เมื่อวันที่ 18 พ.ย. 2569 ศาลอาญากรุงเทพใต้มีคำสั่งยกคำร้องขอยื่นบัญชีระบุพยานจำเลยเพิ่มเติมเป็นครั้งที่ 5 ในคดีชุมนุม #26ตุลาไปสถานทูตเยอรมัน ของประชาชนและนักกิจกรรมจำนวน 13 ราย ซึ่งทั้งหมดถูกฟ้องในข้อหาหลักตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112 และมาตรา 116 จากกรณีปราศรัยและอ่านแถลงการณ์ 3 ภาษา บริเวณหน้าสถานทูตเยอรมนี เมื่อวันที่ 26 ต.ค. 2563
เห็นว่า จำเลยทั้งสิบสามเคยยื่นบัญชีพยานไว้และศาลมีคำสั่งไม่รับบัญชีพยานดังกล่าว เนื่องจากเห็นว่าไม่เกี่ยวข้องกับประเด็นในคดี กรณีไม่มีเหตุเปลี่ยนแปลงคำสั่ง จึงไม่รับบัญชีพยานจำเลยที่ยื่นเข้ามาใหม่ แม้พยานโจทก์จะเบิกความรับว่าหากมีเอกสารมาแสดงจะช่วยให้ทราบข้อเท็จจริงได้ อีกทั้งฝ่ายจำเลยยังเน้นย้ำว่าเป็นพยานเอกสารที่เกี่ยวข้องกับประเด็นแห่งคดีโดยตรง และมีความจำเป็นต้องใช้ประกอบการถามค้านพยานโจทก์ก็ตาม
.
คดีนี้นับว่าเป็นคดีที่มีผู้ถูกดำเนินคดีในข้อหามาตรา 112 จำนวนมากที่สุดนับตั้งแต่เกิดการเคลื่อนไหวของกลุ่ม ‘คณะราษฎร 2563’ เป็นต้นมา โดยมีประชาชนและนักกิจกรรมที่ถูกดำเนินคดีรวมทั้งสิ้น 13 ราย
สำหรับที่มาของคดีนี้ ย้อนกลับไปเมื่อวันที่ 26 ต.ค. 2563 “คณะราษฎร” ได้จัดกิจกรรม #ม็อบ26ตุลา หรือ #26ตุลาไปสถานทูตเยอรมัน โดยมีประชาชนรวมตัวกันเดินขบวนจากแยกสามย่านไปยังสถานเอกอัครราชทูตเยอรมนีประจําประเทศไทย เพื่อยื่นหนังสือถึงเอกอัครราชทูตเยอรมนี ขอให้ตรวจสอบว่ากษัตริย์ไทยมีการใช้พระราชอำนาจบนดินแดนเยอรมนีหรือไม่ พร้อมทั้งมีการปราศรัยและร่วมกันอ่านแถลงการณ์ใน 3 ภาษา ได้แก่ ไทย อังกฤษ และเยอรมัน เพื่อชี้แจงวัตถุประสงค์ในการยื่นหนังสือในครั้งนั้น
ภายหลังการชุมนุม ทั้ง 13 คนได้ทยอยเดินทางเข้ารับทราบข้อกล่าวหาตามหมายเรียกรวมสองครั้งในข้อหาตามมาตรา 116, มาตรา 112 และใช้เครื่องขยายเสียงโดยไม่ได้รับอนุญาต ก่อนที่พนักงานอัยการจะมีคำสั่งฟ้องจำเลยทั้งหมดต่อศาลอาญากรุงเทพใต้ในเวลาต่อมา
เดิมทีคดีนี้ถูกเลื่อนการพิจารณาออกไปหลายครั้งนับตั้งแต่ถูกสั่งฟ้อง กระทั่งวันที่ 17 ธ.ค. 2564 ซึ่งเป็นวันนัดตรวจพยานหลักฐาน ฝ่ายจําเลยได้แถลงขอนําพยานเข้าสืบทั้งหมด 23 ปาก พร้อมยื่นพยานเอกสารและวัตถุพยานอีกหลายรายการเพื่อประกอบการต่อสู้คดี อย่างไรก็ตาม ศาลมีคำสั่งไม่อนุญาตให้นำพยานบางรายการเข้าสืบ อาทิ ข้อมูลเกี่ยวกับการเดินทางเข้า-ออกประเทศของรัชกาลที่ 10 และข้อมูลเกี่ยวกับงบประมาณการใช้จ่ายของหน่วยงานราชการในพระองค์ โดยให้เหตุผลว่าไม่เกี่ยวข้องกับประเด็นแห่งคดี อีกทั้งการพิจารณาคดีนี้มิได้จะมุ่งพิสูจน์ว่าคำปราศรัยของจำเลยเป็นเรื่องจริงหรือเท็จ แต่จะพิสูจน์ว่าคำปราศรัยของจำเลยมีลักษณะครบองค์ประกอบความผิดตามข้อหาหมิ่นประมาทกษัตริย์หรือไม่
หลังจากนั้น ในระหว่างการสืบพยาน ฝ่ายจำเลยได้พยายามยื่นคำร้องต่อศาลอีกหลายครั้ง เพื่อขอยื่นบัญชีระบุพยานเพิ่มเติม และขอให้ศาลออกหมายเรียกพยานเอกสารอันจะเป็นประโยชน์ในการต่อสู้คดีและการนำสืบพยานของฝ่ายจำเลย ทว่าศาลได้มีคำสั่งยกคำร้องดังกล่าวเรื่อยมา กระทั่งครั้งล่าสุดนี้ฝ่ายจำเลยตัดสินใจยื่นคำร้องเข้ามาอีก ซึ่งนับเป็นครั้งที่ 5
.
ศาลยืนยันไม่ออกหมายเรียก แม้จำเลยยืนยันเป็นเอกสารสำคัญในการสู้คดี ด้าน “ครูใหญ่” แถลงติดใจสืบพยาน ระบุไร้เอกสารย่อมถามค้านต่อไม่ได้
ย้อนกลับไปเมื่อวันที่ 17 พ.ย. 2569 ที่ผ่านมา ศาลอาญากรุงเทพใต้ได้นัดหมายสืบพยานโจทก์ โดยในวันนัดดังกล่าวพนักงานอัยการได้นำ พ.ต.ท.อนันท์ วงศ์คำ พยานปากผู้กล่าวหาในคดีนี้เข้าเบิกความ เพื่อให้ฝ่ายจำเลยถามค้านต่อเนื่องจากนัดสืบพยานครั้งก่อน
ทั้งนี้ ครูใหญ่ (จำเลยที่ 7) ได้ทำหน้าที่ถามค้านพยานโจทก์ปากดังกล่าวด้วยตนเอง โดยได้ตั้งคำถามค้านพยานว่า ถ้ามีประวัติการเดินทางเข้าออกราชอาณาจักรของในหลวงรัชกาลที่ 10 มายืนยันย่อมทำให้ประชาชนสามารถทราบได้เลยว่าทรงประทับอยู่ในราชอาณาจักรใช่หรือไม่ ซึ่งพยานเบิกความว่า หากมีการบันทึกประวัติไว้และนำมาแสดง ย่อมทราบว่าพระองค์ท่านประทับอยู่ในราชอาณาจักรหรือไม่
ด้วยเหตุนี้ ครูใหญ่จึงได้แถลงต่อศาลขอให้ออกหมายเรียกพยานเอกสารเพิ่มเติมเพื่อนำมาใช้ประกอบการถามค้านพยานปากนี้ต่อไป พร้อมให้เหตุผลว่า ฝ่ายจำเลยไม่มีเอกสารเช่นว่านี้อยู่ในมือและหากไม่มีเอกสารก็จะถามค้านในประเด็นดังกล่าวต่อไปไม่ได้
ต่อมาวันที่ 18 พ.ย. 2569 ทนายความได้ยื่นคำร้องขอยื่นบัญชีพยานเพิ่มเติมครั้งที่ 5 ตามที่ได้แถลงต่อศาลไว้ก่อนหน้านี้ โดยคำร้องมีสาระสำคัญระบุว่า คำเบิกความของพยานโจทก์ดังกล่าวแสดงให้เห็นว่า เอกสารทางราชการซึ่งแสดงรายละเอียดการเดินทางเข้าออกประเทศไทยของในหลวงรัชกาลที่ 10 ในช่วงเวลาเกิดเหตุ เป็นพยานเอกสารที่เกี่ยวข้องกับประเด็นแห่งคดีโดยตรง และเป็นข้อต่อสู้สำคัญของจำเลยในคดี เพื่อพิสูจน์ถึงเจตนาของจำเลยทั้งหมดที่ต่อสู้ว่าเป็นการแสดงความคิดเห็นโดยสุจริต
ฉะนั้น จำเลยทั้งสิบสามจึงมีความประสงค์ขอยื่นบัญชีระบุพยานเพิ่มเติมรวม 2 รายการ ได้แก่
- พยานอันดับที่ 1: เอกสารทางราชการแสดงรายละเอียดการเดินทางเข้าออกประเทศไทยของในหลวง รัชกาลที่ 10 นับแต่วันที่ 13 ตุลาคม 2559 ถึงวันที่ 20 กันยายน 2563 เพื่อใช้พิสูจน์ข้อเท็จจริงในประเด็นการประทับอยู่ในประเทศเยอรมนีขณะทรงครองราชย์และในวันเกิดเหตุตามฟ้อง รวมถึงพิสูจน์ข้อเท็จจริงเรื่องการเดินทางไป-กลับประเทศเยอรมนีโดยเครื่องบินพระพี่นั่ง
- พยานอันดับที่ 2: รายงานผลการใช้จ่ายงบประมาณส่วนราชการในพระองค์ประจำปีงบประมาณ 2560 ถึงปีงบประมาณ 2563 เพื่อใช้พิสูจน์ข้อเท็จจริงในประเด็นการใช้งบประมาณของหน่วยราชการส่วนพระองค์และข้าราชบริพารในพระองค์สำหรับการเดินทาง ตลอดจนค่าใช้จ่ายอื่น ๆ
ด้วยเหตุผลดังกล่าว พยานเอกสารข้างต้นจึงเป็นพยานสำคัญที่จะพิสูจน์ให้ศาลเห็นถึงข้อเท็จจริงและเจตนาของจำเลยทั้งสิบสามว่า กล่าวถ้อยคำหรือข้อความนั้นเป็นความจริงและเป็นประโยชน์แก่ประชาชน อีกทั้งยังเป็นการแสดงความคิดเห็นหรือข้อความโดยสุจริต ติชมด้วยความเป็นธรรม และเปิดโอกาสให้ฝ่ายจำเลยได้ใช้สิทธิในการต่อสู้คดีอย่างถึงที่สุด
อย่างไรก็ดี ภายหลังศาลได้ปรึกษาหารือกันร่วมกันแล้ว จึงมีคำสั่ง “ยกคำร้อง” ในวันเดียวกัน โดยระบุเหตุผลว่า “พิเคราะห์แล้วเห็นว่า จำเลยทั้งสิบสามเคยยื่นบัญชีพยานอันดับ 1 และ 2 ไว้ในการยื่นบัญชีพยานฉบับลงวันที่ 8 ธันวาคม 2564 และศาลมีคำสั่งไม่รับบัญชีพยานดังกล่าว เนื่องจากเห็นว่าไม่เกี่ยวข้องกับประเด็นในคดีนี้ กรณีไม่มีเหตุเปลี่ยนแปลงคำสั่งดังกล่าว จึงไม่รับบัญชีพยานจำเลยที่ยื่นมาวันนี้” ผู้พิพากษาเจ้าของสำนวนและผู้ทำคำสั่ง ได้แก่ โอภาส คุรุปราการกิจ
ภายหลังศาลมีคำสั่ง ทนายจำเลยและจำเลยซึ่งไม่เห็นพ้องด้วยกับคำสั่งดังกล่าวจึงได้แถลงคัดค้าน เนื่องจากครูใหญ่ยังคงติดใจที่จะถามค้านพยานปากผู้กล่าวหาในประเด็นที่ค้างอยู่ต่อไป นอกจากนี้ “โจเซฟ” (นามสมมติ) จำเลยที่ 9 ยังได้ลุกขึ้นแถลงต่อศาลเพื่อสอบถามถึงกรณีดังกล่าวในทำนองว่า หากฝ่ายจำเลยไม่สามารถนำพยานหลักฐานมาพิสูจน์เจตนาและข้อเท็จจริงในสิ่งที่พูดได้ และศาลไม่รับพิจารณาหลักฐานเหล่านั้น ย่อมเท่ากับว่าศาลไม่ได้ให้ความสำคัญต่อข้อต่อสู้ของฝ่ายจำเลยใช่หรือไม่
อย่างไรก็ดี ศาลได้ชี้แจงว่าการตั้งข้อสมมติฐานเช่นนั้น “ไม่ถูกต้อง” เนื่องจากฝ่ายจำเลยยังคงมีสิทธิโต้แย้งคำสั่งของศาลได้ตามขั้นตอนของกฎหมาย และหากคดีขึ้นสู่การพิจารณาของศาลสูงแล้วศาลสูงเห็นพ้องด้วยกับข้อโต้แย้งก็อาจสั่งให้นำกลับมาพิจารณาได้ ทั้งนี้ ศาลยืนยันว่าคำสั่งยกคำร้องในวันนี้เกิดจากการใช้ดุลพินิจของศาลเป็นผู้สั่งเองภายหลังหารือร่วมกันกับองค์คณะ จากนั้นจึงเริ่มการสืบพยานต่อไป
.
อนึ่ง ปัจจุบันคดีชุมนุม #26ตุลาไปสถานทูตเยอรมัน ศาลได้มีคำสั่งจำหน่ายคดีในข้อหาตามมาตรา 116 และ พ.ร.บ.เครื่องขยายเสียงฯ ซึ่งเข้าเกณฑ์ได้รับนิรโทษกรรมตาม พ.ร.บ.สร้างเสริมสังคมสันติสุขฯ ออกจากสารบบความแล้ว คงเหลือไว้พิจารณาเฉพาะข้อหาตามมาตรา 112 ซึ่งเป็นข้อยกเว้นไม่ได้รับนิรโทษกรรมเท่านั้น
สำหรับนัดสืบพยานโจทก์ครั้งถัดไปจะมีขึ้นในวันที่ 8 – 9 ธ.ค. 2569 เวลา 09.00 น. ที่ศาลอาญากรุงเทพใต้ ห้องพิจารณาคดีที่ 603 โดยจำเลยในคดีนี้ รวมถึงอรรถพลและณวรรษซึ่งถูกคุมขังอยู่ที่เรือนจำพิเศษกรุงเทพฯ จะถูกเบิกตัวมาร่วมการพิจารณาคดีด้วย
.
เรื่องที่เกี่ยวข้อง
คดี 112 – 13 ปชช.-น.ศ.-นักกิจกรรม อ่านแถลงการณ์หน้าสถานทูตเยอรมัน
