธิป (สงวนนามสกุล), “ขวัญ” ภาณุภัทร์ (สงวนนามสกุล), พิชัย (สงวนนามสกุล) และ ทิวากร วิถีตน ซึ่งถูกคุมขังอยู่ในชั้นฎีกา

ตามหลักกฎหมายและหลักสิทธิมนุษยชนสากล จำเลยทั้งหมดยังคงมีสถานะเป็นผู้บริสุทธิ์จนกว่าศาลจะมีคำพิพากษาถึงที่สุด อันเป็นไปตามรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560 มาตรา 29 วรรคสอง รวมถึงปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน การพิจารณาคำร้องขอประกันตัวจึงต้องตั้งอยู่บนหลักการดังกล่าว และไม่อาจปฏิบัติต่อจำเลยเสมือนเป็นผู้กระทำความผิดได้

ในประเด็นด้านสิทธิทางการเมือง จำเลยเป็นผู้มีสิทธิออกเสียงเลือกตั้งและออกเสียงประชามติตามกฎหมาย ซึ่งการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ถือเป็นกลไกสำคัญที่เปิดโอกาสให้ประชาชนในฐานะเจ้าของอำนาจอธิปไตยได้เลือกผู้แทนเข้าไปทำหน้าที่บริหารประเทศและดูแลผลประโยชน์ของประชาชน ขณะที่การออกเสียงลงประชามติเกี่ยวกับรัฐธรรมนูญ เป็นกระบวนการที่เปิดให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการตัดสินใจกำหนดทิศทางของกฎหมายสูงสุดของประเทศ ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อสิทธิและเสรีภาพของประชาชน

อย่างไรก็ตาม บทบัญญัติของรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560 มาตรา 96 (3) กำหนดให้ผู้ที่ถูกคุมขังโดยหมายศาลไม่สามารถใช้สิทธิเลือกตั้งได้ ส่งผลให้การคุมขังระหว่างพิจารณาคดีเป็นเหตุให้จำเลยไม่สามารถใช้สิทธิทางการเมืองขั้นพื้นฐานดังกล่าวได้

หากศาลไม่อนุญาตให้ประกันตัวในช่วงเวลาที่มีการเลือกตั้งและการออกเสียงประชามติ ย่อมก่อให้เกิดการกระทบกระเทือนและลิดรอนสิทธิของจำเลยในการมีส่วนร่วมทางการเมืองและการตัดสินใจกำหนดทิศทางของประเทศอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ อีกทั้งเป็นผลกระทบที่ไม่อาจชดเชยหรือเยียวยาได้ในภายหลัง

การพิจารณาการให้ประกันตัวแก่ผู้ต้องขังทางการเมืองในสถานการณ์นี้ นอกจากเป็นการธำรงไว้ซึ่งสิทธิและเสรีภาพขั้นพื้นฐานของประชาชนตามเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญแล้ว อีกทั้งเพื่อยืนยันว่าศาลได้ให้ความสำคัญต่อการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนและศักดิ์ศรีความเป็นพลเมืองของจำเลย ซึ่งยังคงเป็นผู้บริสุทธิ์ตามกฎหมายจนกว่าจะมีคำพิพากษาถึงที่สุด

อย่างไรก็ตาม คาดว่าในแต่ละคดี ศาลชั้นต้นจะส่งคำร้องให้ศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกาวินิจฉัยคำร้อง ซึ่งใช้เวลาพิจารณาคำร้องประมาณ 2-3 วัน กว่าจะทราบคำสั่งศาล หากมีความคืบหน้าอย่างไรจะรายงานให้ทราบถัดไป

เรื่องที่เกี่ยวข้อง

รายชื่อผู้ต้องขังทางการเมือง 2569